پیام انجمن مهندسی دریایی در روز جهانی دریانوردی/ فراخوان برای اتحاد دانشگاه و صنعت
«حسن‌رضا صفری، رئیس هیئت‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران، همزمان با «روز جهانی دریانوردی» و بازگشایی دانشگاه‌ها، در پیامی راهبردی بر ضرورت تبدیل سیاست‌های کلی توسعه دریامحور به «میدان عملیاتی» تأکید کرد.
این انجمن با پیامی جامعه نخبگانی کشور برای پرکردن شکاف میان دانش دانشگاهی و نیازهای فنی ناوگان، راهکار برون‌رفت از چالش‌های ژئوپلیتیک و تکانه‌های بین‌المللی را در گرو «هم‌افزایی دانش‌بنیان، بومی‌سازی فناوری‌های تحول‌آفرین و به‌کارگیری مدیریت علمی ریسک» در کارگاه‌های ساخت و صنایع فراساحلی دانست.»
متن این پیام به این شرح است:
جامعه نخبگانی، اساتید گران‌مایه، دانشجویان عزیز و پژوهشگران سرافراز؛
فرماندهان، دریانوردان دریادل، مهندسان و صنعت‌گران غیور پهنه دریا و سواحل ایران اسلامی؛
طلیعه پاییز و بازگشایی سنگرهای علم، حکمت و دانش در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی، همواره مژده‌بخش حیات فکری، امید، نشاط و حرکت پرشتاب کاروان علمی کشور به‌سوی فتح قله‌های خوداتکایی و عزت است. تقارن معنادار این ایام فرخنده با «روز جهانی دریانوردی» ( World Maritime Day ) ، رویدادی نمادین اما عمیقاً راهبردی است که پیامی روشن برای آینده کشور به همراه دارد: «توسعه پایدار و اقتدار اقتصاد دریامحور، سرچشمه‌ای جز کلاس‌های درس، آزمایشگاه‌های دانشگاهی، پژوهشکده‌های تخصصی و روحیه حقیقت‌جوی فرزندان دانشمند این مرزوبوم ندارد.»
امسال در شرایطی گام به سال نو تحصیلی و آوردگاه خطیر صنایع دریایی می‌نهیم که فضای کشور بیش از هر زمان معطر به یاد و خاطره شهیدان گلگون‌کفن، به‌ویژه اساتید، معلمان، دانشجویان و دانش‌آموزان شهیدی است که در خطوط مقدم مقاومت و صیانت از شرف و خاک وطن، جاودانه شدند. همان‌گونه که رهبر انقلاب اسلامی در پیام آغاز سال تحصیلی یادآور شدند:
«در روزگاری که توحّش نظام سلطه بیداد می‌کند، قدرت برآمده از دانش همراه با تقوا و اخلاق، چونان سپری پولادین و شمشیری بُرّان است که دستان متجاوز آنان را از سر بشریّت کوتاه می‌سازد.»
این رهنمود حکیمانه، مأموریت تاریخی جامعه مهندسی دریایی کشور را در یکی از حساس‌ترین پیچ‌های ژئوپلیتیک و تحریمی آشکار می‌سازد؛ قدرتی که باید از دل خودباوری، تقوای علمی، تعهد حرفه‌ای و تسلط بر مرزهای دانش فنی زاده شود تا مرزهای آبی، امنیت دریانوردی و شریان‌های زنجیره تأمین کشور در برابر انواع تکانه‌ها، تهدیدها و تلاطم‌های بین‌المللی مصون و شکست‌ناپذیر بماند.
جامعه بین‌المللی دریانوردی (IMO) شعار سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را «از سیاست‌گذاری تا اجرا؛ در مسیر تعالی دریایی» ( From Policy to Practice: Powering Maritime Excellence ) برگزیده است؛ مضمونی بنیادین که دبیرکل آیمو نیز با تأکید بر اینکه «دریانوردان همواره در اولویت نخست هستند»، بر بستن شکاف اجرای مقررات و مواجهه با چالش‌های ژئوپلیتیک، حفظ ایمنی کشتیرانی و ارتقای تاب‌آوری جهانی تأکید کرده است.
این شعار جهانی، آینه تمام‌نمای نیاز امروز نظام حکمرانی دریایی در کشور ماست. ایران اسلامی با ابلاغ سیاست‌های کلی توسعه دریامحور، هیچ کمبودی از منظر اسناد بالادستی و سیاست‌گذاری‌های کلان ندارد؛ اما دردِ مزمن و گلوگاه اصلی ما، «شکاف عمیق میان اسناد روی کاغذ و میدان واقعی عمل در کارگاه‌های ساخت، حوضچه‌های تعمیراتی و اتاق کنترل شناورها» است.
