بهینهسازی مصرف؛ راهکاری برای روزهای سرد
تین نیوز | روزهای سرد زمستان در راه است؛ تغییرات اقلیمی نیز رویکرد دمای ایران را بهدلیل خشک شدن رودها و دریاچهها غیرقابل پیشبینی کرده است.
افت فشار و قطع شدن گاز نیروگاهها و بخشهای صنعتی در سالهای پیش، احتمال افت فشار گاز ناشی از کمبود انرژی برای مصارف داخلی را تقویت میکند. کارشناسان معتقدند که ارتقای بهینهسازی مصرف انرژی راهکاری برای جلوگیری از افت فشار انرژی در روزهای سرد سال است.
بسیاری از مسئولان بر این عقیدهاند که حتی با وجود زمستانی سرد و غیرقابل پیشبینی بهدلیل توسعه فازهای مختلف پارس جنوبی، ایران توان تامین نیاز مصرف داخلی گاز کشور را از منابع داخلی دارد و نیازی به استفاده از سوآپ گازی ترکمنستان برای مصرف داخلی نیست.
چندی پیش معاون مدیرعامل شرکت ملی گاز در گفتوگو با شانا گفت که ما نگرانی برای زمستان امسال حتی اگر زمستان سردی باشد نداریم. وی همچنین با اشاره به توسعه فازهای پارس جنوبی گفته است: شرکت ملی گاز ایران، زیرساختهای لازم را برای افزایش ۶۰میلیون مترمکعبی تولید گاز از پارس جنوبی فراهم کرده و آمادگی لازم را برای تامین سوخت موردنیاز بخشهای مصرف در فصل سرد سال دارد. غروی با اظهار خرسندی از پیشرفت چشمگیر تولید گاز در ایران اعلام کرده است که درزمستان، قطعی گاز نخواهیم داشت چرا که این مقدار گاز، توان تامین نیاز مصرفی بخشهای خانگی، صنعتی و نیروگاهها را دارد.
به گفته غروی، هماکنون بیش از ۷۰میلیون نفر در یکهزار شهر و ۱۷هزار روستا زیرپوشش شبکه سراسری گاز قرار دارند و گازرسانی به این تعداد مشترک با ۳۶هزار کیلومتر خط لوله فشار قوی، ۲۶۸هزار کیلومتر شبکه توزیع و تغذیه و نصب ۱۰میلیون انشعاب فراهم شده است.
کریدور تجاری شمال –جنوب و غرب - شرق
بر اساس اخبار منتشر شده، گاز فازهای پارس جنوبی، نیاز داخلی را بهطور کامل تامین خواهد کرد. با این حساب در زمستان ما با افت فشار روبهرو نخواهیم شد. دبیر کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در اینباره در گفتوگو با صمت گفت: زمانی میتوان گفت دیگر نیاز به گاز نداریم که توان تولید مازاد بر عرضه و تقاضا را داشته باشیم اما با در نظر گرفتن نسبت تولید سال قبل به امسال، امسال تولید و مصرف سر به سر خواهد شد یعنی بهطور تقریبی تولید داخلی ما توان پوشش کل کشور را دارد و این در سایه افزایش ظرفیت تولیدی ۷۰ تا ۸۰میلیون مترمکعبی گاز است.
حامد فرنام افزود: قبل از توسعه فازهای پارس جنوبی در سالهای قبل، افت فشار، شرکت ملی گاز ایران را ناگزیر از قطع گاز بخش صنعتی کشور برای تامین گرمایشی منازل میکرد. برای این منظور سوخت مازوت، جایگزین گاز در صنایع شد که آسیبهای زیستمحیطی و اقتصادی گستردهای دارد.
وی در ارتباط با اینکه آیا در امسال، ما نیز سوآپ گاز با ترکمنستان خواهیم داشت یا خیر، خاطرنشان کرد: سوآپ یک اصل مهم اقتصادی برای ۲ کشور نفتی و گازی است و ارتباطی به تامین نیاز داخلی ندارد.
