قطارهای حومهای سرعت میگیرند
تین نیوز | ایجاد و توسعه قطارهای حومهای با هدف تسهیل سفرهای روزانه ساکنان شهرهای اقماری و ساکنان در حریم شهرها، در چند سال اخیر به طور جدی در دستور کار وزارت راه و شهرسازی قرار گرفته و در این مسیر، قرار است شرکت قطارهای حومهای راهاندازی شود تا حرکت این قطارها را با نظارت شرکت راهآهن مدیریت کند.
قطارهای حومهای، نوعی حملونقل ریلی است که بین مترو و راهآهن قرار میگیرد. این شیوه مسافربری به دلیل شرایط ویژه همچون سرویسدهی مستمر در طول روز، سطح خدمات و نوع مسافران، دارای جایگاهی خاص در حملونقل ریلی است.
درحال حاضر نظام حملونقل بین حومه و مرکز شهرها، نیازمند بازنگری است. با برنامهریزی مناسب درون کلانشهرها، باید حملونقل ریلی مبتنی بر مترو شکل گرفته و شبکه مترو با اتصال به قطار حومهای، شهروندان را از حومه به مرکز کلانشهرها منتقل کند. این بخشی از سخنان وزیر راه و شهرسازی در آبانماه گذشته است که در جمع خبرنگاران و با تاکید بر اهمیت راهاندازی و توسعه قطارهای حومهای بیان شد. مشکل اجرای قطارهای حومهای در ایران از نظر عباس آخوندی این است که این قطارها، باید تعدد حرکت و سرعت بالایی داشته باشند. مسئلهای که ممکن است در تعارض با حرکت قطارهای
دور بُردی باشد که از این مناطق، به سمت شهرهای دیگر حرکت میکنند. آخوندی معتقد است برای رفع این مشکل باید خطی مستقل برای اجرای طرح قطار حومهای ساخته شود تا حرکت این دو قطار با یکدیگر در تعارض نباشد.
براساس سیاست حمایتی دولت در قبال مسافران، قیمت بلیت قطارهای حومه باید پایین باشد زیرا قیمت بالا، مانع جذب مسافر میشود. از سوی دیگر قیمت پایین بلیت برای بخش خصوصی (که همه ناوگان مسافری را در اختیار دارد) توجیهی نخواهد داشت، به همین دلیل قطارهای حومهای را در ایران زیانده میدانند.
سیدمحمد راشدی، معاون مسافری شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران این مطلب را میگوید و میافزاید: در همه کشورهای پیشرفته، قطارهای مسافری هنوز به بخش خصوصی واگذار نشده اما در کشور ما براساس یک سیاست اشتباه در گذشته، مجموعه «رجاء» به بخش خصوصی واگذار شد. به همین دلیل، نهتنها هیچ سرمایهگذاری جدیدی در سالهای اخیر در زمینه قطارهای حومهای انجام نشده، بلکه افت شدیدی نیز در وضعیت موجود اتفاق افتاده است. به گفته وی به همین دلیل و با توجه به تاکید رییسجمهوری و وزیر راه و شهرسازی بر توسعه حملونقل ریلی، از سال گذشته قطارهای حومهای در
اولویت شرکت راهآهن قرار گرفت تا با تقویت حملونقل بین کلانشهرها و حومه، تمایل مردم به سکونت در حومه شهرها بیشتر شود.
تاسیس شرکت قطارهای حومهای در دستور کار
سال گذشته برخی مسیرها در راستای ایجاد قطارهای حومهای در اطراف تهران راهاندازی شد. از این مسیرها میتوان به تهران ـ ورامین، تهران ـ قم، تهران ـ هشتگرد و کرج ـ هشتگرد اشاره کرد. به گفته راشدی، با روند پیشرفت فعلی این قطارها و با توجه به اینکه هیچ سرمایهگذاری برای ناوگان حومهای بهوسیله شرکتها نشده بود، شرکت راهآهن به این نتیجه رسید که این قطارها باید متولی مستقلی داشته باشد تا بتواند هم روی ناوگان سرمایهگذاری کند و هم بر خدماتی که به مسافران داده میشود، نظارت کند. به گفته راشدی، پیشنهاد تاسیس شرکت قطارهای حومهای کشور به سازمان
مدیریت و برنامهریزی کشور داده شده و کلیات آن، تایید شده است. قرار است این نهاد زیرمجموعه راهآهن تشکیل شده و بودجه لازم به آن اختصاص داده شود تا برنامهریزی برای قطارهای حومهای در این مجموعه انجام شود.
