| کد خبر ۴۲۴۵۲
کپی شد

آیا ساخت کشتیVLCC و LNG بر در کشور شدنی است؟

|

تین نیوز | درشرایطی که افزایش هزینه ساخت کشتی های اقیانوس پیما درکشورگاهی تا بیش از دو برابر و زمان ساخت نیز به بیش از 12-10 سال برای یک کشتی متغیر بوده است آیا می توان ساخت کشتی های غول پیکر و پیچیده ای مانند گاز مایع طبیعی و نفت را دستکم درشرایط فعلی انتظار داشت؟کاپیتان محمد رشدی رییس پروژه های طراحی و ساخت شرکت ملی نفتکش  ضمن پاسخ به این سئوال، به مشکلات کشتی سازی در کشور اشاره کرده است
 
*کاپیتان به اعتقاد جنابعالی خودکفایی در ساخت کشتی های اقیانوس پیما در کشور ما تاچه اندازه دست یافتنی و شدنی است؟
با اینکه خودکفایی در صنعت ساخت کشتی های اقیانوس پیما از آرزوهای دیرین شرکت های کشتیرانی و کشتی سازی کشور است اما موانع و مشکلات بسیاری برای تحقق این موضوع در کشور وجود دارد.نکته حائز اهمیت در ساخت کشتی، گستردگی بسیار زیاد صنایع وابسته از قبیل صنایع رنگ و مواد شیمیایی، برق، الکترونیک، مخابرات، فولادسازی، مکانیک،جوش، ابزار دقیق، آهنگری و فورجینگ و بسیاری موارد دیگر و بالا بودن تکنولوژی ساخت برخی از تجهیزات و ماشین آلات موجب شده است تنها چند شرکت محدود قادر به ساخت و ارائه آن محصولات باشند لذا خودکفایی در ساخت کشتی های بزرگ و اقیانوس پیما در شرایط فعلی کمی دشوار به نظر می رسد.چه بسا در بسیاری از کارخانه¬های کشتی سازی صاحب نام که سالانه بالغ بر 100 فروند کشتی نیز تحویل بازار می دهند نیز چنین چیزی ممکن نیست توجه داشته باشید که علاوه بر مسائل و مشکلات ساخت کشتی در کشور و سیاست های خصمانه ای که کشورهای اروپایی به رهبری آمریکا در قبال کشور عزیزمان در پیش گرفته اند نیاز صنعت ساخت کشتی به تأمین تجهیزات و ماشین آلات اصلی از خارج از کشور و همچنین لزوم نصب و راه اندازی آنها توسط شرکت های صاحب نام خارجی نیز باعث شده تا هزینه و زمان ساخت کشتی در کشور به شدت افزایش یابد. این درحالی است که این افزایش هزینه های ساخت،گاهی تا بیش از دو برابر و زمان ساخت نیز به بیش از 12-10 سال برای یک کشتی متغیر بوده است.
 
کشتی ایران فهیم از سری دو فروند کشتی سفارشی شرکت ملی نفتکش به ایزوایکو است که قرارداد آن در سال 81 امضا شده ولی هنوز تحویل نشده است.
 
*با این توصیف آیا ساخت کشتی های غول پیکراقیانوس پیما مقرون به صرفه است ؟
در شرایط فعلی و با توجه مسایل و مشکلاتی که وجود دارد مقرون به صرفه و دارای توجیه اقتصادی به نظر نمی رسد. در نظر داشته باشیدکه صنایع ساخت کشتی در سالهای نسبتاً زیادی نیز ازحمایت های ویژه دولت برخوردار بوده اند اما با توجه به گستردگی مشکلات و مسائل مربوطه ،متأسفانه این حمایت ها به ثمر نرسیده است ضمن اینکه حل بسیاری از مشکلات این بخش از حیطه کاری کشتی سازی ها نیز خارج است .
 
*تاکنون به دفعات و در مناسبت های مختلف از مشکلات صنایع کشتی سازی سخن گفته شده است با توجه به تجارب جنابعالی و همچنین آشنایی که با سازندگان داخلی و خارجی دارید عمده ترین نقاط ضعف شرکتهای ما در ساخت کشتی چیست؟
یکی از اشکالات صنایع کشتی سازی ما نداشتن يك برنامه ريزي مشخص و همچنین نبود سياست حمايتي از كشتي سازها است. نبود برنامه ريزي مشخص در اين صنعت به وضوح قابل لمس است به طور مثال در این زمینه مي توان از شتاب بي مورد كشتي سازها جهت ساخت كشتي هاي پيچيده نام برد به طوری که بعضا بحثها و ادعاهايي از سوي برخي از كارشناسان كشتي سازي در مورد امکان ساخت كشتي هاي بزرگ و حمل گاز مايع در داخل مطرح می شود.البته تصور امکان ساخت كشتي حمل LNG در كشور،تصوری كاملاً منطقي است اما در مورد اینکه ساخت این کشتی ها درشرایط فعلی تا چه اندازه قابل تحقق است ترديدهاي زيادي وجود دارد. توجه داشته باشید که اصولاً از نظر ساختاري كشتي هاي حمل LNG از يك فناوري بالايي برخوردار هستند و در ناوگان تجاري جهان به عنوان يك كشتي داراي پيچيدگي چه از نظر ساخت چه راهبردي به حساب مي آيند .
 