فرنام، ضرورت انجام سوآپ را از دیدگاه ترکمنها، دسترسی به آبهای آزاد برای ورود به تجارت آزاد دانست و افزود: بزرگترین امتیاز ایران به نسبت کشورهای سیآیاس، دسترسی به آبهای آزاد است. چراکه ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان و نیز قزاقستان از این نعمت بیبهرهاند. در نتیجه آنها را بیش از پیش به حضور و همکاری درایران تشویق میکند.
وی درباره نوع کالای تهاتری با کشورهای سیآیاس گفت: کشورهای شمالی ایران یا نفتی هستند یا گازی و یا هردو؛ بنابراین ما را در زمینههای مختلف انرژی، قادر به دادو ستد میکنند. درباره ترکمنستان، بهترین سوآپ ما گازی–برقی است؛ گرچه سوآپ گازی–گازی نیز داشتهایم. از طرفی علاوه بر هموار کردن راه تجاری با کشورهای شمالی، ایران در صدد است که با ایجاد کریدورهای شمال–جنوب، کشورهای سیآیاس را برای ورود به تجارت آبهای آزاد پوشش دهد و نیز در نظر دارد باکریدور تجاری غرب-شرق بین ایران-ترکیه و افغانستان، راه را برای تبدیل به یک جاده تجاری فراهم کند.
دبیر کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در زمینه بازاریابی و بازارهای هدف (کاهش قیمت نفت که گاز را متاثر خواهد کرد) و نیز مازاد عرضه سال آینده گازی در جهان، خاطرنشان کرد: گاز در زمان استخراج با ترکیبات دیگری همراه است که به این محصولات «بای پروداکت» گفته میشود. این محصولات که خود ارزش استراتژیک دارند بازار ویژه خود را دارند بنابراین تولیدکنندگان گاز علاوه بر گاز تولیدی باید در جستوجوی بازارهای مورد نیاز این محصولات باشند. چراکه با افزایش گاز تولیدی، محصولات همراه آن نیز افزایش مییابد. در نتیجه
بازاریابی برای بازارهایی که بتوان همزمان گاز و ترکیبات همراه را فروخت، از دغدغههای بزرگ تولیدکنندگان این ماده استراتژیک است. از طرفی نوع فروش گاز نقطهای است یعنی هر منطقهای قیمت ویژه خود را دارد. با توجه به اینکه قراردادهای نفتی شامل قراردادهای بلندمدت و کوتاهمدت است، این قراردادها درباره گاز بلندمدت و برای ۲۰ تا ۲۵ سال تعریف میشود درنتیجه و با ثابت بودن خریدار نباید نگران وضع بازار اینده گاز بود.
رشد اقتصادی و توسعه فناوری از مهمترین مسائلی است که استخراج و افزایش تقاضا را در بردارد. بنابر موارد یاد شده و حرکت جهان به سمت انرژیهای پاک باوجود افزایش مازاد نگرانی کاهش قیمت گاز را در سال آینده میلادی منتفی میکند.
مدیریت کارآمد مصرف انرژی
نایبرییس اول کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در زمینه بهینهسازی مصرف سوخت در گفتوگو با صمت ضمن انتقاد از مصرف بد و تجهیزات نامناسب گرمایشی که عامل اصلی هدردهنده انرژی کشور هستند، گفت: توجه داشته باشید که فرهنگ غلط مصرف در کشور و نبود تجهیزات کافی و عایقکاری نامناسب بناها برای جلوگیری از اتلاف انرژی، باعث شد که ۲سال قبل، مصرف گاز کشور معادل کل مصرف اتحادیه اروپا شود. از اینرو برای جبران کمبود گاز داخلی، مجبور به واردات و مصرف گاز از ترکمنستان شدیم و از سوی دیگر، گاز بخش عمدهای از صنایع را قطع و یا محدود کردیم.
