| کد خبر ۱۲۴۳۲۵
کپی شد

صنعتی با آرزوهای بزرگ

صنعتی با آرزوهای بزرگ
| هفته‌نامه حمل ونقل|

 

پتروشیمی‌ها یک گام جلوتر از صنایع دیگر ایستاده‌اند. هم آمار گواهی می‌دهد و هم درآمدهای ارزی که در این سال‌ها حاصل شده. حالا بعد از نفت، مهم‌ترین صنعت ارزآور کشور، پتروشیمی است. صنعتی که دیگر هیچ کارشناس و اقتصاددانی هم نمی‌تواند بگوید اثری از بهره‌وری در آن نیست. پتروشیمی‌ها، فرزندان نفت‌اند که با تبدیل منابع نفت و گاز به محصولات نهایی می‌توانند ارزش مضاعفی به این منابع ببخشند.

براساس برنامه ششم توسعه، دستیابی به سهم ۳۴ درصدی از کل ارزش تولید محصول‌های پتروشیمی در خاورمیانه و کسب جایگاه نخست پتروشیمی در منطقه که در افق چشم‌انداز ۱۴۰۴ بر آن تأکید شده است، از مهم‌ترین اهدافی است که این صنعت را مهم‌ترین بخش صنعتی در کشور قرار داده است.
 
اگرچه خاورمیانه با داشتن منابع بزرگ نفتی و ذخایر عظیم گازی به‌ویژه در منطقه خلیج‌فارس کانون انرژی جهان توصیف می‌شود، اما در این صنعت هم رقبا بسیارند. درمنطقه خاورمیانه ۲۵ درصد از کل نفت وارداتی آمریکا، ۲۶ درصد از نفت وارداتی اروپا و ۶۷ درصد از نفت وارداتی آسیا از طریق این منطقه تأمین می‌شود.  از‌همین‌رو توسعه صنایع پتروشیمی بر کسی پوشیده نیست.

فروش نفت به صورت خام علاوه بر آنکه ضرر‌های اقتصادی را در نتیجه قیمت پایین‌تر نفت خام نسبت به محصولات پتروشیمیایی متوجه کشور می‌کند، منجر به عقب‌ماندگی صنایع در تکمیل زنجیره تولید می‌شود.

صنایع پتروشیمیایی  بازار بهتری در بخش بین‌الملل نسبت به نفت خام دارد و تجربه نشان داده  که در دوران تحریم تنوع محصولات توانست کشور را از ضربه اقتصادی نجات دهد و با وجود اعمال تحریم علیه فروش نفت ایران، به‌دلیل نیاز بازارهای جهانی، فشار تحریم‌ها نتوانست به صادرات محصولات پتروشیمیایی آسیبی وارد آورد. 
 
آمارهای شبهه‌برانگیز
با نگاهی به آمارها این نکته به ذهن می‌آید که پیشرفت صنایع پتروشیمی در سال‌های برنامه چهارم توسعه شتاب بیشتری داشته است. آن‌طور که آمارها می‌گویند ایران در سال‌های ۸۴ تا ۸۹ یعنی طی برنامه چهارم توسعه به ترتیب ۱,۱ – ۱,۲ – ۲ – ۲,۱ – ۲,۲  - ۲,۴ و ۲,۴ درصد از بازار پتروشیمی جهان را در اختیار داشته است.

این صنایع در برنامه پنجم توسعه رشد چندانی نداشته است، به بیانی دیگر صنایع پتروشیمی کشور در سال‌های ۹۰ تا ۹۴ به ترتیب ۲,۴ – ۲,۳ – ۲,۳ – ۲,۲ و ۲,۳ درصد از بازار پتروشیمی جهانی را از آن خود کرده است.

در بازارهای خاورمیانه هم وضع به همین منوال بود؛ به‌طوری‌که در بررسی آمارها متوجه می‌شویم، ایران در سال‌های برنامه چهارم توسعه یعنی همان سال‌های ۸۴ تا ۸۹ به ترتیب ۲۰,۴ – ۲۹,۲ – ۳۸,۱ – ۴۴ – ۴۹,۵ – ۵۱,۱ درصد از سهم بازار خاورمیانه را در اختیار خود داشته است، اما در سال‌های برنامه پنجم توسعه، یعنی سال‌های ۹۰ تا ۹۴ سهم ایران از بازار پتروشیمی خاورمیانه به ترتیب ۵۴,۵ – ۵۵,۷ – ۵۶,۷ – ۵۷,۱ – ۵۷,۹ بوده است.
 
اگر بخواهیم این آمارها را به زبان ساده‌تر توضیح دهیم می‌توان گفت که سهم ایران از بازار‌های جهانی در برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه در مجموع ۱,۵ درصد رشد داشته است، بیشترین میزان افزایش این سهم مربوط به سال‌های ۸۹ و ۹۰ است که برابر ۲,۴ بوده است.

