◄ نوروز حمل و نقل ملی
تین نیوز | هفته ملی حمل و نقل دیگری فرا رسید که جا دارد به همه دست اندرکاران و بازیگران این صحنه این روز را تبریک گفت. بزرگداشت چنین روزی بسیار خوب است ولی بهتر از آن آغازی نو مبتنی بر نگاهی نو به این روز است. همچون نوروز که نشانه ی تغییر و تحول سال کهنه به سال نو است ما نیازمند نوروزی در عرصه حمل و نقل ملی کشورمان هستیم. نگاهی نوروزی متکی و متمرکز بر ضرورت ترسیم صحنه ی لجستیک ملی از دیدگاه اقتصادی. نگاهی که باعث می شود همه ی ذینفعان از جمله بنگاه های اقتصادی بزرگ و بخش های حاکمیتی از دریچه و نگاه خاص بدور از نگاه سنتی موجود به آن توجه و دقت کنند.
نگاهی نو که می توانند ضمن شناخت مختصات ملی، منطقه ای و جهانی زنجیره کالا و لجستیک، زمینه تراوش و ایده پردازی های نوین را فراهم نماید تا از این طریق در صحنه مورد نظر علاوه بر نقش آفرینی بعنوان یک بازیگر قوی در میدان عملیات لجستیکی، حمل و نقل، نقش و جایگاه ممتازی نیز در حوزه تحقیقات و مبانی تئوریک به خود اختصاص دهد.
مطالعه این نقش آفرینی، ضرورت بازتعریف این رکن مهم توسعه یعنی لجستیک و حمل کالا، منطبق با مباحث و فرضیات اقتصادی را مشخص می کند. به همین لحاظ لازم است با دیدگاهی اقتصادی به لجستیک، حمل و نقل نگاه شود و جایگاه آن را در زنجیره های جهانی کالا در سطح ملی و منطقه ای و حتی جهانی باز مهندسی نمود. این نگاه فعلی به موضوع حمل و نقل سنتی و قدیمی است. نگاه سنتی به این بخش، محدود سازی حمل و نقل بعنوان سرویس دهنده صرف به سایر بخش های اقتصادی همچون صنعت و تجارت است و از این رو تحت تاثیر بسیاری از حواشی غیر عملیاتی و غیر اصیل می گردد.
این در حالی است که دیدگاه های نوین به این بخش بعنوان یک صنعت مستقل نگاه می کند نه سرویس دهنده صرف. این نگاه با وارد نمودن قوانین و روش های تحلیل اقتصادی در محدوده ملی، منطقه ای و جهانی، موجب تغییر بنیادین در این زمینه می گردند. در شرایطی که از این منظر به موضوع لجستیک و حمل کالا توجه گردد، بسیاری از راهکار ها و رویکردهای نوین نه تنها قابل تبیین و توجیه پذیر، بلکه ضروری می گردد.
با توجه به تکاپوی دولت در تصویب برنامه ششم توسعه و توجه خاص این برنامه به همه مودهای حملونقل، ضروری است طرحی دقیق، چابک، یکپارچه و سراسری با رهبری واحد ایجاد شود تا بتوان در زمان کم و با بیشترین استفاده از توانمندیهای موجود به نتیجه رسید. شناخت موازیکاریها، گلوگاهها، تقابلهای بین بخشی و مشکلات خودساخته که به خاطر نبود دیدگاه لجستیکی و سیستمی، گریبانگیر حوزه حمل و نقل شده است در حکم مخاطرات اصلی این حوزه است. به همین دلیل موارد زیر در قالب چالشها، راهکارها و فرصتها پیشنهاد میشود.
به طور کلی می توان چالش های پیش روی حرکت به سمت حمل و نقل نوین را در تغییر دیدگاه در خصوص اصول و اهداف حوزه، نگاه فرابخشی و جامع به کل پیکره لجستیک، طرح ریزی بنادر، تسهیل کسب و کار، حذف موازی کاری ها و استفاده از فناوری اطلاعات به منظور چابک سازی عملیات، فقدان استراتژی و نقش رهبری این حوزه، خلا پیکربندی لجستیک ملی منطبق با استراتژیهای مربوطه، نبود زبان مشترک و زیرساختهای اطلاعاتی مشترک بین بازیگران لجستیک ملی، نبود زیرساختهای مناسب ارتباطی و مخابراتی، خلا متوازنسازی چهار رکن اساسی در رشد و توسعه شامل سختافزار، نرمافزار، دانشافزار و
فهمافزار و ... دانست.
در مقابل این چالش ها، فرصت های منحصر بفردی شامل توسعه حمل و نقل چند وجهی، ترانشیپ و ترانزیت، ایجاد و هدایت شرکتهای ارایه خدمات لجستیکی (3PL)، اتصال لجستیک زنجیره ی کالای ملی به لجستیک زنجیره تامین منطقهای و جهانی و ارتقا جایگاه کشور در این زمینه، ایجاد جایگزینی مناسب برای درآمدهای نفتی از طریق افزایش حجم ترانزیت و ترانشیپ و ... نیز وجود دارد.
امید است این روز، آغازی نو و نوروزگونه در این عرصه باشد.
* کارشناس لجستیک