اثر کاهش قیمت نفت بر حملونقل دریایی
تین نیوز | كاهش قیمت نفت در جهان منتهی میشود به كاهش قیمت گازوییل و همینطور مازوت كه سوخت كشتیها است و باعث میشود كرایه حمل كاهش پیدا كند.
تداوم روند كاهش قیمت نفت و تبعات مثبت و منفی آن در همه بخشهای كشور باعث نگرانی بسیاری از تحلیلگران، اقتصاددانان و كارشناسان شده است، اما در برخی حوزهها ازجمله حملونقل دریایی به باور برخی تحلیلگران رونق ایجاد خواهد كرد. اگرچه كاهش قیمت نفت برنامهریزیهای دولت را در لایحه پیشنهادی بودجه سال94 تحتالشعاع خود قرار داد و آنها را مجبور كرد تا فیتیله قیمت نفت را در بودجه پایین بكشند و سهم طرحها، پروژهها حتی درآمد دولت را از این قسمت كاهش دهند، برای عدهیی نیز رهاورد خوبی با خود آورد تا جایی كه میتوان پیشبینی كرد كه كاهش قیمت نفت
یاریرسان حوزه حملونقل در رشد اقتصادی میشود. ازسوی دیگر مدیرعامل شركت كشتیرانی جمهوری اسلامی ایران درهمین رابطه به خبرنگار مارین تایمز اعلام كرد: همانطور كه میدانید كاهش قیمت نفت تاثیر مثبتی برقیمت سوخت كشتیها دارد؛ بهگونهیی كه با ارزان شدن قیمت نفت، قیمت سوخت كشتی نیز ارزان میشود و اجازه تردد بیشتر به آنها میدهد. محمدحسین داجمر افزود: حدود 25 تا 50درصد هزینه كرایه حمل كالا توسط كشتی به سوخت تعلق میگیرد. بنابراین هرچه سوخت ارزانتر شود، كرایه حمل نیز كمتر شده و قدرت چانهزنی و رقابتپذیری برای صاحبان كشتیها و
شركتهای كشتیرانی بالاتر میرود. پس كاهش قیمت نفت میتواند برای كشتیرانیها مفید باشد و قدرت مانور آنها را بالا ببرد.
بهبود حملونقل دریایی یا ریلی؟
مسعود دانشمند، رییس كمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با «تعادل» در پاسخ به این سوال كه كاهش جهانی قیمت نفت چه تاثیری روی توسعه حملونقل دریایی كشور دارد، اظهار داشت: كاهش قیمت نفت در جهان منتهی میشود به كاهش قیمت گازوییل و همینطور مازوت كه سوخت كشتیها است و باعث میشود كرایه حمل كاهش پیدا كند. بهدلیل اینكه حدود یكسوم اجاره یك كشتی را هزینه سوخت كشتی تشكیل میدهد.
وی در ادامه گفت: درحال حاضر كه قیمت جهانی نفت 50درصد كاهش پیدا كرده، درحدود 15درصد قیمت حملونقل كرایه دریایی را كاهش میدهد همانطور كه در زمان افزایش نیز كرایه حمل افزایش پیدا میكند.
رییس كمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی ایران اظهار داشت: قیمت یك تن گازوییل در زمان نفت 120دلاری حدود 800دلار در هر تن بود، طبیعتا مازوت كشتی هم درحدود 400 تا 450دلار بود اما درحال حاضر با كاهش قیمت جهانی نفت، قیمت گازوییل و مازوت هم كاهش پیدا كرده است و فرآوردههای نفتی درحال كاهش قیمت هستند و درحدود 30درصد كاهش خواهد داشت.
دانشمند در ادامه افزود: درحال حاضر در بازار قیمت گازوییل چیزی درحدود 500 تا 600دلار برای هر تن است و این به نسبت 800دلار قبلی كاهش داشته است. كشتیها زمانی كه در دریا و بنادر هستند سوخت مصرفیشان گازوییل و در زمان سفر در اقیانوس بهدلیل ارزان بودن این سوخت كه از زواید نفتی تهیه میشود از مازوت استفاده میكنند.
