اینجا بوق زدن مطلقاً آزاد است!
تین نیوز| آلودگیهای صوتی محصول توسعه شهرنشینی است و هر روز بیش از روز پیش، بر آرامش و سلامت شهروندان اثر سوء میگذارد و زندگی را بر آنان، مشكلتر میكند.
دكتر خسرو گورابی ـ اودیولوژیست و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی ایران، در گفتگو با گزارشگر روزنامه اطلاعات درباره آلودگیهای صوتی میگوید: «بعد از آلودگیهوا، مهمترین آلودگی كه سلامت انسان را تحت تأثیر قرار میدهد، آلودگی صدا است.
وی آلودگی را نتیجه شهرنشینی و زندگی صنعتی میداند و میافزاید: آلودگی صدا طبیعت زندگی شهرنشینی و صنعتی است. ما نمیتوانیم زندگی صنعتی داشته باشیم و سر و صدا نداشته باشیم، اما میتوانیم آن را تحت كنترل درآوریم و عرصهرا بر خود تنگ نكنیم.
به گفته وی، ما در بسیاری از موارد بیاحتیاطی میكنیم، حالا چه در تولید و چه در میزان حضور در محیطهای پر سر و صدا ، چه در پیشگیری از مشكلاتی كه آلودگیهای صوتی ایجاد میكند و چه در مورد درمان بیماریهای ناشی از آن. دكتر گورابی آلودگی صوتی را این چنین تعریف میكند: هر صدایی كه موجب شود صورت خود را در هم بكشید و احساس ناراحتی كنید، آزار دهنده است و آلودگی صوتی محسوب میشود.
در این صورت به جز اینكه صورتتان را در هم میكشید و نمیخواهید آن صدا را بشنوید، ممكن است به پرده گوشتان نیز آسیب برساند، آن را پاره كند، زنجیره استخوانی گوش میانی را از هم بپاشاند و حتی ممكن است به سلولهای گوش داخلی آسیب برساند و اگر این آسیبها تداوم یابد. به آفت شنوایی موقت یا دائم میانجامد
سقف شدت مجاز صدا
رئیس انجمن علمی شنوایی شناسی ایران در مورد میزان شدت صداها میافزاید: در حالت معمولی وقتی صحبت میكنیم و طرف با گوش سالم آن را به راحتی میشنود، شدت صدای آن 55 تا 60 و حداكثر 65 دسیبل است. این صدا به راحتی شنیده میشود و مخاطب آزار نمیبیند. این شدت تا 85 دسیبل هم قابل تحمل است و اگر كسی در یك محیط پر سر و صدا كار كند و شدت آن 85 دسیبل باشد، میتواند یك نوبت كاری 8 ساعته را بدون دردسر فعالیت كند و هیچ مشكلی برای شنواییاش پیش نیاید. این استاندارد جهانی است و ایران هم آن را پذیرفته است و در منابع علمی ما هم آمده كه سقف صدای استاندارد 85 دسیبل است.
دكتر گورابی ادامه میدهد: افزایش صدا لگاریتمی است، یعنی اگر 2 یا 3 نفر با هم با شدت 85 دسیبل صحبت كنند، شدت صدای انها جمعجبری نمیشود كه مثلاً 200 باشد. صداها اگر جمع شود، اندكی بیشتر از 85 خواهد شد (مثلاً 86 دسیبل) در نتیجه هر 1 دسیبل افزایش یعنی تعداد زیادی صدا دارای فشارهای صوتی. با این حساب بین 85 تا 90 دسیبل تفاوت فشار بسیار زیاد میشود.
وی در مورد افزایش 5 دسیبلی صدا در محیطهای كاری توضیح میدهد: اگر در یك محیط كاری صدا به 90 دسیبل برسد، فرد باید به جای 8 ساعت، 4 ساعت كار كند و معادل 8 ساعت برایش محاسبه شود، نه اینكه دستمزد او به نصف كاهش یابد، چون فشار بیشتری بر او وارد میشود.
