خواب سرمایه در انبارها طولانی است
تین نیوز | یکی از مهمترین بخشهای حوزه حملونقل دریایی و صادرات و واردات کالا در هر کشوری، بخش انبارداری است. هر کشوری بر اساس قوانین خود ضوابط و مقرراتی را برای ورود کالاهای وارداتی به انبار بنادر تعیین کرده و بر اساس آن تعرفهای را برای کالاهای انبار شده قرار داده است.
انبار محیطی است که عملیات انبارداری در معنا و مفهوم کلی آن که به معنی یک خدمت اقتصادی در بنادر است، انجام میشود که در نهایت بازخورد آن اقتصاد کشور را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. دریافت، نگهداری و ارسال کالا از عمده اقداماتی است که در حوزه انبارداری در بنادر انجام میشود و منظور از خدمت اقتصادی، سودآور بودن این مراحل در فرآیند انبارداری است. از زمان ورود کالا به انبار تا زمان ترخیص آن، واردکننده موظف به پرداخت هزینه برای نگهداری کالاهای وارداتی است که بر حسب نوع کالا، مدت زمان توقف در انبار، نوع انبار و تجهیزات، میزان تعرفه در نظر گرفته شده متفاوت است.
اینکه هزینههای انبارداری تا چه اندازه بر قیمت تمام شده کالای وارداتی و در نهایت تولید داخلی تاثیرگذار است، موضوع گزارش پیش رو درنظر گرفته شده است.
هزینههای انبارداری براساس زمان
هادی احمدی، واردکننده قطعات خودرو در این زمینه به صمت میگوید: مدت زمان و هزینه انبارداری در مورد نوع کالا متفاوت است؛ به این معنا که کالاهای فنی به دلیل امکان ماندگاری بیشتر و لزوم دریافت تاییدیه استاندارد از سوی سازمان ملی استاندارد، تا مدت ۲ ماه مهلت دارند کالاهای خود را در انبارهای گمرک نگهداری کنند. به گفته وی، گمرک زمان مشخصی را برای نگهداری کالا در انبار، برای واردکننده تعیین میکند و او در این بازه زمانی موظف به پرداخت هزینههای انبارداری است، اما چنانچه واردکننده نتواند در مدت تعیین شده کالای خود را ترخیص کند، ملزم به پرداخت دموراژ
(هزینههای انبارداری) خواهد شد.
وی معتقد است، همانگونه که در بسیاری از کشورهای دنیا، گمرک برای ترخیص کالاهای وارداتی معروف که دارای برند جهانی هستند، به گواهی فروش اعتماد میکند و کالاهای شرکت صادرکننده را مبرا از هرگونه آزمایش و تایید استاندارد میداند، گمرک ایران نیز باید با اعتماد به محصولات معروف دنیا زمان باقی ماندن در گمرک این کالاها را کاهش دهد. چراکه واردکنندگانی که از کارخانههای معتبر و صاحبنام دنیا کالا خریداری میکنند، به واسطه خرید گرانتر باید مزیتی در مقایسه با واردکنندگانی داشته باشند که از شرکتهای بینام و نشان کالا خریداری میکنند.
تاثیر ناچیز هزینه انبارداری
اما تاثیر هزینههای انبارداری بر قیمت تمامشده کالاهای وارداتی یا مواد اولیه تولیدات داخلی، موضوعی است که مسعود دانشمند، رییس کمیسیون حملونقل و ترانزیت و گمرک اتاق بازرگانی ایران چندان پر اهمیت نمیداند و در این زمینه به صمت میگوید: هزینههای انبارداری چندان زیاد نیست که بر روی کالاها یا مواد اولیه وارد شده به کشور تاثیر چندان بگذارد، علاوه بر اینکه هزینه انبارداری به میزان ارزش کالا بستگی دارد؛ به این معنا که باید دید ارزش مادی بار وارد شده به انبار چقدر است. برای مثال قرار است یک کانتینر آجر انبار شود یا یک کانتینر طلا؟
به گفته وی، آنچه در حوزه انبارداری بنادر به عنوان یک معضل نام برده میشود، خواب سرمایه است. فرآیندی که نتیجه طولانی شدن توقف کالا در انبارها و در نتیجه وارد نشدن سرمایه در گردش است. چرا که کالای خریده شده زمانی را برای ورود به کشور سپری میکند و پس از ورود، یک دوره طولانیمدت در گمرک انبار میشود تا مجوزهای لازم را برای ترخیص دریافت کند. دریافت زمانبر این مجوزها به معنای بدون سود ماندن سرمایه است.
گمرک، انبار نیست
دانشمند معتقد است که گمرک محل انبار و نگهداشتن کالا نیست و با بیان اینکه در کشورهای توسعه یافته کالاهای وارداتی بیش از ۲ یا ۳ روز در گمرک باقی نمیمانند، میگوید: سرمایه باید به طور معمول سالانه ۴ بار در گردش باشد، تا سود لازم را به سرمایهگذار و واردکننده برساند، این درحالی است که مدت زمان نگهداری بار در انبارهای ایران این گردش سرمایه را به ۲ بار در سال کاهش داده است در صورتی که اگر در هر چرخش سرمایه ۱۵ درصد سود وجود داشته باشد، بنابراین در ۲ ماه ۳۰ درصد رشد کرده که این سود جوابگوی هزینههای واردکننده نیست به همین دلیل به ناچار و برای جبران مافات،
واردکننده قیمت محصول خود را افزایش میدهد. درحالی که اگر بتوان با کاهش زمان توقف بار در گمرک و انبار چرخش سرمایه را بالا برد، میتوان قیمت تولید را کاهش داد. در چنین شرایطی هزینه انبارداری نیز وجود نداشته و تاثیری بر قیمت تمام شده محصول وارداتی نخواهد داشت.
زمان، معضل اصلی حملونقل
آنچه از اظهارات دانشمند برداشت میشود، وجود معضل بزرگ «زمان طولانی» انبارداری در بنادر کشور است. مشکلی که به گفته وی، زمان ترخیص محصول و ورود آن به بازار را تحت تاثیر قرار میدهد.
رییس کمیسیون حملونقل و ترانزیت و گمرک اتاق بازرگانی ایران وجود و دخالت ۲۵ سازمان در گمرک و لزوم ارائه مجوز از سوی هر کدام از این سازمان را مشکل اصلی حوزه حملونقل دریایی و بنادر کشور میداند و میگوید: تبعیت هر کدام از سازمانها از قوانین و ضوابط خود برای ارائه مجوز به کالاهای وارداتی از مشکلات مهم این بخش از حوزه حملونقل است. بنابراین برای محاسبه تاثیر هزینه انبارداری بر قیمت تمام شده باید موارد متعددی را در نظر گرفت و سپس با ارزیابی ارزش کالا هزینه انبارداری را بر قیمت کل محصول تقسیم و محاسبه کرد.