وی ادامه داد: كاهش قیمت سوخت كشتیها برپایه كاهش قیمت نفت كمك میكند كه قیمت تمام شده كالا كاهش پیدا كند و باعث افزایش قدرت خرید مصرفكننده نهایی میشود و این افزایش قدرت خرید باعث توسعه تجارت میشود. یعنی زمانی كه كاهش قیمت كالا وجود داشته باشد، مردم با درآمد ثابتی كه دارند كالای بیشتری میتوانند خریداری كنند خرید كالای بیشتر هم به معنای توسعه تجارت است.
رییس كمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی ایران خاطرنشان كرد: اگر دولت در این زمینه و باوجود كاهش قیمت نفت بتواند خوب برنامهریزی كند، میتوانیم از این فرصت استفاده بهینه كنیم. درحال حاضر كاهش 50درصدی قیمت نفت باعث میشود كه ما هم اتكایمان را به نفت كاهش دهیم. زمانی كه درآمد نفتی بالاست، در بودجه 70درصد درآمد نفتی و به تبع آن درآمد ارزی هم زیاد است.
ازسوی دیگر، دولت باید این ارز را تبدیل به ریال كند تا موجودیت مصرف پیدا كند كه مهمترین مساله برای تبدیل ارز به ریال بازرگانی خارجی است. به این صورت كه دولت باید ارز را دراختیار بازرگان خارجی قرار دهد تا بازرگان خارجی در مقابل. زمانی كه دولت هزینههایش را از این طریق تامین كند، دیگر بهدنبال موارد دیگر نمیرود و بازار هم به سمت خرید كالاهای خارجی میرود و مصرف این كالاها بازار را بیش از آنكه دراختیار تولیدكنندهها قرار دهد، دراختیار تولیدكنندههای خارجی قرار میگیرد.
اما در زمانی كه درآمد نفتی پایین بیاید، یعنی درآمد ارزی دولت هم كاهش پیدا كند، طبیعتا ارز كمتری به واردات كالا تخصیص میدهد و تخصیص ارز كمتر باعث میشود كالای خارجی در بازار كمتر باشد و نتیجه این میشود كه فضا بیشتر دراختیار تولیدكننده خارجی قرار گیرد. پس در این شرایط دولت باید مدیریت كند تا شرایط مناسب برای تولیدكننده داخلی ایجاد شود و این مساله ایجاد اشتغال میكند و تولید ناخالص داخلی را افزایش میدهد و همینطور شاخصهای كلان كشور به سمت توسعه میروند و نیاز كشور به كالاهای خارجی كاهش پیدا میكند.
كاهش قیمت جهانی نفت باعث نمیشود كه ما در حملونقل داخلی تاثیرش را ببینیم، چراكه یارانه سوخت دراختیار مصرفكننده قرار میگیرد كه در سطح جهانی چیزی حدود یك دلار برای هر لیتر گازوییل و درسطح داخلی 13دلار است. در واقع این مساله باعث بهبود حملونقل دریایی یا ریلی نمیشود.
زمانی كه نفت120دلار شده بود، در داخل همان 250تومان میفروشیم اگر هم مثل الان حدود 50دلار شود ما باز همان 250تومان میفروشیم. بنابراین بازار داخلی بدون تغییر است و ما نباید با دلخوش كردن به این مسایل از فكر بهسازی ناوگان حملونقل خود خارج شویم.
كاهش قیمت نفت و رقابتپذیری كشتیرانیها
حسن تیمورتاش، دبیركل اتحادیه مالكان كشتی درخصوص تاثیركاهش قیمت جهانی نفت بر رشد و توسعه حملونقل دریایی گفت: 48درصد از ذخایر نفتی جهان یعنی چیزی حدود 800میلیارد بشكه در خاورمیانه وجود دارد و هرچقدر در مصرف این سوخت گرانبها صرفهجویی شود، آیندگان و نسلهای بعدی هم میتوانند از این ذخایر استفاده كنند.
وی ادامه داد: در دنیا نزدیك به 100 تا 120میلیون بشكه نفت در نفتكشهایی كه كاربرد ندارند یا نفتكشهای تكجداره كه دیگر در دنیا كاربرد حملونقلی ندارند، ذخیره میكنند تا در زمان مناسب آماده فروش كنند، این درحالی است كه بیشتر این اتفاقها در آمستردام و نتردام كه محل حضور دلالهاست، رخ میدهد.