به گفته دكتر گورابی، فردی كه در صدای 90 دسیبلی كار میكند، اگر بعد از 4 ساعت كار، 20 ساعت استراحت كند، شنواییاش به حالت اول باز میگردد و اگر شدت صدا به 95 دسیبل برسد، اوقات كار او باید به 2 ساعت كاهش یابد. گورابی مثال میزند: كسی كه پرس در دست دارد یا مته كروماتیك كه 125 دسیبل صدا تولید میكند، پس از 5 تا 10 دقیقه كار كردن با آنها، شنواییش دچار مشكل میشود. اما متأسفانه دیده میشود كه كارگران ساعات متمادی با این دستگاه كار میكنند كه بعد از مدت كوتاهی شنواییشان دچار مشكلاتی میشود.
آلودگیهای صوتی در محیطهای شهری
عضو هیأت مدیره انجمن علمی شنوایی شناسی ایران میافزاید: ملاك ما برای حداكثر صدای مناسب شنیدن انسان 85 دسیبل است و اگر این صدا در محیطی بالاتر رود، برای متعادل كردن آن باید تمهیداتی اندیشیده شود. این تمهیدات نخست از منبع آن، باید مورد توجه قرار گیرد. به این ترتیب كه صدای موتور خودرو، فن و هر وسیلهای كه تولید میشود، باید كنترل شود اگر نمیتوانیم شدت صدا را كنترل كنیم، باید میزان مواجهه با آن صدا را كاهش دهیم و اگر نمیتوانیم كمتر در معرض صداهای شدید قرار بگیریم، دست كم باید از محافظهای شنوایی استفاده كنیم.
این شنوایی شناس توضیح میدهد: كارگری كه با 90 دسیبل صدا سروكار دارد، با استفاده از محافظها میتواند ساعات كار معمولی خود را داشته باشد.
وی در مورد شرایط آلودگیهای صوتی در محیطهای شهری اضافه میكند: در محیطهایی مثل چهارراه ولیعصر(عج) گاه 90 تا 100 دسیبل شدت صدا وجود دارد كه برای عابران نیروهای پلیس مغازهداران، رانندگان و تمامی كسانی كه از آنجا عبور میكنند، ایجاد مزاحمت میكند.
وی بیحوصلگی، كم حوصلگی، عصبانیت و تأثیرات سوء روی قلب، سیستم عصبی و متابولیزم بدن انسان را از جمله پیامدهای آلودگی های صوتی اعلام میكند و میافزاید: بسیاری از دعواهای خیابانی كه رانندگان سر مسألهای بسیار كوچك با هم گلاویز میشوند، به دلیل سر و صدای زیاد محیط پیرامونی است كه آنان را برآشفته كرده است.
دكتر گورابی مثال میزند: اگر به كارخانههای نساجی پُر سر و صدا بروید، كارگری با 25 ـ 30 سال سن چهرهای معادل فرد 60 ساله دارد، چرا كه ناخواسته برای مقابله با سر و صدا، چهره خود را جمع میكند و در طول زمان اینگونه شكسته میشود.
دكتر گورابی در این گفتگو راهحلهایی را برای كنترل شدت صدا توصیه میكند وی میگوید: قبل از هر اقدامی باید در تولید دقت كرد كه استانداردهای لازم را داشته باشد. برخی از اسباببازیهایی كه تولید میشود، متأسفانه شنوایی را مختل میكند، همچنین در برخی از مراسم ها استفاده از ترقه و دیگر تولید كننده های صدا برای شنوایی انسان بسیار خطرناك است كه باید حذف شود. در تمرینات تیراندازی نیز نیروهای نظامی و انتظامی باید از محافظ صدا استفاده كنند.
وی كاهش زمان مواجهه با صداهای شدید را از دیگر اصول محافظت از شنوایی عنوان میكند و ادامه میدهد.: باید بتوانیم با كاهش شدت صدا از منبع تولید آن ، شدت صدا را كاهش دهیم. او توجه به محیطهای كاری و ساخت و سازها را از دیگر موارد كاهش آلودگیهای صوتی میداند و اضافه میكند: در اطراف اغلب فرودگاهها شهرسازی انجام گرفته و در كنارشان مناطق مسكونی ایجاد شده است كه این قبیل فرودگاهها باید به خارج از شهرها و مناطق مسكونی منتقل شوند.
