مکاتبه سازمان‌های مردم‌ نهاد با وزیر جدید راه و شهرسازی

متن  نامه به این شرح است:

با سلام و احترام و تبریک انتخاب شایسته تان به عنوان وزیر راه و شهرسازی؛

گروه های امضاء کننده این نامه طی نامه ای در زمان بررسی گزینه های وزارت در شورای راهبریِ دوره ی انتقال دولت چهاردهم خطاب به رئیس جمهور محترم و رئیس شورای راهبری، ضمن بیان کلی دغدغه ها و مطالبه ها، با توجه به شناخت از سوابق، تخصص، تعهد و عملکردتان، مانند بسیاری از اساتید، متخصصان و کنش گران، سرکارعالی را برای تصدی این سمت پیشنهاد دادند و اکنون جای خوشحالی است که این پیشنهاد مورد توجه شورای راهبری، رئیس جمهور محترم و در نهایت نمایندگان مجلس شورای اسلامی قرار گرفت.

ضمن آرزوی موفقیت برای سرکارعالی در جایگاه وزیر راه وشهرسازی و اعلام حمایت از ایده ی تفکیک وزارت راه از وزارت شهرسازی، امضاءکنندگان این نامه خود را موظف می دانند همان گونه که هنگام معرفی گزینه ها، جمع بندی خود را درباره تخصص و صلاحیت سرکار عالی اعلام نمودند، اکنون در زمان مسئولیت شما، از جایگاه نمایندگان بخشی از جامعه، به عنوان ناظر و مطالبه گر، در فرایند تصمیم سازی ها و تصمیم گیری ها در کنار شما باشند.

مهم ترین پیش نیاز تحقق این امر، اطلاع رسانی دقیق و شفافیتکامل است و نیک می دانید که همین یگانه اقدام در کنار پیش بینی ساز و کار استثنا ناپذیر برای حضور گروه های تأثیرپذیر در جلسات تصمیم گیری در سطوح مختلف، اعم از محلی و ملی، فرصت مشارکت فعال و مؤثر ایشان را فراهم خواهد کرد.

امید است تعیین روشی ساختارمند برای جلب مشارکت دانشگاهیان، متخصصان، سازمان های مردم نهاد، کنش گران و عموم شهروندان، از جمله اولین اقدامات سرکارعالی به عنوان وزیر «فرزانه» و «صادق» راه و شهرسازی باشد.

از آن جا که سرکارعالی تأکید داشتید آن چه می خواهم این است: «مطالبه، مطالبه، مطالبه!» اکنون ما این فرصت را مغتنم می دانیم تا مطالبات خود را در قالب شش سرفصل (1) ارتباط با سازمان های مردم نهاد و گروه های مردمی و فعالان حوزه های مرتبط و ذی اثرانِ شهری و منطقه ای، (2) حق به شهر و حقوق شهروندی گروه های مختلف در نظام برنامه ریزی شهریو منطقه ای، (3) نقش نظارتی در زمینه ی میراث فرهنگی و محیط زیست و زیست پذیریِ شهرها و تحققِ آمایشِ سرزمین، (4) رویکرد به تهیه یطرح های شهری و سیاست گذاری در این زمینه، (5) شفافیت و فسادستیزی و (6) اصلاح ساختار وزارت، به تفصیل مطرح نماییم.

در این خصوص، مطالبات ما عبارتند از:

- ارتقای ظرفیت نقش حضور سازمان های مردم نهاد در ستاد ملی بازآفرینی و ستادهای استانی و شهرستانی که در حال حاضر به صورت موردی و دعوتی است، به صورتی دائمی، الزامی و سیستماتیک و همچنین تقویت نقش کارگروه سازمان های مردم نهاد در ستاد ملی بازآفرینی؛

- تداوم رویکرد اصلاحی به نحوه ی تهیه ی طرح های توسعه و عمران که در چهارچوب شرح خدمات طرح های جامع با رویکرد نوین و راهنمای طرح های جامع ناحیه با رویکرد نوین و ماده ی 16 آئین نامه ی چگونگی اجرا و نظارت بر حسن اجرای طرح های توسعه و عمران (موضوع لحاظ طرح های توسعه ی محلات به عنوان سطح سوم طرح های توسعه و عمران) منعکس شد، از طریقِ بازنگریِ یکپارچه ی الگوی تهیه ی طرح ها از پایین به بالا و مبتنی بر محلات (از جمله ظرفیت سازمان های اجتماع محور محلی-سام/CBO-) و سازوکارهای الزامی برای مشارکت سازمان های مردم نهاد و انجمن های صنفی و تخصصی و حرفه ای و مجامع دانشگاهی و نهادهای محلی؛

- الزامی سازی و جایگاه بخشی به نهاد شورای راهبریِ تهیه و نظارت بر طرح های ناحیه ای با توجه به راهنمای طرح های جامع ناحیه ای با رویکرد نوین و تثبیتِ نقش سازمان های مردم نهاد و  انجمن های صنفی و تخصصی و حرفه ای و مجامع دانشگاهی در آن با توجه به ظرفیت های کارگروه های شورای برنامه ریزی و مدیریت استان

- اجرای کامل و بی قید و شرط ماده ی 9 سند پشتیبان الزامات و ضوابط عام شهر دوست دار کودک مبنی بر ضرورتِ تأییدِ چک لیستِ چهارچوب انطباق طرح های توسعه ی شهری و روستایی با ملاحظات دوست دار کودک در تمامی طرح های توسعه ی شهری و روستایی توسطِ سازمان مردم نهاد مرتبط حوزه ی کودکِ بومی و بررسی آن در کمیته های فنی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و در نهایت در شورای عالی و ارائه آن به صورت برخط برای اطلاع عمومی؛

- پیگیریِ اجرای ماده ی 11 سند پشتیبانِ الزامات و ضوابط عام شهر دوست دار کودک مبنی بر تشکیل شورای مشورتی شهری کودکان(شیوه نامه ی نحوه ی تشکیل شورای مشورتی شهری کودکان و نوجوانان) (از طریق یا با هماهنگی سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور)؛

- تقویت نقشِ «مرکز ارتباطات و اطلاع رسانی»، «دفتر مدیریت عملکرد و حقوق شهروندان»، «دستیار در امور ارتباطات مردمی»، «مشاور وزیر در امور فرهنگی»، «دبیر کمیته ی ملی اسکان بشر جمهوری اسلامی ایران» و «مشاور وزیر در امور بانوان» در راستای ارتقای ارتباط با سازمان های مردم نهاد، گروه های مردمی و فعالان حوزه های مرتبط و ذی اثران شهری و منطقه ای؛

- ارتقای مصوبه ی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرامون «دعوت از حرفه مندان و اساتید دانشگاه برای شرکت در جلسات شورا» (مصوب 10/1/1400) و تعمیم آن به سازمان های مردم نهاد، کنش گران شهری وفعالانِ محلیِ مرتبط با طرح؛

- تعمیمِ رویکرد برای مشارکت در تهیه طرح های توسعه و عمران به «برنامه های راهبردی و عملیاتیِ شهر و شهرداری» که زمینه ی آن در دستورالعملش نیز موجود است (از طریق یا با هماهنگیِ سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور)؛

- شکل گیریِ شورای محل مطابق با اصل هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سوابق پیشین در این خصوص به عنوان نهادِ مشارکت محلی به ویژه با توجه به الزاماتِ ماده ی 16 آئین نامه ی چگونگی اجرا و نظارت بر حسن اجرای طرح های توسعه و عمران (موضوع لحاظ طرح های توسعه ی محلات به عنوان سطح سوم طرح های توسعه و عمران، از طریق یا با هماهنگی سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور)؛

