◄ تحریم نفتکش ها؛ صادرات ادامه دارد اما با هزینه بالاتر

تشدید تحریم نفتکش ها و ناوگان حمل ونقل دریایی ایران در ماه های اخیر، بیش از آنکه صادرات فرآورده های نفتی را متوقف کند، به افزایش قابل توجه هزینه های لجستیکی، بیمه ای و عملیاتی منجر شده است؛ موضوعی که کارشناسان آن را «انتقال فشار از حجم صادرات به هزینه صادرات» توصیف می کنند.

به گزارش تین نیوز، در تازه ترین دور از تحریم ها، وزارت خزانه داری آمریکا چندین شرکت کشتیرانی، مدیران ناوگان و دست کم ۱۳ فروند نفتکش حامل فرآورده های نفتی، گاز مایع و مواد شیمیایی را تحریم کرده است؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، مستقیماً حلقه حمل ونقل دریایی انرژی ایران را هدف گرفته است.

با این حال، آمارهای رسمی نشان می دهد صادرات فرآورده های نفتی و پتروشیمی ایران همچنان در سطح چند ده میلیارد دلار در سال ادامه دارد. تحریم نفتکش ها گرچه صادرات ایران را متوقف نکرده، اما به عنوان جنگ هزینه ها عمل می کند: افزایش هزینه بیمه، اجاره، تخفیف، و ریسک عملیات حمل ونقل.

احمد معروف خانی، رئیس هیأت مدیره اتحادیه صادرکنندگان فرآورده های نفت، گاز و پتروشیمی در این باره گفت: تحریم نفتکش ها توان توقف صادرات را ندارد، اما هزینه حمل، بیمه و ریسک عملیاتی را به شدت افزایش می دهد.

به گفته او، فرآورده های نفتی به دلیل نقش مستقیم در بازار مصرف جهانی، عملاً غیرتحریمی هستند و بازارهای هدف نیز توجهی به تحریم های یک جانبه آمریکا ندارند.

کارشناسان انرژی نیز معتقدند که تحریم مستقیم نفتکش ها به جای توقف صادرات، هزینه های حمل و نقل و بیمه را به شدت افزایش داده است. 

طبق برآوردهای کارشناسان مؤسسه «لویدز لیست» و تحلیلگران ایرانی، هزینه بیمه نفتکش های ایرانی به دلیل قطع دسترسی به بیمه های بین المللی P&I تا ۴۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافته است. همچنین اجاره نفتکش های جایگزین یا با پرچم کشورهای ثالث هزینه حمل هر تن محموله را بالا برده است.

برای حفظ خریداران، صادرکنندگان ایرانی ناچار به ارائه تخفیف های قیمتی شده اند؛ این امر باعث کاهش حاشیه سود و انتقال بخشی از هزینه تحریم به قیمت نهایی فرآورده ها در بازارهای مقصد شده است.

کارشناسان بازار نفت آسیا، از جمله در چین و هند، اشاره دارند که با وجود تداوم صادرات، هزینه حمل بالاتر باعث افزایش قیمت نهایی محموله های ایرانی شده و بخشی از سهم بازار را به رقبا واگذار کرده است.

از نگاه تحلیلگران ژئوپلیتیک، تحریم نفتکش ها در واقع تلاشی برای محدودسازی نفوذ ایران در زنجیره جهانی انرژی دریایی است، نه صرفاً فشار اقتصادی.

کارشناسان معتقدند ایالات متحده با تمرکز بر حمل ونقل دریایی تلاش می کند جریان صادرات فرآورده های نفتی و پتروشیمی ایران را دشوارتر کند؛ چراکه فرآورده ها نسبت به نفت خام کمتر قابل ردگیری اند.

برخی کارشناسان حقوق دریایی، از جمله در مرکز مطالعات حمل ونقل دریایی، تأکید دارند ایران باید از شرایط تحریم برای تدوین قانون پایه دریایی و نظام بیمه ملی انرژی استفاده کند تا وابستگی به خدمات خارجی کاهش یابد

 هزینه های پنهان تحریم نفتکش ها

برآوردهای غیررسمی نشان می دهد:

• هزینه حمل دریایی فرآورده های نفتی افزایش یافته

• هزینه بیمه و پوشش ریسک بالا رفته

• تخفیف های قیمتی برای حفظ بازار بیشتر شده

• فشار نقدینگی بر صادرکنندگان افزایش یافته

کارشناسان تأکید دارند که تنها راه مقابله با این فشارها، تقویت شبکه جایگزین دریایی، بیمه داخلی، و قانون جامع دریایی کشور است موضوعی که در آینده می تواند ایران را از وابستگی به سیستم مالی و حمل ونقل غربی رها کند.