جهش ترانزیتی در مسیر ریلی خواف هرات/ عبور ۶۴۰ هزار تن کالا در یک سال

این آمار در مقایسه با دوره مشابه قبلی که کمتر از ۱۵ هزار تن بود، نشان دهنده تغییر استراتژیک تهران برای متنوع سازی کریدورهای لجستیکی و کاهش ریسک های حمل ونقل دریایی در پی تنش های منطقه ای است.

عبور از تنگه هرمز؛ ضرورت تنوع بخشی به ترانزیت

به گزارش تین نیوز، در شرایطی که تنش های ژئوپلیتیک و نااطمینانی در حمل ونقل دریایی تنگه هرمز، امنیت زنجیره تأمین ایران را با چالش مواجه کرده، توسعه مسیرهای زمینی به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است. گزارش های تحلیلی حاکی از آن است که تهران با تقویت دیپلماسی حمل ونقل، توسعه شبکه ریلی با افغانستان و آسیای مرکزی را به اولویت نخست خود تبدیل کرده تا دسترسی مستقیم به بازارهای چین و اوراسیا را تضمین کند.

پروژه هرات مزارشریف؛ حلقه اتصال به کریدورهای بین المللی

پروژه ریلی هرات مزارشریف، امتداد استراتژیک مسیر خواف هرات و یکی از اجزای کلیدی «کریدور ریلی پنج کشوری» (FNRC) محسوب می شود.

• جزئیات فنی: این کریدور با طول تقریبی ۲۱۰۰ کیلومتر، با عرض خط استاندارد ۱۴۳۵ میلی متر تا کاشغر چین امتداد خواهد یافت.
• تأمین مالی: برآوردهای اولیه حاکی از هزینه ای حدود ۷۸۰ میلیون دلار برای این پروژه است. مذاکرات اخیر هیئت های فنی ایران و افغانستان نشان می دهد که ساخت زیرساخت ها بر عهده شرکت های ایرانی خواهد بود و در مقابل، مشارکت در توسعه منابع معدنی افغانستان به عنوان مدل تأمین مالی مدنظر قرار گرفته است.

تقاضای بازار و ظرفیت عملیاتی

آمارهای بهره برداری از خط آهن خواف هرات نشان می دهد حجم ماهانه بار در این مسیر به ۱۳۰ هزار تن رسیده و پیش بینی می شود با تکمیل زیرساخت ها، این رقم به ۱۶۰ هزار تن در ماه (۱.۵ میلیون تن در سال) برسد. با بهره برداری کامل، این مسیر پتانسیل جابه جایی ۳ میلیون تن بار بین دولتی و ۱.۷ میلیون تن بار ترانزیتی را خواهد داشت؛ ارقامی که با برنامه بلندمدت ایران برای دستیابی به جابه جایی ۶۰ میلیون تن بار ریلی در سال همخوانی دارد.

نقش آفرینی بازیگران منطقه ای

• چین: در چارچوب طرح «کمربند و جاده»، پکن به دنبال تنوع بخشی به مسیرهای لجستیکی شرق به غرب است تا ریسک نااطمینانی در حمل ونقل دریایی را کاهش دهد.
• ازبکستان: تاشکند با هدف دور زدن گلوگاه های ترانزیتی خود، به دنبال اتصال به این شبکه ریلی است و در جلسات اخیر (جولای ۲۰۲۶)، آمادگی خود را برای مطالعات مهندسی کریدور ترانس افغان ابراز کرده است.
• ترکیه: به عنوان یکی از طرف های توافق ساخت مشترک (مصوب اکتبر ۲۰۲۵)، آنکارا نیز به دنبال بهره برداری از این مسیر برای دسترسی سریع تر به بازارهای آسیای مرکزی است.

جمع بندی؛ راهبرد «همسایگان اول»

ایران با پیشبرد توافقاتی مبنی بر عبور واگن های ایرانی به کشورهای عضو CIS و هماهنگی با کابل برای تبدیل افغانستان به یک مسیر ترانزیتی مطمئن، در حال ایجاد یک شبکه ریلی متصل است. تداوم این روند، نه تنها جایگاه ایران را در ترانزیت شرق غرب تثبیت می کند، بلکه افغانستان را نیز از انزوای جغرافیایی خارج کرده و تجارت دوجانبه ۳.۶ میلیارد دلاری دو کشور را به سطح بالاتری ارتقا خواهد داد.