اختلال در تنگه هرمز و صعود چابهار به گلوگاه حیاتی واردات ایران
با تداوم اختلال در تنگه هرمز، ساختار لجستیک ایران دستخوش تغییر شده و در حالی که بنادر خلیج فارس با کاهش ترافیک مواجه اند، بندر چابهار به عنوان مسیر جایگزین، نقش کلیدی تری در تأمین کالاهای اساسی پیدا کرده است.
در سی امین روز جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران، اختلال در تردد دریایی در تنگه هرمز به طور مستقیم بر شبکه لجستیک کشور اثر گذاشته است. محدودیت شدید عبور کشتی ها، افزایش هزینه های بیمه و ریسک های عملیاتی، موجب شده بخش قابل توجهی از خطوط کشتیرانی از ورود به خلیج فارس خودداری کنند یا زمان ورود خود را به تعویق بیندازند.
به گزارش تین نیوز، در این میان، بندر شهید رجایی به عنوان بزرگ ترین بندر کانتینری ایران، بیشترین تأثیر را از این وضعیت پذیرفته است. وابستگی مستقیم این بندر به مسیر تنگه هرمز باعث شده کاهش تردد کشتی ها و افزایش ریسک حمل ونقل، عملاً منجر به افت فعالیت و ایجاد اختلال در فرآیند تخلیه و بارگیری شود.
در مقابل، بندر چابهار که در خارج از محدوده تنگه هرمز و در سواحل دریای عمان قرار دارد، اکنون به عنوان یک مسیر جایگزین عملیاتی وارد مدار شده است. دسترسی مستقیم این بندر به آب های آزاد اقیانوس هند، آن را به گزینه ای کم ریسک تر در شرایط فعلی تبدیل کرده و بخشی از جریان واردات کشور به ویژه در حوزه کالاهای اساسی به این بندر منتقل شده است.
گزارش های میدانی نشان می دهد برخی کشتی هایی که پیش تر مقصد آن ها بنادر خلیج فارس از جمله بندر امام یا شهید رجایی بوده، اکنون مسیر خود را به سمت چابهار تغییر داده اند. ورود محموله هایی مانند غلات و نهاده های دامی از این مسیر، نشان دهنده تغییر واقعی در الگوی لجستیکی کشور است؛ تغییری که چابهار را از یک بندر توسعه ای به یک نقطه استراتژیک فعال تبدیل کرده است.
با این حال، افزایش ناگهانی حجم ترافیک در چابهار فشار قابل توجهی بر زیرساخت های این بندر وارد کرده است. محدودیت در تجهیزات تخلیه، کمبود ناوگان حمل ونقل زمینی و ضعف نسبی شبکه ریلی، باعث شده فرآیند انتقال کالا از این بندر به مراکز مصرف با کندی همراه شود. در نتیجه، زمان حمل کالاها افزایش یافته و در برخی موارد تأخیرهایی تا چندین روز یا حتی بیش از یک هفته گزارش می شود.
این تغییر مسیر لجستیکی، اثر مستقیم بر قیمت تمام شده کالاها نیز گذاشته است. افزایش فاصله حمل داخلی از چابهار تا شهرهای مرکزی، رشد هزینه های انبارداری و فشار بر ظرفیت بندری، موجب شده قیمت کالاهای وارداتی به ویژه در حوزه غلات، نهاده های دامی و مواد اولیه صنعتی روندی افزایشی به خود بگیرد.
در شرایط فعلی، فعالان اقتصادی نیز رفتار خود را با این وضعیت تطبیق داده اند. افزایش سطح موجودی کالا، استفاده از انبارهای واسطه ای و بازنگری در مسیرهای تأمین، از جمله اقداماتی است که برای کاهش ریسک و مدیریت تأخیرها در حال اجراست.
تحلیل کلی نشان می دهد که در وضعیت کنونی، اختلال در تنگه هرمز نه تنها باعث افزایش هزینه و زمان در زنجیره تأمین شده، بلکه جایگاه چابهار را به طور محسوسی ارتقا داده است. این بندر اکنون در مرکز معادلات لجستیکی کشور قرار گرفته و نقش آن در تأمین کالاهای حیاتی بیش از هر زمان دیگری پررنگ شده است.
