۵ سال ایستادگی برای تولید بنزین داخلی
بنزین پتروشیمیها آلایندهتر است یا پالایشگاهها؟ گویا هنوز مسئله تمام نشده، هرچند که دولت یازدهم ابتدای تشکیل تصمیم گرفت که تولید بنزین را متوقف کند و بر واردات بنزین یورو۴ متمرکزشود، اما بعدها در میانه راه این تصمیم تغییر مسیرداد.
اقتصادی بودن تولید بنزین از پتروشیمیها در شرایطی که پالایشگاه خلیجفارس در نیمه راه تکمیل قرار داشت و البته نقدهای تند وتیز کارشناسان سبب شد، تا وزارت نفت دوباره به تولید داخل توجه کند، اما هر سال میانه پاییز که آلودگی هوای تهران و شهرهای صنعتی اوج میگیرد، باز این موضوع که بنزین داخلی تولید کنیم یا وارد کنیم، مسئله اصلی کشور میشود.
موافقان تولید بنزین از پتروشیمیها میگویند: «واحد بنزنزدائی در اکثر پالایشگاههای نفت کشور وجود ندارد و این پالایشگاهها بنزین ریفرمیت را بدون جداسازی ترکیب سرطانزای بنزن به شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران تحویل میدهند، بنابراین بنزین ریفرمیت پتروشیمیها به لحاظ ترکیبات بنزن، از وضعیت به مراتب بهتری نسبت به شرایط فعلی اکثر پالایشگاههای نفت کشور برخوردار است.
آنطور که گزارشهای کارشناسی تأکید میکنند، بنزین ریفرمیت پتروشیمی همان بنزین ریفرمیت پالایشگاه است و بنزین ریفرمیت پتروشیمیها به لحاظ ترکیبات بنزن، از وضعیت به مراتب بهتری نسبت به شرایط فعلی اکثر پالایشگاههای نفت کشور برخودار است. در مقابل مدافعان تولید بنزین از پتروشیمیها هم استدلال میکنند که: «درجه آرامسوزی و اکتانش بالاتر از بنزین تولیدی در پالایشگاههای قدیمی است.
درجه آرامسوزی در بنزین تولیدی پتروشیمیها حداقل ۹۵ است و تا ۱۱۰ هم آمار رکورد تولیدش است، اما در برخی از پالایشگاههای ما بنزینهایی تولید میکنند که درجه آرامسوزی آن پایین است و اگر اکتانافزا نداشته باشیم و درجه اکتانش را به ۸۷ و ۸۶ نرسانیم همان بنزین هم در خودروها قابل کاربرد نیست. در پالایشگاههای قدیمی معمولاً درجه آرامسوزی ۵۰ تا ۶۰ است که باید برسد به ۸۶ یا ۸۷ تا در اتومبیلها مورد استفاده قرار بگیرد. در پالایشگاههای جدید این نقیصه برطرف شده و بسیاری از طرحهای بهینهسازی انجام شده است.
برای رفع مشکل پالایشگاههای قدیمی، شرکت پخش و پالایش مجبور است بین بنزین تولیدی پالایشگاههای جدید یا بنزین تولیدی پتروشیمیها با بنزین پالایشگاههای قدیمی اختلاط انجام دهد تا بنزین پالایشگاههای قدیمی کیفیت لازم را پیدا کند. پس اصلاً مشکل بنزین پتروشیمی پایین بودن عدد اکتانش نیست. در واقع بنزین سوپر است. بنزین وارداتی هم همین مشکل را داشت و با بنزین داخلی ترکیب میشد. »
عبدالحسین بیات عضو هیئت مدیره شرکت ملی پتروشیمی میگوید: « اینکه گفته میشود آلودگی هوای تهران به خاطر بنزین پتروشیمی است، با واقعیت مطابقت ندارد. همیشه تقاضای پتروشیمیها این بوده است که آزاد شوند، چون ما صادرات پتروشیمیها را به مصرف داخل تبدیل کردیم.
البته از آن طرف هم ارز میدادیم و بنزین وارد میکردیم اما خب پتروشیمی همیشه تمایل داشته تا سقف صادراتش را حفظ کند. الان مشتریهای خوبی برای بنزین تولید پتروشیمی داخلی وجود دارد و این توانمندی در اختیار تولیدکنندههای بنزین در پتروشیمی است که اگر تولید محصولات آروماتیکی صرفه داشته باشد آن مسیر را طی میکنند اما اگر فروش بنزین در برهههایی برایشان صرفه اقتصادی نداشته باشد، تولید بنزین و فروش به مشتری خارجی را انتخاب کنند.»
تولید بنزین داخلی چطور فراگیر شد؟
اواخر سال ۸۹ به دنبال تشدید تحریمهای بینالمللی علیه ایران، بنزین در لیست کالاهای تحریمی قرار گرفت. دولت دهم به پتروشیمیها و پالایشگاهها دستور داد، بنزین تولید کنند. بدون آنکه به تبعات این تصمیم فکر کند. حتی بدون آنکه بررسیهای فنی و کارشناسی صورت بگیرد که بنزین تولیدی چه صدمات زیستمحیطی به جای میگذارد. فرمان فقط تولید بود.
هنوز یکسال از این فرمان حاکمیتی محمود احمدینژاد نگذشته بود که آلودگی تهران و شهرهای صنعتی بالا گرفت. تعداد روزهای ناسالم در تهران و دیگر شهرها افزوده شد. کارشناسان زیستمحیطی هشدار میدادند. روند بیماریهای تنفسی تشدید شد، اما دولت بیتوجه راه خود را میرفت. مهم این بود که به لحاظ اقتصادی این تولید در شرایط تحریم فشار کمتری به دولت وارد میکرد و از سویی با سوار شدن بر موج«خودکفایی» برگ برندهای در بازیهای سیاسی برای خود میخرید.
در واقع اعتراض مخالفان تا پایان دولت دهم راه به جایی نبرد. دولت که تغییر کرد، اولین مسئله سازمان محیط زیست با وزارت نفت مقابله با تولید بنزین از پتروشیمیها و پالایشگاهها بود. در توافقی بین سازمان محیط زیست و وزارت نفت تصمیم گرفته شد تا تولید بنزین در پالایشگاهها متوقف شده و به جای آن بنزین یورو ۴ با کیفیت استاندارد جهانی وارد شود. با این حال چالش دیگری بین دو عضو کابینه یعنی بیژن زنگنه و معصومه ابتکار درباره تولید بنزین از پتروشیمیها همچنان باقی است.
آن طورکه گزارشها نشان میدهد درحالحاضر روزانه ۲۴ میلیون لیتر از بنزین مصرفی کشور در پتروشیمیها تولید میشود، رقمی که البته یک سوم از مصرف روزانه کشور است اما به لحاظ اقتصادی کمک بزرگی به اقتصاد کشور کرده است.
از سویی این میزان تولید که به طور مستقیم قابل مصرف در خودروها نیست.، با اکتان ۹۵ تحویل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی میشود.
اگرچه تولید کنندههای بنزین از پتروشیمیها بر استاندارد بودن محصولاشان تأکید دارند، اما معصومه ابتکار معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور همچنان معتقد است که: « تبعات بنزینی که در واحدهای پتروشیمی تولید شد بهدلیل وجود مقدار زیادی آروماتیک غیراستاندارد است.»
تولید ادامه دارد
از ابتدای سالجاری تاکنون متوسط مصرف بنزین کشور با ثبت رشدی هشت درصدی به بیش از ۷۰ میلیون لیتر در روز رسیده است. چنین حجمی از مصرف دولت را برآن داشته تا با توجه به تراز منفی تولید و مصرف بنزین در کشور تولید بنزین در مجتمعهای پتروشیمی کماکان ادامه دارد.
با توجه به تأخیر در راه اندازی طرحهای جدید افزایش تولید بنزین ایران همچون ساخت پالایشگاه ستاره خلیجفارس و طرح بنزینسازی اصفهان، تولید بنزین در پتروشیمیها برای سال ۱۳۹۳ کماکان ادامه مییابد. هرچند که دولت وعده داد تا پایان امسال تولید بنزین در پالایشگاه خلیجفارس را وارد مدار تولید کند اما تاپایان سال و تحقق این وعده دو ماه دیگر هم باقی است.
از سویی کارشناسان پیشبینی میکنند، برای ایام نوروز در پیش رو، پیشبینی میشود رکوردهای جدیدی برای مصرف بنزین کشور به ثبت برسد و حتی رکورد مصرف نزدیک به صد میلیون لیتر بنزین برای نوروز سالجاری در مدت مشابه سال اینده بازهم ارتقا یابد. از این رو با توجه به محدودیتهای تولید بنزین در پالایشگاههای موجود نفت کشور، تولید بنزین در واحدهای پتروشیمی ادامه مییابد و این درحالی است که از اواسط مهر ماه سالجاری واردات ۴ تا ۷ میلیون لیتر بنزین هم از سرگرفته شد.
تولید بنزین در پتروشیمیها در شرایطی ادامه دارد که فعالان زیستمحیطی با توجه به افزایش روزهای پاک درتهران و شهرهای بزرگ صنعتی کشور، همچنان بر مواضع خود پافشاری میکنند، اما تولید کنندهها با استدلال خودکفایی و البته صرفه اقتصادی دولت را مجاب به ادامه کار خود میکنند. پس از گذشته ۵ سال از تولید بنزین در کشور هنوز هم چالش «تولید کنیم» یا «تولید نکنیم» ادامه دارد.
لینک خبر