◄ ۲۰۰ هزار میلیارد تومان؛ خسارت سالیانه مشکلات موجود در بخش حمل و نقل
وبلاگ تین نیوز، امیر جعفرپور | اسناد بالا دستی و سیاستهای كلی حمل و نقل كه در سال 79 ابلاغ شد اسناد بسیار مهم و لازم الاتباعی هستند. سیاست های كلی اصلاح الگوی مصرف، سیاست های كلی اشتغال و اقتصاد مقاومتی نیز به حمل و نقل اشاره دارد كه جزو مبانی اصلی اشتغال و الگوی مصرف است و باید به همه این سیاستها در برنامه ششم دستیابی پیدا كرد.
در ذیل سیاستها قوانین برنامه 5ساله و بودجه سالانه است و در ذیل آنها آیین نامه ها و تصویبنامههای دولت قرار میگیرد. از 15 آیین نامهها و تصویب نامهای كه در چند سال اخیر در حوزه حمل و نقل به تصویب رسیده است میتوان به آیین نامه مدیریت حمل و نقل روستایی اشاره كرد كه در 4 ماه اخیر مصوب شده است.
در خصوص سهم حمل و نقل عمومی در سفرهای درون شهری در حال حاضر 64 درصد از كل سفرهای سواره كشور از طریق حمل و نقل عمومی انجام میشود كه هدف برنامه توسعه حمل و نقل عمومی 75 درصد بوده است كه در مدت باقیمانده برنامه پنجم در صورت حمایت های لازم احتمال رسیدن به هدف برنامه وجود دارد.
در خصوص كلانشهر تهران و سایر مراكز استان ها بر اساس قانون باید تا پایان سال 94 به سهم 80 درصدی حمل و نقل عمومی از سفرهای درون شهری دست یابند كه از این میزان باید 20 درصد به تاكسی، 30 درصد به اتوبوس و 30 درصد هم به حمل و نقل ریلی اختصاص یابد که در مجموع با سهم کمتر برای حمل و نقل عمومی در شهرهای کوچکتر در مجموع به سهم 75 درصد برسیم.
به طور متوسط در سطح كشور هزینه هر سفر معادل 2 لیتر بنزین یعنی یارانه هر سفر حدود 2 هزار تومان است در حالی كه متوسط یارانه هر سفر با وسیله نقلیه عمومی حدود 500 تومان است.
با مقایسه سفرهای هوایی، ریلی و زمینی بر اساس آمار تا پایان سال 92 حدود 18هزار و 104 نفر در سفر های درون و برون شهری و تا پایان تیر ماه 93 در كل زیر بخش های حمل و نقل4444 نفر كشته شده اند كه 99 درصد از كشتههای حمل و نقل كشور در راه های درون و برون شهری و روستایی رخ داده است.
خسارت سالیانه مشكلات موجود حمل و نقل اعم از مصرف بیرویه سوخت و بالا بودن شدت انرژی، تصادفات، تاخیرها و آلودگیها حدود 200 هزار میلیارد تومان است.
همچنین تبدیل هر سفر شخصی به عمومی معادل 1500 تومان برای دولت صرفهجویی در بر دارد كه البته هزینه ساخت و نگهداری شبكه حمل و نقل در محاسبات لحاظ نشده است.
سالانه ۲۰۰ هزار میایارد تومان هزینه زیانهای بخش حمل و نقل واقعا رقم کلانی است و بیش از ۷۰ میلیارد دلار می شود. برای درک و جا افتادن بزرگی این رقم توجه شود که هزینه عمرانی بخش حمل و نقل سالانه حدود دو میلیارد دلار یا کمتر از ان است. از جناب آقای دکتر جعفرپور انتظار دارم مرجع اطلاعاتی یا مبانی محاسباتی یا تخمینی زیانهای بخش حمل و نقل را واضح فرمایند. ضمنا اگر طبق اصل پاراتو به این هزینه ها توجه کنیم شایسته است اقلام عمده این هزینه ها مشخص شود. توجه دولت به بخش حمل و نقل می تواند در بهبود اقتصادی کشور بسیار موثر باشد ولی متاسفانه بخش حمل و نقل به خصوص بعد از ادغام با بخش مسکن در حاشیه قرار گرفته و وضع آن رو به بهبود نیست.
از این مبلغ ۱۱۰هزارمیلیارد تومان به یارانه سوخت(بنزین، نفتگاز و گاز طبیعی) با احتساب لیتری ۲۰۰۰ تومان برای هر لیتر و مصرف روزانه ۱۵۰ میلیون لیتر، ۴۰هزارمیلیاردتومان برای تصادفات که ۲۰هزارمیلیاردتومان هزینه دیه کشته و زخمی ها و نیز معادل آن هزینه های خسارت بیمه و بیمارستانی و تالمات روحی و خسارات به خانواده ها در انواع شیوه های حمل ونقل است، ۳۰ هزار میلیاردتومان هزینه تاخیرها در ازدحام درون و برون شهری و انواع شیوه های سفر مسافر و بار با ارزش هرساعت ۵۰۰۰تومان با توجه به حداقل حقوق، ۲۰هزار میلیاردتومان هم برای آلودگی تنفسی و صوتی و دیداری و بیماری ها و فوتهای ناشی از آن است که جمعا حدود ۲۰۰هزار میلیارد تومان می شود.
با یک محاسبات سر انگشتی متوجه می شویم ارزش کل زیر ساخت های حمل و نقلی در چهار شق حمل و نقل به قیمت امروز ۲۹/۷ / ۱۳۹۳ حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است مقایسه زیان وارده و ارزش کل زیر ساختهای حمل و نقلی بیانگر سرمایه گذاری کم در طول صد سال اخیر است
ضمن تشکر از آقای دکترجعفرپور پیشنهاد می شود: ۱ - نحوه محاسبه و مراجع محاسباتی با تفصیل بیشتری عرضه شود. ۲ - این مطلب مهم در یک مصاحبه یا گزارش خبری برای رسانه ها مطرح شود تا مدنظر قرار گیرد. ۳ - مقدار کاهش خسارات که در کوتاه مدت قابل تحقق است برآورد و توضیح داده شود. ۴ - برآوردی از تلفات ناشی از کمبود بهره وری منابع بخش حمل و نقل هم به خسارات مذکور اضافه شود. ۵ - خسارات تبعی ناشی از فرصتهای بالقوه که بخاطر مشکلات حمل و نقل واز دست می رود هم توجه شود. مثل انتقال یا صادرات محصولات کشاورزی از مبادی تولید به مراکز مصرف معمولا دچار مشکلات زیادی است و بخشی از محصولات هدر می رود. ۶ - مهمترین روشهای کم هزینه برای کاهش هر دسته از خسارات فهرست شود. هر چند ارقام مذکور در گزارش ممکن است دقیق نباشد ولی نشانگر عظمت فاجعه بخش حمل و نقل می باشد و لذا نتایج این بحثموضوع مفیدی برای جهاد اقتصادی و تحرک در راستای اقتصاد مقاومتی است.