هدفون و آلودگی صوتی
دكتر گورابی در مورد استفادههای نادرست از هدفون میگوید: متاسفانه نوجوانانی به دلیل استفاده زیاد از هدفون و هندزفری دچار كم شنوایی شدهاند، حال آنكه استفاده از این وسایل ضوابطی دارد كه باید رعایت شود.
وی در مورد تشخیص شدت صدای مناسب برای هدفون اظهار میدارد: وقتی كسی با هدفون آوایی را گوش میدهد، فرد دیگری كه كنار او حضور دارد، نباید صدای هدفون را بشنود و این ملاك مناسبی است كه هر فرد میتواند آن را رعایت كند.
وی ادامه میدهد: گاهی در مترو میبینم فردی هدفون به گوش دارد كه اطرافیاناش هم صدایش را میشنوند، كه میتوان پیشبینی كرد آن فرد تا 2 سال بعد دچار مشكل كم شنوایی خواهد شد و نخواهد توانست موسیقی را بفهمد.
دكتر خسرو گورابی مهمترین عامل پیشگیری از آسیب رسیدن به شنوایی را پایش آن میداند و میگوید: كارگری كه شروع به كار میكند، ابتدا باید مورد شنوایی سنجی قرار گیرد و این كار هر سال تكرار شود تا اگر محیط كارش آلودگی صوتی دارد، از آسیب رسیدن به شنواییاش، پیشگیری به عمل آید.
پروتكل حفاظت از شنوایی
پروتكل حفاظت از شنوایی در جهان، قانونی پذیرفته شده است و ایران هم جزو امضاء كنندگان آن محسوب میشود.
دكتر گورابی با اشاره به این موضوع میافزاید: برای حفاظت از شنوایی قوانینی وجود دارد، اما متاسفانه رعایت آن دچار مشكلاتی است و حلقههای مفقود زیادی دارد. وی بومی نشدن پروتكل حفاظت شنوایی و مشخص نبودن روابط كارگران و كارفرمایان و مراكز بهداشت را از جمله دلایل اجرا نشدن قوانین مربوط به پیشگیری ازعوارض آلودگیهای صوتی میداند و تأكید میكند: انسان 5 حس برای ورود اطلاعات به مغزش دارد كه یكی از آنها، شنوایی است، ولی متاسفانه توجه كمتری به آن میشود. وی در پایان گفتگو با گزارشگر روزنامه اطلاعات توصیه میكند: هیچ وسیلهای نباید داخل گوش شود، حتی
گوشپاك كن كه از نظر ما كاملا غیربهداشتی است و دوم، از ورود به محیطهای پر سر و صدا باید خودداری كنیم و به سرعت از آنها خارج شویم.
ترافیك، ریشه آلودگیهای صوتی
دكتر عبدالحمید حسیننیا ـ متخصص بیماریهای گوش، حلق و بینی، ریشه آلودگیهای صوتی در تهران را ترافیك سنگین و نامتناسب خیابانهای این شهر میداند و میگوید: رانندگان تهرانی، از بوق به مثابه سمبل زبان صوتی ترافیك استفاده میكنند.
وی در سال 1378 تحقیقی در خیابانهای نازیآباد و میرداماد در جنوب و شمال تهران انجام داد كه مشخص كرد در یك خیابان تهران در شبانه روز هر فرد به طور میانگین حدود 90 هزار بار صدای بوق میشنود كه این آمار با توجه افزایش چشمگیر تعداد خودروها در تهران، مطمئنا تا امروز چند برابر شده است. بر اساس تحقیقات دكتر حسین نیا، همچنین هر دقیقه 6 بوق به عنوان ضربهای صوتی، به گوشهای هر شهروند تهرانی وارد میشود. و شدت صدای رفت و آمد و بوق خودروها در تهران تا 115 دسی بل ثبت شده است كه موجب بروز نوعی از كم شنوایی تحت عنوان «كم شنوایی اجتماعی» شده است.