*در بین این مشکلات عدم همكاري سيستم بانكي را هم نمی توان نادیده گرفت.
بله.توجه داشته باشد که به علت بالا بودن هزينه ها درصنايع دريايي و صنعت كشتي سازي ،رشد و توسعه اين صنعت ارتباط مستقيمي با توانائي ها و كارآمدي سيستم بانكي كشور دارد. اما متاسفانه تاكنون سيستم بانكي نه تنها نتوانسته نقش موثري در پيشبرد صنعت كشتي سازي كشور داشته باشد بلكه در بعضي از طرح ها بعنوان يك عامل بازدارنده عملکرده است.
 
این در حالی است که كشتي سازي بعنوان يك صنعت سرمايه بر با ريسك بالا به شمار می رود و از آنجايي كه در كشور ما سابقه طولانی در زمينه تعمير يا ساخت كشتي های بزرگ اقیانوس پیما وجود ندارد، سيستم هاي بانكي و بيمه اي كشور چندان آشنايي با اين صنعت ندارند. این درحالی است که سفارش ساخت كشتي ،پشتیبانی و حمايت بسيار مستحكم و معقولي را از جانب سيستم هاي بانكي مي طلبد.
 
از طرف دیگر امكان تامين منابع ارزي در داخل كشور به ميزان مورد نیاز فراهم نيست. بانك هاي داخلي امكان فاينانس براي منابع ارزي ندارند و اتكاء بانك هانيز به صندوق توسعه ملی است. نرخ هاي رقابتي از نظر سودي كه به اين وام تعلق مي گيرد در مقايسه با بانك هاي خارجي همواره بالاتر و دوره بازپرداخت در وام هاي خارجي طولاني تر نسبت به داخل است. تسهيلات بانكي در كشورهاي مطرح در صنعت كشتي سازي كه بصورت ارائه وام هاي 90 درصدي به مشتريان خود جهت قيمت كشتي سفارش شده نه تنها بعنوان عمل موثري در جذب مشتري محسوب می شود بلكه با طلب بازگشت وام همراه با نرخي عادلانه و در طولاني مدت پروژه كشتي سازي را براي مشتري بسيار سهل الوصول مي کند .
 
فراموش نكنيم كه بانك هاي خارجي وام را به سازندگاني كه داراي شهرت و اعتبار كاري بين المللي هستند پرداخت مي کنند و عملاً برای اعطای وام به ساخت كشتي بدر داخل مانع تراشی می کنند.
 
در نظر داشته باشید تامين منابع ارزي يكي از اساسي ترين تنگناها براي سفارش كشتي به داخل بحساب مي آيد این در حالی است که بانک های داخلی توانایی پرداخت وام های طولانی مدت 15 ساله را دارند .از سوی دیگر طولاني شدن مدت زمان گشايش اعتبار و تخصيص ارز از منابع مربوطه از مشکلات عمده اي است كه باعث ایجاد مشکل و بهم ريختن سيستم هاي رقابتي می شود. در هیمن راستا تاخيرات بوجود آمده در تامين وام و منابع مالی مورد نیاز برای تامین مواد اوليه و احتمال گران شدن آهن آلات و ماشين آلات ساخت کشتی نیز باعث درخواست افزايش قيمت از طرف كشتي سازها مي گردد؛موضوعی که در هيچ جاي دنيا مرسوم نيست. این درحالی است که كشتي سازان باید به تعهدات خود پايبند باشند .
 
باید به این نکته هم توجه کرد که تاخير در تحویل پروژه ها از نقطه نظر شركت هاي كشتيراني باعث ايجاد اختلال در برنامه هاي در نظرگرفته شده، مي گردد و ممكن است آن پروژه در زمان تحویل،ديگر توجيه اقتصادي زمان عقد قرارداد و گشایش اعتبار را نداشته باشد.
 