آرش نجفی در پاسخ به این سوال که آیا در امسال با برودت هوا، تولید گاز کشور قادر به تامین مصرف داخلی خواهد بود؛ به گونهای که با قطعی گاز و یا حتی افت فشار روبهرو نشویم، افزود: اینکه آیا ما در فصل سرما به واردات گاز نیاز پیدا خواهیم کرد یا خیر؟ باید گفت که اگر زمستانی به سردی ۲سال قبل را بار دیگر تجربه کنیم، باتوجه به توسعه فازهای پارس جنوبی دیگر با مشکلات ۲سال قبل مواجه نخواهیم شد، اما بهطور قطع اُفت فشار را تجربه خواهیم کرد.
وی در زمینه کاهش میزان برق داخلی با برودت هوا گفت: برق هم از انرژیهایی است که در کشور ما به نادرستی از آن استفاده میشود. زمانی که افت گاز بهوجود میآید، مردم با استفاده از لوازم برقی برای گرم کردن خانهها اقدام میکنند. از اینرو وزارت نیرو برای جبران کمبود احتمالی گاز، برای صنعت برق اقدام به ذخیرهسازی سوختهای مایع کرده است تا در زمان بحران فشار گاز، خدشهای به تولید برق نیروگاهها وارد نشده و قادر به تامین برق مصرفی مردم باشیم.
رییس اول کمسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در پاسخ به این سوال که آیا دلیل سوآپ ایران از ترکمنستان تامین نیاز داخلی است گفت: معنی سوآپ به معنی تامین نیاز داخلی نیست (مگر در زمان بحران) بلکه ایران از مزیت منطقهای خود برای جابهجایی انرژی ازجمله گاز استفاده میکند.
نجفی، افزایش قدرت چانهزنی در معادلات بینالمللی را منوط به بازارهای دادوستد انرژی دانست و تصریح کرد: سوآپ نفت و گاز و برق با کشورهای منطقه، ما را به سمت افزایش درآمدهای ارزی کشور سوق میدهد و نیز بهطور مثال انعقاد قراردادی با کشور همسایه قدرتمندی چون روسیه نقش استراتژیک ایران را پررنگتر میکند. از طرفی سوآپ با هر کدام از کشورهای «سیآیاس» برای ایران منافع بسیاری به دنبال دارد.
وی درباره راهکارهای پیشنهادی برای آینده الگوی مصرف انرژی در ایران گفت: برنامهریزی کلان برای کاهش مصرف انرژی کمک خواهد کرد و از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری شود. استفاده از برچسبهای انرژی و آموزش استفاده از آن و حتی گاه بکارگیری روشهای تشویقی و تنبیهی، مصرف را کنترل خواهد کرد. ارزشگذاری بر هر کالایی براساس میزان مصرف انرژی، راه منطقی برای کنترل مصرف انرژی در کلان کشور به شمار میرود.
وی همچنین تصریح کرد: گاهی مدیریت ناکارآمد چنان در حوزه مدیریتی کشور خودنمایی میکند که حرفی برای گفتن نمیماند. آژیر بحران منابع آبی کشور به صدا درآمده است و به مدیریت بحران نیاز دارد. مصرف بد همراه با مدیریت ناکارآمد از مهمترین عوامل تخلیه آبهای زیرزمینی است چرا که به جای مدیریت و کنترل بهرهبرداری برای تامین آب مصرفی کشور از منابع سطحی، از سفرههای زیرزمینی استفاده شد و منجر به نابودی منابعی شده است که با بارندگی تجدید نخواهد شد. مدیریت کارآمد تنها به همین بخش محدود نمیشود، ما در بخش کشاورزی نیز مشکلات عمدهای داریم و کمر همت برای نابودی
آن بستهایم.