مردم قطارهای حومهای را نمیشناسند
اگرچه چند مسیر حومهای از سال گذشته در اطراف تهران آغاز به کار کردهاند اما به اعتقاد راشدی، به علت نبود تبلیغات مناسب و نبود قطارهای کافی، بسیاری از مردم از برنامه این قطارها اطلاع ندارند، از سوی دیگر به نظر میرسد هنوز سرویسهای منظمی در این مسیرها راهاندازی نشده است این در حالی است که برای قطارهای حومهای باید برنامهریزی به گونهای باشد که در ساعتهایی مانند ۵ تا ۹ صبح، هر ۲۰ دقیقه یکبار، قطار به ایستگاهها بیاید.
کمبود ناوگان یکی از مشکلات فعلی قطارهای حومهای است، به گفته معاون مسافری شرکت راهآهن، ریلباسهای موردنیاز برای ناوگان این قطارها، احتمالا از شرکتهای ریلی داخلی خریداری میشود.
لزوم نیازسنجی دقیق پیش از توسعه قطارهای حومهای
در سراسر دنیا، حملونقل حومهای ریلی مناسب، باعث کنترل ترافیک شده و موجب شده مردم سفر با ریل را در مسیرهای حومهای به سفر با خودرو ترجیح دهند. این را محمدعلی پورشیرازی، کارشناس حملونقل ریلی میگوید و میافزاید: در همه کشورها مردم، حملونقلی عمومی را ترجیح میدهند اما در کشور ما به دلیل کیفیت پایین خدمات ریلی و نبود حملونقل حومهای مناسب، انتخاب مردم، سفر با خودرو شخصی است. به گفته وی، به همین دلیل روزانه هزاران خودرو از حومه تهران وارد شهر شده و ترافیک سنگینی به خیابانها تحمیل میکنند. این کارشناس حملونقل معتقد است در
برنامهریزی برای راهاندازی قطار حومهای، باید در مرحله نخست، امکانات و اعتبارات لازم به درستی بررسی شده و نیازسنجی دقیق انجام شود تا این پروژه پس از چند سال، به پروژههای نیمهتمام کشور اضافه نشود و تنها نتیجه آن، هزینههای سنگینی نباشد که به دولت یا بخش خصوصی تحمیل میشود. وی با اشاره به پایین بودن کیفیت خدمات در حملونقل ریلی کشور، معتقد است ظرفیت پایین و هزینه بالا باعث شده است خدمات متناسب با توجه به جمعیت ارائه نشود.
مهمترین ویژگی قطارهای حومهای جهان
نتایج مطالعه انجام شده درباره قطارهای حومهای در کشورهایی مانند فرانسه، اسپانیا و آلمان که از سوی اتاق فکر ریلی ایران منتشر شده نشان میدهد، متولی خطوط حومهای، راهآهن ملی کشورهاست. براساس این گزارش، ویژگی شاخص این قطارها برنامه حرکت آنهاست، به این ترتیب که حرکت آنها معمولا از صبح زود آغاز شده و تا ۱۲ شب، با فواصل ۱۰ تا ۲۰ دقیقهای بهطور مستمر حرکت میکنند. در ساعتهای اوج و عادی، تعداد واگنهای این قطارها تغییر میکند، بلیتها نام مسافر و شماره صندلی ندارند و حجم جابهجایی مسافر در این قطارها بسیار بالاست، تا جایی که اثر آن روی
کاهش ترافیک جادهای ملموس است و این بخش را اقتصادیتر و فضاهای تجاری را سودآورتر میکند. در این قطارها تاخیر بسیار مهم بوده و باید به شدت کنترل شود، زیرا سفرهای انجام شده با این شیوه حملونقل معمولا سفرهای کاری است. با توجه به این ویژگیها معمولا شرکت یا بخش خاصی، توسعه و مدیریت قطارهای حومهای را زیرنظر راهآهن برعهده میگیرد. خطوط حومهای با کریدورهای متعدد از شهرها عبور کرده و لینکی وسیع با حملونقل عمومی درونشهری دارد. در این میان باید گفت سرعت قطارهای حومهای در جهان، معمولا بین ۱۲۰ تا ۱۶۰ کیلومتر در ساعت متغیر است.