◄ نوسازی ناوگان هوایی ایران تبدیل به «پروژه سیاسی» شده است
تیننیوز| روز دوشنبه (22 شهریورماه) میزگرد آنلاینی با حضورکارشناسان، تحلیلگران و صاحبنظران صنعت هوایی کشور تحت عنوان «بررسی علل تاخیر نوسازی ناوگان هوایی ایران» برگزار شد.
به گزارش خبرنگار تیننیوز، با توجه به فرسودگی ناوگان حملونقل هوایی ایران نوسازی ناوگان امری اجتنابناپذیر است و عقیده بسیاری از کارشناسان و صاحبنظران فرسودگی ناوگان ایران باعث کاهش بهرهوری شده است چرا که هواپیماهای فرسوده سوخت بیشتری میسوزانند همچنین زمان و هزینههای تعمیرات و نگهداری آن افزایش مییابد و علت کاهش سطح ایمنی، فرسودگی ناوگان است.
گشایش روابط خارجی ایران پس از برجام، در بهمن ماه پارسال پروژه نوسازی ناوگان هوایی ایران آغاز شد و تفاهمنامههای خرید 118 فروند هواپیمای ایرباس و 20 فروند هواپیمای ATR 72 - 600 با شرکت هواپیمایی «هما» امضاء شد.
علیرغم مذاکرات سنگین و فشرده، چشمانداز روشنی از زمان عقد قراردادها وجود ندارد چرا که بلافاصله پس از امضای دو تفاهمنامه، شرکت ایرباس مذاکرات خود را با شرکت هواپیمایی «هما» آغاز و انتظار میرفت که در اوایل سال جاری قرارداد آنها نهایی شود ولی پس از یکی دو بار تمدید زمان عقد قراردادها، مجددا زمان عقد قرارداد آبان ماه امسال اعلام شد.
با وجود ابهامات اشاره شده در قراردادهای شرکت هما، اعلام مذاکره با سه شرکت هواپیماساز دیگر، زمینهی گمانهزنیهای جدیدی را فراهم کرد. با انتشار خبر مذاکراه شرکت میتسوبیشی ژاپن برای فروش هواپیما به شرکت آسمان، بوئینگ برای فروش 109 فروند هواپیما به شرکت هواپیمایی «هما» و حضور نمایشی امبرائر (سازنده برزیلی) زمینه سردرگمی در جامعه و سوءظن بینالمللی را فراهم ساخت.
حتی بسیاری بر این اعتقاد بودند که ورود ناگهانی این حجم هواپیما با چنین تنوعی با تقاضای بازار داخلی و بینالمللی ایران و زیرساختهای فرودگاهی و ناوبری هوایی ایران سازگاری ندارد و در چنین فضایی گزارشی از یک اندیشکده آمریکایی منتشر شد که در آن به عدم نیاز ایران به این تعداد ناوگان با چنین تنوعی در مصارف تجاری اشاره میکرد.
برخلاف تصور عمومی علت عدم قرارداد «ممانعت صدور مجوز صادرات (OFAC) از سوی اداره کنترل داراییهای خارجی ایالات متحده» یا حتی فرضیه عدم پایبندی غربیها نبوده و صاحبنظران عدم عقد قرارداد را از زوایه دیگری نگاه میکنند و عوامل دیگری را در این زمینه موثر میدانند.
شناسایی عوامل و موانع احتمالی و تلاش جهت ارائه راهکار به منظور برطرف کردن موانع، ضامن موفقیت قراردادهای اشاره شده است. چرا که طولانیشدن فرایند امضاء به علت جزییاتی است که در ضمن تهیه متن قرارداد نمایان شده است بنابراین شناسایی سایر عوامل علاوه بر افزایش اطمینان موفقیت قرارداد و تامین منافع ملی، زمینه تسریع امضاء قراردادها را نیز فراهم میکند.
طبق اظهارنظر کارشناسان؛ فرایند نوسازی ناوگان هوایی ایران از یک مقوله تجاری خارج شده است و به یک پروژه سیاسی مبدل شده است. چرا که با توجه به نزدیکی انتخابات ریاست جمهوری در کشورهای ایران و آمریکا هر گونه اقدام در راستای معاملات هواپیما به گونهای متفاوت از سوی رقبای انتخاباتی در دو کشور تعبیر و تفسیر میشود.
در این میزگرد عنوان شد؛ عدم عضویت ایران در پیمانهای هواپیمایی کیپ تاون یا بانکی FATF پرداخت هزینههای گزافی را به شرکتهای هواپیمایی تحمیل میکند. چرا که عدم عضویتها ریسک معامله را برای کارخانه سازنده هواپیما (فروشنده) افزایش میدهد و بین ریسک معامله و نرخ بهره تسهیلات مالی رابطه مستقیم وجود دارد.
کارشناسان صنعت هوایی بر این باور بودند؛ تامین مالی مشکل مهم خرید هواپیماها است چرا که اولا وضعیت اقتصادی جهت پرداخت هزینه خرید هواپیما مناسب نیست. ثانیا دخالت دولت در مناسبات تجاری شرکتهای هواپیمایی برخلاف رویههای تجارت جهانی است لذا باید حداکثر حمایت دولت بهمنظور تضمین بازپرداخت تسهیلات مالی شرکت ایرانایر از سوی شرکتهای معتبر بینالمللی ارزیابی و ممیزی شود.
احتمالا رتبه مالی شرکت ایرانایر نامطمئن ارزیابی خواهد شد. ولی با وجود ادلههای موجود مبنی بر دشواری تامین مالی، مراجع ذیربط اعلام کردهاند که تامین مالی این پروژه انجام شده و در این زمینه مانعی وجود ندارد.
یکی از تحلیلگران در این میزگرد عنوان کرد، پشتوانه مطالعات کارشناسی خرید هواپیماها نامشخص است و ابهامات جدی در خصوص تناسب نوع، تعداد هواپیما با میزان تقاضا، نیروی انسانی مورد نیاز اعم از تعمیرات و عملیاتی، زیرساختهای فرودگاهی کشور و پشتیبانی وجود دارد بنابراین لازم است در خصوص انواع برنامهریزی انجام شده در حوزههای «برنامهریزی نیروی انسانی»، «ماموریت هما»، «تنوع خرید هواپیماها»، «مدیریت شبکه فرودگاهی پروازی» و «برنامههای توسعه فرودگاهی» اطلاعرسانی شود تا جامعه متخصصین نسبت به مدیریت هما اطمینان پیدا کنند و
از طرفی با ارايه پیشنهادات تخصصی ایرادات کارشناسی را رفع کنند.
وی ادامه داد: توانایی حقوقی و رایزنی جهت انجام این قرارداد وجود ندارد. به علت دورافتادگی از فضای بینالمللی و عدم آموزشهای مناسب حقوقی و مذاکره تیم ایرانی، روند مذاکره به کندی پیش میرود و تیم ایرانی با ابهامات جدی روبهرو است و همچنین ملاحظات امنیتی برون سپاری عقد قرارداد را به یک شرکت خارجی نیز محدود کرده است.