در برنامه پنجم توسعه بیشترین میزان ثبات یعنی ۲ درصد از سهم بازار شکل گرفته است. در بازار خاورمیانه بیشترین میزان افزایش سهم بازار مربوط به سال‌های برنامه چهارم برابر با ۸ درصد رشد بوده است. بیشترین میزان افزایش سهم بازار خاورمیانه هم به سال ۸۸ با ۲۵,۹ درصد رشد تعلق می‌گیرد. در برنامه پنجم توسعه سهم بازار خاورمیانه از ابتدا تا پایان سال ۹۴ نزدیک به ۲ درصد کاهش داشته است. 
 
برجام پتروشیمی؛ سوغات دولت یازدهم
آنچه که تا اینجای کار به نظر می‌آید این است که سهم ایران در سال‌های برنامه چهارم توسعه یعنی در دولت نهم و دهم در بازارهای بین‌المللی و خاورمیانه رشد بسزایی داشته است اما در سال‌های برنامه پنجم یعنی انتهای دولت دهم و ابتدای دولت یازدهم شاهد کاهش سهم صنایع پتروشیمی کشور در این بازارها بوده‌ایم.

اما این همه داستان نیست. در واقع این آمارها بدان معنا نیست که تولید محصولات پتروشیمیایی ایران کم شده است، بلکه در سال ۸۹ که شاهد کاهش سهم ایران در بازارها هستیم، ایران در تولید محصولات پتروشیمیایی به رکورد خوبی دست پیدا کرد. در برنامه پنجم نیز تولیدات صنایع پتروشیمیایی هم از لحاظ وزنی و هم از منظر در آمدی رشد چشمگیری داشته است و در سال ۹۴ باز هم شاهد ثبت رکورد در تولیدات بوده‌ایم.
 
مرضیه شاهدایی هفته گذشته در همایش ملی «آینده صنعت پتروشیمی، فرصت‌ها و تهدیدها» با بر شماری اقداماتی که از سوی دولت یازدهم برای تقویت صنایع پتروشیمی صورت گرفته است گفت: « ذخایر گسترده نفت و گاز کشور و در نتیجه رقابتی شده بهای گاز، دسترسی به آب‌های آزاد، زیر ساخت‌ها، حمایت‌های دولت از مشارکت شرکت‌های خارجی برای جذب سرمایه به کشور، حضور متخصصان جوان و تحصیل کرده و همچنین شرکت‌های دانش بنیان زمینه را برای توسعه صنعت پتروشیمی فرآهم آورده است.» در واقع دولت یازدهم با برجام توانست تحول گسترده‌ای در صنایع پتروشیمی کشور شکل دهد.

ضمن آنکه در سال ۹۴ با بهره‌برداری از چند طرح پتروشیمی جان تازه‌ای به این صنعت داد. در کنار این اتفاقات با شدت گرفتن شتاب توسعه فازهای پارس جنوبی تأمین خوراک پتروشیمی‌ها تسهیل شد و صنایع پتروشیمی امید تازه‌ای برای رشد پیدا کردند.
 
با اجرائی شدن برجام اجرای زنجیره تولید در کشور تقویت شد و با ایجاد ارتباطات بین‌المللی، غول‌های پتروشیمیایی جهان راهی ایران شدند تا سهمی در این توسعه داشته باشند. BASF، اکسنس و لینده آلمان و توتال فرانسه، از جمله شرکت‌های بزرگ فعال در زمینه پتروشیمی بودند که به کشور ما آمدند.

مرضیه شاهدایی با اشاره به آثار برجام در توسعه صنایع پتروشیمی گفت: «در دوران تحریم، ارزآوری کشور بیشتر از صنعت پتروشیمی بود. افزایش صادرات، حذف تدریجی وابستگی به درآمدهای حاصل از خام فروشی نفت و گاز و گسترش صنایع پایین دستی در کشور از اهداف اصلی و چشم‌انداز صنعت پتروشیمی کشور است که اشتغال‎زایی، افزایش تولید ناخالص داخلی و رفاه اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.»
 
آینده روشن پتروشیمی
شاهدایی یک ماه قبل از دهه فجر امسال از افتتاح پنج طرح پتروشیمی خبر داد و از سه طرح جدید دیگر پتروشیمیایی که در ابتدای سال آتی وارد مدار می‌شوند سخن گفت. او در تشریح طرح‌های در دست افتتاح به بهره‌برداری از پتروشیمی کاویان به ظرفیت یک میلیون تن، فاز دوم پتروشیمی مروارید به ظرفیت ۵۵۰ هزار تن، پتروشیمی انتخاب به ظرفیت ۲۵۰ هزار تن و پتروشیمی تخت جمشید به ظرفیت ۲۵۰ هزار تن در دهه فجر امسال اشاره کرد.

معاون وزیر نفت در امور پتروشیمی با عنوان اینکه فاز دوم پتروشیمی پردیس هم با ظرفیت یک میلیون تن تا پایان سال به بهره‌برداری می‌رسد، گفت: « سه واحد از طرح‌های پتروشیمی بوشهر، متانول مرجان و نخستین واحد مخازن نیز ابتدای سال آینده  آماده افتتاح می‌شوند. بر اساس این گفته‌ها دستیابی به سهم ۴,۸ درصدی صنایع پتروشیمی در بازار جهانی و همچنین سهم ۳۸ درصدی بازار خاورمیانه تا پایان برنامه ششم توسعه چندان دور از ذهن نیست. 

لینک خبر
 
ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.