نفت و صلح
وبلاگ تین نیوز | پنجم خرداد، سالروز کشف نفت در ایران و خاورمیانه است. در چنین روزی به سال ۱۲۸۷خورشیدی، مته حفاری چاه شماره یک میدان نفتون در مسجدسلیمان کنونی که شهری است در استان خوزستان به نفت رسید و با فوران نفت و گاز از فراز این نخستین چاه نفت ایران و خاورمیانه، صنعت نفت در این منطقه زاده شد.
جنبههای مختلف اقتصادی، صنعتی، سیاسی و بینالمللی این سیال منبع انرژی تاکنون مورد بازخوانی و تحلیل قرار گرفته است. برخی آن را طلای سیاه نامیدهاند و گروهی نیز، منتقدانه آن را بلای سیاه ایران میدانند. در این میان اما یک موضوع مهم نیز قابل توجه است و آن پدیده اجتماعی بدیعی است که مربوط به همزیستی مسالمتآمیز و توام با صلح گروهی از اقوام و ملیتهای مختلف در یک شهر، آن هم در یکصد و چند سال پیش است! شروع فعالیتهای نفتی در مسجدسلیمان و توسعه صنعتی متعاقب آن منجر به ایجاد کلونی افرادی با ملیتها و قومیتهای مختلف شد که برای یک هدف گردهم جمع
آمده بودند. فعالیت در صنعت نفت! این کلونی که بهتر است مشابه نمونههای غربی و صنعتی، از آن تحت عنوان شرکت - شهر (COMPANY CITY) یاد کنیم فارغ از ابعاد سیاسی، چپاول مستتر استعمارگران نفتی در کسب امتیاز نفتی از دولت قاجار و تفاوتهای فرهنگی بین ساکنان «شرکت - شهر» جدید، براساس مستندات تاریخی و تاریخ شفاهی ثبت شده همواره دارای یک ویژگی مهم بوده و آن هم صلح و همزیستی مسالمتآمیز عامه ساکنان در کنار یکدیگر بوده است.
کارکنان انگلیسی و متعاقبا کانادایی و آمریکایی، کارگران هندی و لهستانی و اقوام مختلف ایرانی حاضر در منطقه، همچون عرب، ترک، کرد، اصفهانی، دهکردی، یزدی، شوشتری، دزفولی و... به میزبانی قوم بختیاری و همچنین اقلیتهای زرتشتی، آشوری، ارمنی، کلیمی و... در اولین شهر نفتی مسجدسلیمان حضور داشته و شواهد حاکی از دوستی، صلح و همزیستی مسالمتآمیز بین ایشان در طول این همزیستی بوده است.
مسجدسلیمان، امروز با پیشینهای چندهزار ساله از تمدن باستانی و همچنین میراث صنعتی یکصد و چند ساله نفتی بهعنوان یک نمونه جامعهشناختی از این منظر هم ظرفیت و پتانسیل این را دارد که مورد تحقیق و بازخوانی تاریخی قرار گیرد. شهری که برخی از آنسوی آبها آنرا زادگاه خود میدانند و بسیاری از پیشکسوتان عرصه صنعت نفت و اهالی پیشین آن هم از اقوام و شهرهای مختلف ایران، هنوز با نام مسجدسلیمان و علامت اختصاری آن به زبان انگلیسی؛ M.I.S، سمند خاطرات را در گلزار خیالانگیز خیال رها میسازند. خاطراتی شاد، دلچسب و البته نوستالژیک از شهری که صلح در
کوچههایش جاری بود. نمونهای که میتواند الگویی برای توسعه و تقویت صلح در جهان پرمنازعه
امروز باشد...
تجربه تاریخی همزیستی مسالمتآمیز اقوام در نخستین شهر نفتی خاورمیانه
* پژوهشگر تاریخ نفت