*در زمینه نیروی انسانی چطور؟
متاسفانه کشتی سازان ما برنامه ريزي موثری درزمینه تامين نيروي انساني ندارند.قرارگرفتن صنايع ساخت و تعميرات كشتي از نقطه نظر جغرافيايي و موقعيت محلي آنها در بدترين شرايط آب و هوايي، دور بودن محل كارخانه نسبت به مراكز شهري و مشكل رفت و آمد، نبودن امكانات رفاهي، كمبود امكانات بهداشتي، نداشتن نيروي متخصص كافي بومي و عدم تمايل به زندگي در مناطق محروم نيروهاي غيربومي، عدم ايجاد انگيزه هاي لازم جهت جذب نيرو و عواملي از اين قبيل سبب شده كه برنامه ريزي موثري در خصوص تامين نيروي انساني صورت نگيردو چه بسا در بسياري از موارد نداشتن برنامه درازمدت خاص باعث شده است كه بسياري از نيروهاي مجربي كه در اين مدت تجاربي كسب كرده اند را به راحتي از دست بدهند.ضعف در شناخت مشكلات و ارائه راهكارها جهت رفع آن هم باعث شده است تا كشتي سازي ها در تامين نيروي انساني متخصص و برنامه ريزي هاي منظم و مدون آموزشي و ارتقاء مهارت هاي فردي دچار مشكلات بسيار جدي باشند.
 
البته تغيير پياپي مديريتها را هم نباید ازنظر دور داشت.علاوه براین نبود يك برنامه درازمدت مشخص ،ضعف مديريتی و عدم اشراف به امكانات و پتانسيل هاي موجود هم باعث برخوردهای سليقه اي در این صنعت شده است که اين خود تضعيف عملكرد شركت های کشتی ساز و تغييرات پياپي مديريتي را در پی داشته است.
 
*به اعتقاد جنابعالی آیا قوانین ما درجهت توسعه صنعت کشتی سازی بوده است؟
خیر به طور مثال يكي از عوامل بازدارنده در رشد صنعت كشتي سازي داخلي، بحث معافيت مالياتي است. در اغلب كشورها سفارش دهنده كشتي به مدت هشت تا10 سال از پرداخت ماليات معاف است در صورتي كه در ايران چنين امري هنوز مقبوليت نيافته است.در بسياري از كشورها براي تشويق شركت هاي كشتيراني به نوسازي ناوگان به ازاي هرفروند سفارش ساخت كشتي، 10 سال درآمد كشتي را از ماليات معاف مي كنند، اين امر قدرت شركت هاي كشتيراني را از نظر مالي مضاعف مي کند و انگيره مثبتي به جهت نوسازي كشتي ها مي شود و چرخه مثبتي را در بحث كشتي سازي ايجاد مي كند.
 
عوامل غيرمرسوم كه هم اكنون درارتباط با شركت هاي كشتيراني جاري است از قبيل عدم معافيت مالياتي، هزينه ثبت سفارش و عدم پرداخت وام ارزان قيمت، همگي مي توانند دست به دست هم داده تا كشتيراني هاي داخلي را فلج کند و در اين صورت نه تنها به هدف ملي ساخت كشتي درداخل دست نخوایم یافت بلكه كشتيراني هاي موفق داخلي را كه به عنوان بنگاه هاي اقتصادي معتبر ازديدگاه رقابتي مطرح بوده اند را نيز به سرنوشت كشتي سازي ها مي كشانيم.البته بخشی نگري مسئولان و سياستگذاران دولتي در زمينه صنايع دريايي ،عدم ارتباط بين صنعت و دانشگاه ،نبود مراكز تحقيق و توسعه درصنايع دريايي، وجود قوانين دست وپاگير گمركي، عدم حضور پيمانكاران خارجي و همچنین عدم اطلاع و آشنایی پيمانكاران داخلي با برخی از مراحل ساخت كشتي،از دیگر مشکلات صنعت کشتی سازی است.
 