دكتر حسیننیا، بوق خودروها را فقط یكی از عوامل آلودگیهای صوتی میخواند و میافزاید: صدای تردد خودروها، صافكاری خودروها و نشست و برخاست هواپیماها در فرودگاهها، از جمله دیگر عوامل تولید كننده آلودگیهای صوتی در كلانشهرها است.
آثار روانی آلودگیهای صوتی
دكتر افشین امیری ـ روانپزشك در مورد آلودگیهای صوتی به گزارشگر روزنامه اطلاعات میگوید: یك غلط مصطلح است كه ما به اضطراب، استرس میگوییم، در حالی كه آن چه به طور معمول در زندگی ما وجود دارد، اضطراب است و استرس تعریف علمی متفاوتی دارد كه معنای تحت الفظی آن «فشارهای روحی و روانی» است.
وی توضیح میدهد: استرس شامل 2 دسته است، استرسهای حاد كه وقتی اتفاق ناگهانی و بدی برای فردی پیش میآید، مثلا نزدیكان او دچار مشكل یا حادثه میشوند، برای آن فرد پیش میآید. و دوم استرس های مزمن كه به عنوان مثال برای كودكی كه پدر و مادرش همواره با او بدرفتاری كردهاند، پیش میآید.
دكتر امیری تأكید میكند: آلودگیهای صوتی در دسته استرسهای مزمن قرار میگیرد و از 2 طریق به افرادی كه در معرض آن هستند، آسیب میرساند. به این صورت كه اگر فردی آمادگی ابتلا به بیماری را داشته باشد، استرسهای مزمن باعث میشود روند بیماری تشدید و تسریع شود، مثلاً اگر قرار بود این فرد 3 سال بعد دچار فلان بیماری بشود، این روند به 6 ماه كاهش مییابد.
دكتر امیری، دومین شكل آسیبرسانی آلودگیهای صوتی را طولانیتر شدن مدت بهبود بیماران بیان میكند و میافزاید: ما در وهله اول برای بیماران اعصاب و روان، كاهش استرس را تجویز و آن را رفع میكنیم. زیرا تا زمانی كه استرسهای مزمن وجود دارد، پروسه درمان جواب نمیدهد. وی با تأكید بر این كه استرس، عملكرد درمان را به شدت كاهش میدهد، لطمه خوردن بهداشت خواب را از دیگر آسیبهای ناشی از آلودگیهای صوتی میخواند و میافزاید: آلودگیهای صوتی موجب تشدید انواع سردرد و به ویژه سردردهای میگرنی میشود و از بهبود و درمان آن جلوگیری میكند و
همچنین میتواند آغازگر بیماریهای تشنجی و تشدیدكننده آن باشد.
جریمه آلودگیهای صوتی
سرهنگ حسن عابدی ـ جانشین رئیس پلیس راهور تهرانآلودگی صوتی خودروها را در 2 دسته تقسیم میكند و میگوید: در برخی محلها بوق زدن ممنوع است، مثلاً در نزدیكی بیمارستانها، استفاده از هر نوع بوق خودروها ممنوعیت دارد و برابر قانون جریمه آن 30 هزار تومان است. وی دسته دوم را خودروهایی میخواند كه از بوقهای غیرمجاز استفاده میكنند: وقتی راننده خودرویی صدای ناهنجار تولید و یا از بوقهای شیپوری استفاده كند، و یا به وسیله سامانه صوتی (ضبط خودرو) و بلندگوهای غیراستاندارد موجب آلودگیهای صوتی شود مطابق قانون 40 هزار تومان جریمه میشود.
به گفته جانشین رئیس پلیس راهور تهران، در حال حاضر آلودگیهای صوتی ناشی از كاربرد سامانههای صوتی مثل ضبط و پخش خودروها، خیلی كمتر شده است و به ندرت دیده میشود. وی ادامه میدهد: دادستان محترم تهران در مورد سامانه صوتی دستور دادهاند در صورت مشاهده آلودگی صوتی از قبیل پخش موزیك به صورتی كه برای مردم آزار دهنده باشد، علاوه بر جریمه یك هفته خودرو توقیف میشود.