دبیركل اتحادیه مالكان كشتی در ادامه افزود: در زمینه سوخت كشتی دو مقوله وجود دارد، سوخت آزاد، بانكرینگ یا فوب خلیج فارس و سوخت یارانهیی كه به مبلغ 250 یا 500 تومان است. بهعنوان مثال زمانی كه یك كشتی میخواهد از ایران به امارات برود 100هزار لیتر سوخت نیاز دارد و قیمت تمام شده سوخت برای كشتی همان لیتری 250تومان است و بهصورت یارانهیی است.
وی در ادامه افزود: اما اگر كشتی بعد از امارات بهجای دیگری بخواهد برود نیاز به سوخت مازاد دارد و با قیمت كمتری این سوخت را تهیه میكند و از آنجا كه 25 تا 50 درصد هزینه كرایه حمل و نقل توسط كشتی به سوخت تعلق میگیرد، هرچه ارزانتر باشد به سود حمل و نقل دریایی كشور است.
وی در ادامه با اشاره به اینكه كاهش قیمت نفت جهانی، كاهش قیمت سوخت جهانی را هم بهدنبال دارد، افزود: كاهش قیمت نفت قدرت چانهزنی و رقابتپذیری را برای كشتیرانیها در سطح دنیا بالا میبرد اما در سطح كشوری سوخت كشتیها بهصورت یارانهیی است و تغییری نخواهد داشت.
تیمورتاش در ادامه گفت: حدود 67 درصد بودجه از منابع مالیاتی كشور تامین میشود و 33درصد باقیمانده را نفت تامین میكند. بنابراین طبیعی است كه هرچه قیمت نفت كاهش پیدا كند اقتصاد كشور نیز دچار تزلزل میشود و باید تولید را بالا ببریم و زمینه صادرات غیرنفتی را فراهم كنیم و افزایش دهیم تا از این وابستگی به نفت رهایی پیدا كنیم.
حسن تیمورتاش در ادامه اظهاركرد: در دورهیی به این فكر افتادیم كه شناورهای گازی خریداری كنیم ولی این اتفاق نیفتاد و میلیونها دلار ضرر كردیم. ما زمان قبل از تحریم به فكر شناور گازی افتادیم اما زمانی كه تحریمها شروع شد صدمه بسیار زیادی به ما وارد شد.
وی در ادامه گفت: باید خامفروشی دركشور و اتكا به منابع طبیعی را كاهش دهیم و روی كشاورزی و معدن و صدور نیروی انسانی كار كنیم. مانند مردم تایوان كه از صفر شروع و روی قطعات الكتریكی بسیار پیشرفت كردند. همچنین فیلیپین و هند كه روی نیروی كار و تركیه در توریسم پیشرفت كردند.
تفاوت تاثیر كاهش قیمت نفت در ایران و جهان
امید مرادی، عضو هیاتمدیره مالكان كشتی و نایبرییس هیاتمدیره كلوپ بیمه متقابل كیش در گفتوگو با «تعادل» اظهار كرد: در دنیا تقریبا 65 تا 70درصد كاهش قیمت نفت داشتهایم بهتبع تبدیل نفت به فرآوردههای نفتی یك هزینههایی دارد. درحال حاضر با این كاهش قیمت نفت، قیمت فرآوردههای نفتی نیز حدود 30درصد كاهش داشته است.. ولی در كشور ما بهدلیل اینكه هم پالایشگاه و هم تولید نفت در دست دولت است و دولت به شخصه تصمیمگیرنده است دولت در مقابل پایین آمدن قیمتها مقاومت میكند.
مرادی در ادامه افزود: اما در سطح جهانی زمانی كه باری را از چین به ایران حمل میكردیم چیزی حدود 30 تا 40درصد كاهش هزینه حمل و نقل دریایی داشتیم چراكه عمده هزینه یك كشتی مصرف سوخت است بنابراین زمانی كه یك كالا كاهش قیمت در حمل داشته باشد، قیمت تمام شدهاش هم كاهش پیدا میكند.
عضو هیاتمدیره مالكان كشتی ادامه داد: اگر روند كاهش قیمت ادامه پیدا كند، احتمال دارد كه دولت در این شرایط نتواند یارانه را اختصاص بدهد و قیمتها آزاد شود چراكه درآمد دولت از سوی فروش نفت كاهش پیدا میكند.