- تدوین و عملیاتی سازی نظام گفت وگوهای اجتماعی شهری و منطقه ای در وزارت و ادارات کلِ استان و شهرستان؛

- حمایت و تسهیلِ تشکیل سازمان های مردم نهاد حوزه شهری به عنوان مرجع تخصصی استعلام؛

- انتصاب مدیران مشارکت جو و اهل تعامل با سازمان های مردم نهاد و گروه های مردمی و فعالان حوزه های مرتبط و ذی اثران شهری و منطقه ای؛

حق به شهر و حقوق شهروندی گروه های مختلف در نظام برنامه ریزی شهری و منطقه ای

- اعلام پیوستن به «منشور جهانی حق به شهر (World Charter for Right to the City)» به صورت قانونی و از طریق ارائه ی لایحه به مجلس شورای اسلامی؛

- پیگیری برای تحقق کامل و بی قید و شرط سند الزامات و ضوابط عام شهر دوست دار کودک؛

- پیگیری برای تحقق کامل و بی قید و شرط ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای معلولین جسمی و حرکتی و جانبازان و قانون حمایت از حقوق معلولان؛

- پیگیری برای تحقق کامل و بی قیدوشرط آئین نامه طراحی معابر شهری در راستای رویکرد انسان محور به شهر؛

- توجه ویژه در اصلاحِ شرح خدماتِ طرح های توسعه و عمران شهری و ناحیه ای به «منشور جهانیِ حق به شهر» و «منشور حقوق شهروندی جمهوری اسلامی ایران» با توجه به حقوق گروه های مختلف اجتماعی(کودکان، افراد دارای معلولیت، سالمندان، زنان، جوانان، مهاجران و اتباع و پناه جویان، اقلیت های مذهبی، کم درآمدها، مستأجران، ساکنانسکونت گاه های خودرو، بافت های آسیب دیده و محدوده ها و محلات فرودست شده (به اصطلاحِ رسمی سکونتگاه های غیررسمی و بافت های فرسوده و ناکارآمد)، بی خانمان ها، مشاغل سیار و بی کانون)؛

- توجه ویژه در سیاست ها و برنامه های بازآفرینی به «منشور جهانیِ حق به شهر» و «منشور حقوق شهروندی جمهوری اسلامی ایران» با توجه به حقوق گروه های مختلف اجتماعی (کودکان، افراد دارای معلولیت، سالمندان، زنان، جوانان، مهاجران و اتباع و پناه جویان، اقلیت های مذهبی، کم درآمدها، مستأجران، ساکنان سکونت گاه های خودرو، بافت های آسیب دیده و محدوده ها و محلات فرودست شده (به اصطلاحِ رسمی سکونتگاه های غیررسمی و بافت های فرسوده و ناکارآمد)،بی خانمان ها، مشاغل سیار و بی کانون)، از جمله اصلاح ادبیات در خصوص واژگان انواع بافت ها برای حفظ کرامت انسانیِ ساکنان آن؛

- تدوین سند راهنما برای ملاحظات مرتبط با زنان و جنسیت در برنامه ریزی و طراحی شهری با توجه به شاخص های عدالت جنسیتی و اقدامات انجام شده در ادوار گذشته (از جمله سند اولیه ی تهیه شده در دوره یمعاونت شهرسازی و معماری سرکارعالی در وزارت راه وشهرسازی)؛ 

- اصلاح ساختار سرانه های کاربری ها و خدمات شهری با توجه به رویکرد کیفی، نیازهای گروه های اجتماعی و مقیاس های عملکردی و همچنین لحاظ سرانه برای خدمات اجتماعی با توجه به گروه های آسیب دیده و در معرض آسیب؛

- توجه به توسعه ی فضاهای عمومی و هنر عمومی و حق معیشت و بیان گری در فضاهای شهری در ضوابط شهرسازی و طرح های توسعه و عمران در راستای تقویت نقش شهروندان در فضاهای شهری؛

- توجه به تأمین مسکن کم درآمدها و گروه های هدف با توجه به اصول«سکونت شایسته» و «مسکن استطاعت پذیر» با بازنگری در ضوابط شهری و سیاست های مسکن در راستای مقابله با شهروندزدایی از کم درآمدها در برنامه ریزی شهری و مسکن؛

- رعایت عدالت جنسیتی (سهمیه ی حداقل سی درصدی مدیریتی زنان)، جوان گرایی و توجه به حقوقِ اقوام و اقلیت های مذهبی در انتصاب های مدیریتی؛

- انتصاب مدیرانی باورمند و راسخ در زمینه ی حق به شهر و حقوق شهروندی؛

نقش نظارتی در زمینه ی میراث فرهنگی و محیط زیست و زیست پذیری شهرها و تحقق آمایشِ سرزمین

- تقویت خطوط قرمز در زمینه های حفاظت از میراث فرهنگی و محیط زیست و جمعیت پذیری و زیست پذیریِ شهرها در ضوابط شهری؛

- تدوین و تصویب ضوابط سخت گیرانه جهت ممانعت از دست اندازی و تخریب و تغییر کاربری اراضی کشاورزی؛

- تدوین و تصویب ضوابط سخت گیرانه جهت ممانعت از دست اندازی و تخریب و تغییر کاربری در بوستان های عمومی؛

- توجه ویژه به ملاحظات میراث فرهنگی و محیط زیست در سیاست ها و برنامه های بازآفرینی؛

- پیگیری جدیِ سیاست های کلی نظام در حوزه ی شهرسازی، سیاست های کلی نظام در آمایش سرزمین و سند شهرسازی و معماریِ اسلامی ایرانی در زمینه ی رعایت آمایش سرزمین، جلوگیری از توسعه ی بی رویه یکلان شهرها، پیش گیری از مهاجرت به مراکز استان ها، سطح بندی شهرها، تأمین عدالت منطقه ای، احیای آبادی ها، توسعه نواحی کم توسعه و کم تراکم، توسعه ی دریامحور با توجه به جنوب و جنوب شرقی کشور؛

- جلوگیری از ساخت وسازهای بی برنامه، بدون تأمین زیرساخت و بدون کبفیت و هدایت روند ساخت وساز از طریق شهرک های برنامه ریزی شده، بهینه سازی توسعه ی درونی شهرها و بازآفرینیِ بافت های هدف؛

- توجه ویژه به اصل چهل وپنجم قانون اساسی (اصل انفال) و اصل پنجاهم قانون اساسی (حفاظت از محیط زیست) و سیاست های کلی نظام در حوزه ی شهرسازی و سیاست های کلی نظام در آمایش سرزمین و سند شهرسازی و معماری اسلامی ایرانی برای حفاظت از محیط زیست در طرح ها؛

- توجه ویژه به موضوع تغییرات اقلیمی و برنامه ریزی برای کاهش انتشار کربن در طرح های توسعه و عمران و ضوابط شهری و مقررات ساختمانی و همچنین برنامه ریزی برای بازآفرینی شهری حول زیرساخت های سبز و استفاده از انرژی های پاک و تجدید پذیر (به ویژه با توجه به ورود کشورهای توسعه یافته به عصر پسانفت)؛

- توجه ویژه به ارتقای معماری و شهرسازی با رویکرد بومی، فرهنگی و هویت مند با ترویج فرهنگ ایرانی و اسلامی در شهرسازی و ارزش های هویت مند و غنیِ معاصر؛

 رویکرد به تهیه ی طرح های شهری و سیاست گذاری در این زمینه

- تقویت جایگاه طرح های شهری و تحقق پذیری آن ها؛

- تقویت جایگاه تهیه کنندگان طرح های شهری و نظام حرفه ای برنامه ریزی در ایران؛

- به رسمیت شناختن و تقویت جایگاه حرفه مندان شهرسازی در تهیه ی اسناد پشتیبان ساخت وسازهای شهری؛