عبور از «تدابیر و مدیریت ایستا» به سمت «پویایی، تاب‌آوری عملیاتی و مرجعیت علمی در شرایط عدم‌قطعیت»، جز با ساختن پلی مستحکم از جنس فناوری‌های تحول‌آفرین، مهندسی سیستم‌ها و هوش مصنوعی عامل‌محور ( Agentic AI ) ممکن نخواهد شد:
۱. ارتقای تاب‌آوری عملیاتی در شرایط تحریم و انسداد زنجیره‌های تأمین: ناوگان ملی و صنایع فراساحلی ما برای برون‌رفت از فرسودگی و کاهش وابستگی به سازندگان خارجی، نیازمند بومی‌فهمی دقیق استانداردها، مهندسی معکوس معتبر و خلق راهکارهای فنی اقتضایی (Contingency Engineering) مبتنی بر مدیریت علمی ریسک هستند؛ عرصه‌ای سترگ که میدان هنرنمایی مهندسان مکانیک، متالورژی، برق و معماری کشتی دانشگاه‌های ماست.
۲. جهش به نسل نوین بازرسی، دوقلوهای دیجیتال و هوش مصنوعی: گذار از پایش‌های مقطعی سنتی به سمت «پایش وضعیت برخط و ۲۴ ساعته (Remote Monitoring)»، بازرسی‌های هوشمند (AI Inspection) و به‌کارگیری عامل‌های تصمیم‌یار، ضرورت گریزناپذیر صیانت از جان دریانوردان و کاهش هزینه‌های گزاف توقف شناورهاست. انجمن مهندسی دریایی ایران دوشادوش نهادهای مرجع تخصصی، مصمم است زیست‌بوم جامع فناوری‌های نوین دریایی را پی‌ریزی کرده و از آزمایشگاه‌های دانشگاه تا عرشه شناورها امتداد بخشد.
۳. هم‌افزایی ارکان حاکمیت، صنعت و نهادهای علمی: برای تحقق برتری فناورانه در پهنه استراتژیک خلیج‌فارس، دریای عمان و دریای کاسپین، باید ساختارهای جزیره‌ای، نگاه‌های تنگ‌نظرانه، دیوان‌سالاری‌های فرساینده و بدگمانی‌های اداری جای خود را به اعتماد بنیادین به نهادهای دانش‌بنیان، متخصصان داخلی و مؤسسات اعتباربخشی ملی بدهند. پشتیبانی حاکمیت دریایی از توان تخصصی داخلی، در حقیقت صیانت از اقتدار ملی در آب‌های آزاد جهان است.
«انجمن مهندسی دریایی ایران» ، به‌عنوان کانون هم‌اندیشی نخبگان و خانه مشترک دانشگاه، صنعت، شرکت‌های دانش‌بنیان و دریانوردان، در طلیعه این سال تحصیلی، ضمن ادای احترام خالصانه به ساحت مقدس معلمان و اساتید دلسوز این مرزوبوم که چراغ معرفت و آزادگی را در دل نسل نو روشن نگاه داشته‌اند، بر عهد تاریخی خود پای می‌فشارد.
ما دست یکایک اساتید فرهیخته، پژوهشگران صاحب‌ایده و دانشجویان نخبه و شجاع را می‌فشاریم و از ایشان دعوت می‌کنیم پایان‌نامه‌ها، پروژه‌های پژوهشی و ظرفیت‌های فناورانه خود را به سوی پاسخ‌گویی به نیازهای عملیاتی ناوگان، حل مسائل خستگی سازه و ارتعاشات، کربن‌زدایی، امنیت سایبری دریایی و توسعه سامانه‌های هوشمند خودمختار هدایت کنند.
امید است با اتکال به پروردگار متعال، در پرتو عنایات حضرت ولی‌عصر (عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشّریف) و با وحدت کلمه میان دانشگاه و صنعت دریا، با روحیه‌ای جهادی و علمی، مسیر تعالی و اقتدار دریایی ایران اسلامی را از سرمنزل سیاست‌گذاری تا قله‌های افتخارآفرین اجرا با صلابت بپیماییم.
حسن‌رضا صفری
رئیس هیأت‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران
