افزایش قیمت بنزین چه نقشی در ایجاد و رشد تورم داشته است؟
وبلاگ تین نیوز | چرا دولتها همیشه نگران رشد مصرف بنزین بودهاند؟ بهترین راهکار برای جلوگیری از این روند صعودی چه میتواند باشد؟ این پرسشها شاید در ابتدا کمی ساده به نظر برسند، اما یافتن پاسخ این سوالات میتواند به توسعه گوشهای از اقتصاد ایران کمک کند.
طی چند دهه اخیر دولتها همواره برای قطرهقطره بنزین، یارانههای کلانی را پرداخت کردهاند. این در حالی است که با افزایش مصرف بنزین، هزینههای دولت برای جبران آلودگی محیطزیست نیز چند برابر خواهد شد.
در چنین شرایطی طبیعی است که دولتمردان به فکر کنترل مصرف بنزین بیفتند. در ایران همچون اغلب کشورهای در حال توسعه قیمت بنزین توسط دولت مشخص میشود. بر این اساس طی ۲ دهه گذشته، سیاستهای قیمتی در اولویت تصمیمسازی سیاستگذاران قرار گرفته است.
در بسیاری از کشورها و مخصوصا کشورهای توسعهیافته، قیمت انرژی با همان مکانیسمی تعیین میشود که قیمت پرتقال و توتفرنگی و بسیاری از کالاها و خدمات.
بر این اساس گروه کثیری از اقتصاددانان با پیروی از اقتصاد آزاد و الگوگرفتن کشورهای توسعهیافته یا اقتصادهای نوظهور نسبت به قیمتگذاری دولتی اعتراض داشته و دولت را از دخالت در مکانیسم بازار در تعیین قیمت بنزین منع میکنند.
اما گروهی از کارشناسان، اصولا مخالفتی با قیمتگذاری دولتی ندارند بلکه ضمن اینکه دولت را مسئول تعیین قیمت بنزین میدانند، پیشنهاد میکنند بنزین به نحوی تعیین قیمت شود که بتواند مصرف و انگیزه مصرفکننده را تحتتاثیر قرار داده و از این طریق بر چالش مدیریت انرژی غلبه شود. با چنین وصفی هر دو دسته، سیاستهای قیمتی را برای غلبهکردن بر چالش مدیریت انرژی توصیه میکنند.
در این روزها و شرایطی که اقتصاد ایران با آن دستوپنجه نرم میکند، دکتر روحانی چارهای جز اجرای فاز دوم هدفمندی و افزایش قیمت حاملهای انرژی نداشت. نباید فراموش کنیم که تعداد بیماران سرطانی کشور بهمرز ۴۰۰ هزار نفر رسیده است. این در حالی است که نظام درمان و دارویی کشور طی چند سال اخیر رو به فروپاشی بوده است.
درحقیقت یارانهمان را از لبنیات گرفته و به بنزین دادهایم! کجای این کار شباهتی به عدالت دارد؟! از سوی دیگر کسری یارانهها بهنزدیکیهای ۱۵ هزار میلیارد تومان رسیده بود که یک منبع جدی تزریق رکود و تورم، افزایش نابسامانی و فقر مطلق در اقتصاد است که باید برای آن زودتر از اینها راهحلی پیدا میشد. اینها دلایلی جدی و محکم برای افزایش قیمت حاملهای انرژی بود. برخی معتقدند، افزایش قیمت انرژی منجر به رکود و تشدید رکود میشود.
در اقتصاد ایران، سهم کارگر در قیمت فروش محصول بهطور متوسط بین ۵ تا۱۰ درصد و سهم انرژی در قیمت فروش بهطور متوسط زیر ۵ درصد است. افزایش قیمت نهادههای تولید در سال۹۲، ۳۵ تا۴۰درصد بوده است درحالیکه ما قیمت حاملهای انرژی را از ۳ سال قبل ثابت نگه داشتهایم. معنیاش این نیست که علت افزایش قیمت نهادههای تولید، تورم است و تورم هیچ ربطی به سطح قیمتهای انرژی ندارد. چنین استدلال نادرستی سبب شده در تمام ۵۰ سال اخیر دولتها همواره از اصلاح قیمت انرژی بترسند و بدترین بیعدالتی را به تولید تحمیل کنند. از سال ۱۳۸۳ تاکنون فقط یکبار قیمت سوخت
افزایش یافته بود و آن یکبار هم در دیماه ۸۹ بوده است. کسانی که میگویند افزایش قیمت سوخت، عامل رکود تولید بوده است، باید توضیح دهند چرا موج اول رکود تولید از سال ۸۶ شروع شده یعنی ۳ سال قبل از افزایش قیمت سوخت و چرا موج دوم رکود ایران سال بعد از افزایش قیمت رخ داده است؟
*كارشناس اقتصادی