- ارزش بخشی به سهمِ تهیه ی طرح های توسعه و عمران و طرح های شهری و روستایی در ارزش افزوده ی ناشی از توسعه و عمران و واقعی سازیِ حق الزحمه ی تهیه ی طرح ها برای تحقق پذیری الزامات تضمین کیفیت و جلب مشارکت در طرح ها؛

- جلوگیری از تعدد تهیه ی طرح های موازی و متعارض؛

- یکپارچه سازی نظام برنامه ریزیِ تهیه ی طرح های توسعه و عمران (جامع و تفصیلی) با طرح های راهبردی و عملیاتیِ شهر و شهرداری (از طریق یا با هماهنگیِ سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور)؛

- اصلاح نظام و چهارچوبِ طرح های تفصیلی برای پرهیز از نگرشِ قطعه محور به شهر و در راستای تحقق اهداف طرح های جامع؛

- توجه به مفهوم «شهر مولد» در تهیه ی طرح های توسعه و عمران ( اهمیت بخشی و تحقق پذیری و واقعی سازی موضوع اقتصاد شهری در تهیه ی طرح ها برای تأمین درآمدهای پایدار و مقابله با شهرفروشی ) و لحاظِ موضوعِ مولدسازی دارایی ها در چهارچوب آن و نه گسیخته یا مقدم بر آن؛

- توجه ویژه به نوآوری شهری، هوشمندسازی شهری و زیست بوم های نوآوری در چهارچوب شهرهای مولد؛

شفافیت و فسادستیزی

- اصلاح ساختار و اختیارات کمیسیون ماده ی پنج در راستای محدودیت مداخلات معارض با طرح های جامع و تفصیلی، ارتقای نظارت پذیری و مشارکت نمایندگان جامعه حرفه ای و سازمان های مردم نهاد تخصصی؛

- ارائه اطلاعات کامل طرح های توسعه و عمران و طرح های شهری در یک سامانه برخط و شفاف و دسترس پذیر برای همه؛

- آموزش اصول و ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری به زبان ساده برای شهروندان از طریق تهیه محتواهای مناسب؛

- ارزیابی طرح های تفصیلی شهرهای مختلف، بررسی عوامل تخلف در ضوابط و تدوین رویه های شفاف برای تهیه طرح های تفصیلی جهت پیش گیری از تخلفات؛

- اجرای کامل و دقیق کاداستر؛

 اصلاح ساختار وزارت

ضمن حمایت از تفکیکِ وزارت مسکن و شهرسازی از وزارت راه وترابری، در عین ضرورتِ توجه به سیاست های توسعه ی مبتنی بر حمل ونقل همگانی(TOD) در طرح های توسعه و عمران شهری و منطقه ای و پرهیز دادن از تقلیل وزارت مسکن وشهرسازی به وزارت مسکن، پیشنهاد می شود:

- با توجه به ضرورت های مولدسازی شهرها (و نه الزاماً مولدسازی دارایی ها) و شهرهای مولد و بنابر نظر سرکارعالی که در نطق دفاعیه در مجلس شورای اسلامی نیز طرح نمودید، معاونت اقتصادی و سرمایه گذاری در وزارت مسکن وشهرسازی تأسیس شود.

امضاءکنندگان:

1- انجمن توانمندسازی و پیشگیری آشنا

2- انجمن توسعه ی گردشگری چهارباغ

3- انجمن حامیان شهر بدون مانع

4- بنیاد چهارطبقه

5- پژوهشکده ی نوین  شهر معنوی ثامن

6- جامعه ی معماران و برنامه ریزان مشهد

7- دیده بان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران

8- گروه چهارسوی مشهد

9- مؤسسه ی مردم نهاد همبود نصف جهان

10- مجمع کنشگران شهری هم ساخت

11- مجموعه ی بازچرخ

12- مکتب بافت (مشهد)