وی اظهاركرد: از نظر جهانی در بحث حمل و نقل دریایی چون كرایه كاهش پیدا میكند حمل بار نیز برای تاجر كاهش پیدا میكند و مقرون بهصرفهتر میشود و قیمت كالایی هم كه بهدست مصرفكننده میرسد، پایینتر از حد فعلی است چراكه سوخت شناور كاهش پیدا كرده و بهتبع آن كاهش قیمت كالا هم بهوجود آمده است.
دولت بهدلیل اینكه هم در بحث پالایشگاهها و هم در نفت خودش تصمیمگیرنده است در مقابل كاهش قیمتها مقاومت میكند و ترجیح میدهد قیمتها كاهش پیدا نكند و این یك ایراد است اگر ما در خصوصیسازی این صنایع درست عمل كرده بودیم خصوصیها نیز چون سوخت را از دولت ارزان دریافت كرده بودند، مجبور بودند كه محصولات پتروشیمی را ارزان در اختیار مردم قرار دهند.
بیتاثیر بودن كاهش قیمت نفت بر كرایه حملونقل دریایی
رضا مختاری، رییس هیاتمدیره شركت جهاندریا زمین، در رابطه با كاهش قیمت نفت و تاثیر آن بر حمل و نقل دریایی به «تعادل» گفت: در خطوط كشتیرانی مهمترین و اصلیترین هزینه، مساله سوخت است. اما از دیدگاه من كاهش جهانی قیمت نفت كرایه حمل و نقل دریایی در سطح كشور را كاهش نداده است. چراكه با فرض نفت 100دلاری كرایه حمل هر كانتینر به عنوان مثال از بندر شانگهای به بندرعباس 1400دلار در هر كانتینر محسوب میشود و در اینجا شرایط حمل و نقل كانتینرها با عرضه و تقاضا یكسان نیست و موجب كاهش كرایه حمل و نقل نمیشود.
رضا مختاری در ادامه گفت: زمانیكه تعداد خطوط دریایی مخصوصا بهدلیل تحریمهایی كه وجود دارد، كم باشد تعداد كانتینرها هم كاهش پیدا میكند. از سوی دیگر، بار كاهش نداشته و زمانی كه بار زیاد است باعث میشود قیمت بالا برود.
مختاری در ادامه با اشاره به این موضوع گفت: برای جلوگیری از افزایش قیمت و هماهنگی میان خطوط یك ارزش قیمتی بهنام G. R. I اعلام و یك اضافه قیمت متناسبی را ایجاد میكنند ولی در زمانی كه سوخت ارزان میشود، بهانهیی برای افزایش قیمت وجود ندارد و از طرفی دیگر G. R. I یا همان ارزش قیمتی هم ایجاد نمیشود. از سوی دیگر در سطح جهانی خطوط دریایی زیاد است و كاهش جهانی قیمت نفت باعث میشود، رقابت ایجاد شود و خطوط دریایی در پی افزایش مشتری بهنفع خود باشند.
وی در ادامه گفت: پیشبینی من این است كه تحریمها تا 3ماه آینده برداشته میشود و خطوط مهم دریایی كه از دست داده بودیم بازگردند و تعداد كانتینرها بیشتر و رقابت نیز افزایش یابد.
بیترید بخش حملونقل با آثار كوتاهمدت و بلندمدت گستردهای كه بر بخشهای دیگر اقتصادی میگذارد، یكی از بخشهای كلیدی اقتصاد است كه رابطه تنگاتنگی با قیمت نفت و فرآوردههای نفتی دارد بهصورتی كه نوسانات قیمتی نفت میتواند تا50 درصد رونق یا كسادی این بازار را تحت تاثیر قراردهد بنابراین اگر كاهش قیمت نفت به مذاق خیلی از حوزهها خوش نیامد حداقل برای حملونقلیها بهویژه كشتیرانیها پیامد مثبتی دارد؛ زیرا از زمانیكه قانون هدفمندی یارانهها اجرا شد و سهم كشتیها را از سوخت یارانهای كاهش داد، صاحبان كشتیها
مدام در مضیقه تامین سوخت هستند و از آنجایی كه قیمت سوخت تاثیر مستقیمی بر قیمت حمل بار دارد قدرت رقابتپذیری و چانهزنی آنها را كاهش داده است.