◄ تاکسی برقی قرار است چه معجزه ای رقم بزند؟
برقیسازی تاکسیها اگرچه میتواند یکی از مهمترین گامها برای کاهش آلودگی هوا و نوسازی ناوگان حملونقل شهری باشد، اما از نگاه «انجمن صدای تاکسیران»، روایتهای رسمی از این طرح هنوز فاصله قابلتوجهی با واقعیت اقتصادی زندگی رانندگان دارد؛ واقعیتی که در آن، هر خودرو پیش از آنکه یک ابزار فناورانه باشد، سرمایه و منبع درآمد یک خانواده است.
ورود تاکسی های برقی به ناوگان حمل ونقل شهری در نگاه نخست، تصویری امیدوارکننده از آینده جابه جایی شهری ارائه می دهد؛ خودروهایی کم صداتر، پاک تر و با هزینه انرژی پایین تر که قرار است بخشی از ناوگان فرسوده تاکسیرانی را نوسازی کنند.
با این حال، «انجمن صدای تاکسیران» معتقد است برای ارزیابی واقعی این طرح، نباید صرفاً به تعداد خودروهای تحویل شده، میزان کاهش مصرف سوخت یا مزایای زیست محیطی آن توجه کرد؛ بلکه باید دید این تحول چه اثری بر اقتصاد و معیشت راننده خواهد داشت.
این انجمن در نقد روایت های مطرح شده درباره «تحول بزرگ تاکسی های برقی» تأکید می کند که بیان کاهش هزینه شارژ و تسهیلاتی مانند وام ۱.۲ میلیارد تومانی، تنها بخشی از معادله اقتصادی این طرح است. پرسش اصلی اینجاست که قسط واقعی خودرو برای تاکسیران چقدر خواهد بود و راننده برای ورود به طرح چه میزان آورده نقدی باید تأمین کند؟
از سوی دیگر، هزینه و زمان شارژ خودرو نیز از موضوعاتی است که نمی توان از کنار آن به سادگی عبور کرد. تاکسیران برخلاف یک مصرف کننده عادی، خودرو را برای کسب درآمد روزانه در اختیار دارد. هر ساعتی که خودرو در فرآیند شارژ متوقف باشد، می تواند به معنای از دست رفتن بخشی از درآمد روزانه راننده باشد.
بنابراین، کاهش هزینه انرژی زمانی یک مزیت واقعی محسوب می شود که اثر زمان شارژ بر درآمد نیز در محاسبات اقتصادی طرح لحاظ شده باشد.
موضوع مهم دیگر، باتری و هزینه های مرتبط با آن است. عمر مفید باتری، شرایط گارانتی، هزینه تعمیر یا تعویض و اینکه در سال های آینده چه کسی مسئول تأمین این هزینه خواهد بود، پرسش هایی اساسی برای راننده ای است که قرار است سال ها با این خودرو امرار معاش کند.
«انجمن صدای تاکسیران» بر این باور است که تاکسیران با «مزایای روی کاغذ» زندگی نمی کند. او باید قسط خودرو، بیمه، تعمیرات، استهلاک، هزینه های جاری و مخارج زندگی خانواده را از درآمد روزانه خود تأمین کند. بنابراین هر سیاستی که هزینه های جدیدی را به راننده تحمیل کند، بدون آنکه سازوکار جبران آن مشخص باشد، می تواند در عمل به جای نوسازی معیشت تاکسیران، فشار اقتصادی بیشتری ایجاد کند.
برقی سازی تاکسی ها زمانی می تواند به یک تحول واقعی تبدیل شود که در کنار نوسازی خودرو، امنیت اقتصادی راننده نیز تضمین شود. هوای پاک برای شهروندان یک ضرورت است، اما نباید بهای تحقق آن صرفاً از جیب تاکسیرانی پرداخت شود که خود با مشکلات اقتصادی و کاهش قدرت خرید مواجه است.
از این منظر، معیار موفقیت طرح تاکسی های برقی نباید فقط تعداد خودروهای واردشده یا تحویل شده باشد. معیار اصلی باید این باشد که چند تاکسیران پس از ورود به این طرح، هزینه های پایین تر، درآمد پایدارتر و در نهایت زندگی اقتصادی بهتری پیدا کرده اند.
اگر برقی سازی قرار است آینده تاکسیرانی را بسازد، این آینده باید هم برای شهر پاک تر باشد و هم برای راننده، آینده ای امن تر و قابل تحمل تر.