*در بخشی از صحبتتان به کشتی های حمل LNG اشاره ای داشتید به اعتقاد شما ما چه زمانی می توانیم از امکان ساخت این كشتي ها در کشور صحبت کنیم؟ بخصوص که درحال حاضر اظهارنظرهایی در بحث امکان ساخت این کشتی های درکشور مطرح می شود.
به اعتقاد من این اظهار نظرها که در مقالات، سمینارها، گزارشات تخصصی و جلسات مطرح می شود بعضا سلیقه ای و غیرکارشناسی است.چراکه دراین اظهار نظرها عمدتا کمبودها و توانمندی واقعی شرکت های کشتی سازی نادیده گرفته و در مقابل صرفا برجذب پروژه ها و سرمایه تاکید می شود و به همین دلیل است که پس از امضاء قرارداد، مشکلات یکی پس از دیگری پدیدار و در نهایت پروژه با شکست مواجه می شود و سرمایه های هنگفتی از منافع ملی به هدر می رود. از همین رو با توجه به اینکه تمامی زیرساخت های مورد نیاز ساخت کشتی های غول پیکر اقیانوس پیما در کلیه موارد سخت افزاری و نرم افزاری درکشور آن گونه که باید فراهم نیست به همین دلیل درشرایط فعلی سفارش ساخت کشتی های غول پیکر اقیانوس پیما به شرکت های داخلی با اما و اگرهایی همراه است.
 
ساخت این کشتی ها در كشور زماني مي تواند مطرح شود كه زيرساخت هاي لازم اين طرح فراهم و دانش فني ساخت آنها به کشور منتقل و مهارت هاي مورد نياز آن كه از ساخت كشتي هاي كوچكتر با فن اوري آسانتر ميسر مي گردد، کسب شده باشد.
 
توجه داشته باشید که در حال حاضر نه ورق آهن در مقیاس بزرگ و نه هيچ يك از ماشين آلات كشتي ها در كشور ساخته نمي شوند و تماماً وارداتي هستند .این در حالی است که هزينه و اجرت ساخت كشتي در ايران نیز به علل گوناگون به مراتب بالاتر از كشورهاي پيشرفته ديگر است به عنوان مثال چنانچه يك كشتي VLCC را ژاپني ها با 500 هزار نفر ساعت وكرهاي ها با 550000 نفر ساعت بسازند در ايران در حال حاضر و با شرايط فعلي ممكن است با بيش از دو ميليون نفر ساعت ساخته شود كه اين خود هزينه كل پروژه را بالغ بر 30 تا 40 درصد افزايش مي دهد. البته اين تفاوت هزينه را همانطور كه در همه جاي دنيا مرسوم است دولت تقبل مي¬كند تا بسترهاي لازم جهت ايجاد تكنولوژي فراهم شود. در اینجا این سئوال مطرح است كه چرا اين تفاوت هزينه ها باید برروي دوش شركت هاي كشتيراني بيافتد كه خود آنها يك بنگاه اقتصادي كوچك در بدنه اقتصاد کشور هستند.
 
از طرف دیگر با توجه به پایین بودن ظرفیت ساخت و تعداد کشتی های سفارشی و همچنین توانمندی های موجود، هزینه های جانبی مرتبط با ساخت از جمله طراحی، تعمیر و نگهداری، انبارداری، اداری و بسیاری دیگر به تعداد اندکی کشتی سرشکن می شود که این امر باعث بالارفتن چشمگیرهزینه ها در قسمت های مذکور خواهد شد. این درحالی است درکشتی سازی های بزرگ خارجی تعداد سفارشات بسیار بالاتر و هزینه¬ها به مراتب پایین تر است.
 
متاسفانه عدم اشراف به امكانات و پتانسيل هاي موجود باعث شده است تا اظهارنظرهایی مبني بر توانايي ساخت كشتي هاي VLCC و حمل LNG و LPG در کشور مطرح شود حال آنكه صرف نظر از پيچيدگي و تكنولوژي بالاي ساخت اين نوع كشتي ها،امكانات اوليه و زيرساختارهاي لازم براي ساخت آنها نيز در کشور مهيا نیست و تنها حوضچه خشك مورد نیاز ساخت این کشتی ها با کاربری محدود ،احداث و افتتاح شده است.
 
*صرف نظراز تكنولوژي و دانش ساخت، برای ورود به حوزه ساخت کشتی های حملLNG به چه تجهیزاتی نیاز است ؟
برای ساخت این کشتی ها به یک یارد مجهز به خطوط برش و پانل سازي ،خطوط آماده سازي سطوح و رنگ آميزي ،تجهيزات و ماشين آلات صنعتي كارگاه ها،خطوط ساخت بلوك هاي فرعي و كوچك،تجهيزات مهاربندي و پهلوگيري،تاسيسات مكانيكي و الكتريكي،جرثقيل هاي كارگاهي( سقفي ،دروازه اي و...)،انبار ورق و مواد اوليه،انبارهاي نگهداري تجهيزات،سوله هاي مربوط به هريك ازكارگاه ها ،ساختمان هاي اداري رفاهي و پشتيباني ،منابع تامين تاسيسات (صنعتي و عمومي) سيستم هاي مركزي گاز -هوا – اكسيژن-CO2 و غيره ،سيستم تعمير و نگهداري برنامه اي و سيستم اطلاعات مديريتي،كارهاي سيويل باقيمانده حوضچه هاي خشك ،آزمایشگاه های تست مخرب و غیرمخرب جهت ساخت کشتی های گازبر،کارگاه های مورد نیاز جهت عایق بندی مخازن حمل گاز مایع،گارگاه های موردنیاز جهت جوشکاری و ساخت لوله های ضدزنگ،گارگاه های موردنیاز جهت اسیدشویی پس ازساخت لوله های ضدزنگ ،تجهیزات مورد نیاز جهت رعایت ایمنی کار و ... نیاز است. این درحالی است که با يك نگاه اجمالي و حساب سرانگشتي به راحتي قابل درك است كه امكان ایجاد این امکانات در یاردهای کشتی سازی کشور در شرایط فعلی و دست کم در آینده نزدیک ميسر نخواهد بود.
 