همچنین در برخی موارد باندهایی كه صداهای آزاردهنده دارند، توسط پلیس راهنمایی و رانندگی از روی خودروها باز میشود، كه البته خوشبختانه این گونه موارد خیلی كم شده است. وی تأكید میكند: در دورانی استفاده از سامانههای صوتی فراگیر شده بود و رانندگان جوان تمایل زیادی به استفاده از آن داشتند، اما تب آن فروكش كرده است و حالا به ندرت این گونه آلودگیهای صوتی دیده میشود.
بوقهای شیپوری مطلقاً ممنوع!
سرهنگ عابدی استفاده از بوقهای شیپوری را به طور كامل و در همه جا ممنوع اعلام میكند و میافزاید: استفاده از بوقهای موسوم به شیپوری كه معمولاً خودروهای سنگین از آنها استفاده میكنند، ممنوع است و جریمه 40 هزار تومانی دارد.
به گفته وی، خودروسازان بوقهای استاندارد برای خودروها تعبیه میكنند و استفاده از سایر بوقها به جز آنها ممنوع است و جریمه دارد. عابدی تأكید میكند: بوقهای شیپوری كه رانندگان به خودروها اضافه كردهاند، استاندارد نیست و كاربرد آنها حتی در جادهها مشمول جریمه میشود.
جانشین رئیس پلیس راهور تهران در مورد نحوه اعمال جریمه رانندگان متخلف میگوید: این كه اگر رانندهای به صورت موردی از بوقهای غیرمجاز استفاده كنند و بعد شهروندان برای جریمه آن راننده با پلیس تماس بگیرند، جریمه او ممكن نیست، چون ممكن است حقی ضایع و در مورد راننده مزبور اجحاف شود، ولی به فرض راننده خودروی سنگینی هر شب در محلی حضور دارد و با بوقزدنهای ممتد و مكرر موجب مزاحمت برای شهروندان شود، اگر با پلیس 110 تماس بگیرند، همكارانمان موضوع را پیگیری میكنند. وی تأكید میكند : باید همكارانمان خلاف را ببینند و بعد با آن برخورد كنند، اما این كه كسی
شماره پلیس را بگیرد و مدعی تخلف شود، ملاك نیست، چون ممكن است در این مورد اشتباه كرده باشد.
سرهنگ عابدی ساعات رفت و آمد مجاز خودروهای سنگین در داخل شهرها و مناطق مسكونی را 10 شب تا 6 صبح اعلام میكند و توضیح میدهد: این ساعات در شبهای ایام تعطیل از 24 آغاز میشود كه البته خودروهای سوخت رسان و حامل مواد غذایی فاسدشدنی در این مورد استثنا هستند كه آنها هم باید كامیونت باشند.
وی به مجوز شهرداری برای رفت و آمد خودروهای سنگین مربوط به پروژههای عمرانی هم اشاره میكند كه میتوانند 24 ساعته در شهر تردد كنند. وی میافزاید: البته حتی برای آنها نیز مقرر كردهایم در ساعات پیك ترافیك در شهر تردد نكنند.
سرهنگ عابدی به ضرورت فرهنگسازی برای كنترل و كاهش آلودگیهای صوتی اشاره میكند و میافزاید: تحت هر شرایطی توصیه میكنیم رانندگان در داخل شهرها از بوق كمتر استفاده كنند، زیرا با توجه به شرایطی كه مناطق مسكونی دارند، استفاده از بوق تأثیر منفی زیادی بر زندگی شهروندان میگذارد و از اینرو لازم است از بوق خودروها فقط در مواقع ضروری استفاده شود.
جانشین رئیس پلیس راهور تهران در خصوص استفاده از بوق توسط رانندگان تاكسیها برای جلب نظر مسافران نیز میگوید: برای خودداری از این كار، در كلاسهای آموزشی رانندگان وسایل نقلیه عمومی، از سوی راهنمایی و رانندگی و سازمان تاكسیرانی، بارها تذكرات لازم به آنان داده شده است.
وی تأكید میكند: ضرورت دارد برای تاكسیها ایستگاههایی در نظر گرفته شود تا مسافران را در داخل ایستگاهها، سوار و پیاده كنند.