نبود مدیریت درزمینه مصرف صحیح سوخت و انرژی، ضمن اضمحلال منابع و ثروت ملی، منجر به افزایش دیاکسیدکربن و منواکسید کربن و در نتیجه گازهای گلخانهای شده است. این یعنی حوزه سلامت و زیستمحیطی جامعه به خطر افتاده است. ضمن اینکه ایران از سال ۲۰۲۰ میلادی بهدلیل پیوستن به پیمان «کیوتو» سالانه باید میلیاردها دلار مالیات بر تولید کربن را به جامعه جهانی پرداخت کند. (اگر جریمه یک سال را امروز در حوزه کاهش مصرف انرژی سرمایهگذاری کنیم، بسیاری از چالشهای پیشرو کنترل میشود).
وی با اشاره به این نکته که بهینهسازی مصرف سوخت، سلامت و آینده جامعه را تامین و تضمین میکند، گفت: ما با پروژهای به نام «هدفمندی یارانه» سرمایه ملی را به هدر دادیم و هر ماه مبلغی را که در ابتدای طرح، ارزشی معادل ۵۷ دلار داشت و در حال حاضر معادل ۱۵ دلار است را به نام «یارانه» در واقع به هدر دادیم. در نظر داشته باشید که کشورهای پیشرفته از مدیریت پولهای کم و ناتوان، توانایی سرمایهگذاریهای کلان را بهدست میآورند. اما ما برعکس با ناتوان و پراکنده کردن سرمایه قدرتمند، مانع از برنامهریزیهای بلندمدت در کشور میشویم.
وی افزود: سرمایهای که به نام «یارانه» در بین مردم توزیع میشود، میتوانست و میتواند صرف بهینهسازی مصرف انرژی کشور شود که در مدت ۴ تا ۵ سال منجر به کاهش ۴۰درصد مصرف سوخت کشور شود. البته به همراه بهینهسازی؛ برای حداقل یک میلیون نفر اشتغالزایی میکند و عامل بازگشت اصل این سرمایه از محل صرفهجویی به کشور نیز میشود و این در حقیقت یک بُرد همهجانبه است.
نقش موثر در قیمت گاز؛ سهم گاز تولیدی در جهان
در همین حال بهروز نامداری، تحلیلگر انرژی نیز در گفتوگو با صمت درباره سوآپ ایران-ترکمنستان گفت: سوآپ ازابزار ضروری اقتصاد کشورهای تولیدکننده انرژی است و در اصل از سوآپ برای تامین نیاز داخلی استفاده نمیشود مگر در زمان بحران. در زمینه نوع سوآپ ایران با کشورهای شمالی باید گفت که ایران به ازای گازی که به ترکمنستان میدهد، یا گاز دریافت میکند یا برق؛ درباره ارمنستان نیز در برابر گاز، برق وارد میکند.
وی درباره نسبت کاهش یا افزایش قیمت گاز با کاهش یا افزایش قیمت نفت و نیز تاثیر مازاد عرضه در بازار گاز، توضیح داد: انرژی، یک زنجیره به هم پیوسته است به این معنی که تمام مشتقات نفتی و گاز، متاثر از قیمت نفت هستند؛ یعنی نسبت مستقیم دارند. اما مسئله مهمی که بازار گاز و البته بازار انرژی را متاثر میکند، افزایش عرضه یکی از گروههای انرژی نسبت به انرژیهای دیگر است که به خودی خود منجر به کاهش عرضه گروههای دیگر انرژی خواهد شد. وی همچنین تاکید کرد: برای برآورد اینکه چقدر
افزایش حجم تولید ما بر نرخ تقاضا و قیمت آن موثر خواهد بود، در ابتدا باید میزان مصرف گاز در جهان را مورد بررسی قرار داد؛ سپس با برآورد حجم گاز تولیدی ما از کل سهم جهانی میتوان دریافت که کاهش یا افزایش تولید ما چقدر در کاهش یا افزایش تقاضا و همچنین قیمت آن موثر خواهد بود.