*و سخن آخر

هر چند كشتي سازي به عنوان صنعت مادر شناخته مي شود و با اشتغال يك فرد در كارخانه كشتي سازي پنج شغل در خارج از اين صنعت در صنايع وابسته به آن ايجاد مي شود ولي پس از پيروزي انقلاب اسلامي فرصت هايي جهت رشد داشته كه به علت عدم برنامه ريزي اصولی و بخشی نگري ها از دست رفته است. البته شرايط اقتصادي و تغییر مديريت ها هم باعث شده تا از امكانات داخلي به شكل اصولي استفاده نشود. درست است که توسعه كشتي سازي در داخل، باعث ايجاد دهها هزار شغل ، كاهش فرار مغزها، توسعه اقتصادي و اجتماعي مناطق ساحلی كشور مي شود اما با وجودی که كشتي سازي های داخلی هنوز توان پاسخگويي به تمام نيازهاي كشور را ندارد ولی شركت هاي كشتيراني با امضاء قراردادهاي مختلف ساخت كشتي ، حمايت خود را از این صنعت به اثبات رسانده اند.باید به این نکته نیز توجه داشت که شركت هاي كشتيراني نمي توانند براي مدت طولاني منتظر شرکت های داخلی بمانند زيرا در اين صورت، سهم خود از بازارهای حمل و نقل دريايي را از دست مي دهند. توجه داشته باشید صنعت كشتي سازي در كشور با وجودی که ازقبل از انقلاب پایه گذاری شده است اما هنوز يك صنعت نوپاست و هنوز امكانات و زيرساخت هاي آن بطور كامل فراهم نيست تا شركت هاي كشتيراني بتوانند همه نيازهاي خود را به اتكاء صنعت داخل تامین کنند درواقع كشتي سازان ما در مورد همان قراردادهاي محدود ساخت هم هنوز نتوانسته اند به تعهدات خود عمل و اعتماد كشتيراني ها را جلب کنند.
 
همه دست اندركاران و مسئولين كشور براین موضوع اذعان دارند که حضور ناوگان تجاري و نفتي در بازار جهاني مي تواند منبع كسب درآمد براي كشور تلقي شود. از طرف دیگر با توجه به نقش استراتژيك ناوگان نفتی و تجاري بعنوان خط دوم دفاعي كشور و همچنين حساسيت منطقه (كه اصولاً يك منطقه حساس و مركز توجهات قدرت هاي بزرگ جهان است) نياز به ناوگان تجاري و نفتي قوی و همچنین تداوم افزايش ظرفيت و نوسازی ناوگان برای حفظ بازارهاي موجود ،حقیقتی انکار ناپذیر است. ضمن اینکه با توجه به قوانين و دستورالعمل هاي بين المللي و نیاز به تردد بدون دغدغه در آبهاي بین المللی، خارج کردن كشتي هاي فرسوده و جايگزينی آنها اجتانب ناپذیر است. و این فرصتی برای کشتی سازان کشور است که از آن درجذب سفارشات استفاده کنند البته مشروط به اینکه بتوانند قبل ازجذب سفارشات، مشکلات را حل، زیرساختها وتجهیزات مدرن را فراهم و تسهیلات بانکی مورد نیاز( با بهره کم ودوره بازپرداخت طولانی) را دریافت کنند ضمن اینکه باید بتوانند به تعهدات خود درتحویل به موقع سفارشات نیز عمل کنند.
 
کوتاه سخن اینکه امیدواریم مشکلات صنعت کشتی سازی ما بزودی برطرف شود و این صنعت به مرحله ای برسدکه بتواند نیازهای کشور و حتی منطقه را در زمینه ساخت کشتی های بزرگ و اقیانوس پیما تامین کند.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.