◄ رتبه‌ بندی ۲۰ ایرلاین پرپرواز جهان/ جایگاه امارات، قطر ایرویز و ترکیش

داده های منتشرشده از سوی وب سایت ویژوال کپیتالیست بر پایه گزارش رتبه بندی خطوط هوایی OAG Take-Off 2025 نشان می دهد که «امریکن ایرلاینز» در سال ۲۰۲۴ بیش از دو میلیون و ۱۷۷ هزار پرواز برنامه ریزی شده انجام داده و در صدر فهرست پرپروازترین شرکت های هواپیمایی جهان قرار گرفته است. این رتبه بندی بر اساس تعداد پروازهای یک طرفه برنامه ریزی شده تنظیم شده و شاخص هایی مانند تعداد مسافران، ظرفیت صندلی، درآمد یا میزان جابه جایی بار در تعیین جایگاه شرکت ها نقشی نداشته اند.

به گزارش سرویس هوایی تین نیوز، بر مبنای این معیار، صدر جدول بیش از هر چیز بازتاب دهنده گستردگی شبکه پروازی و تعداد دفعات پرواز شرکت هاست. به همین دلیل، شرکت هایی که در بازارهای داخلی بزرگ فعالیت می کنند یا از شبکه ای متراکم از مسیرهای کوتاه برد و منطقه ای برخوردارند، در این فهرست جایگاه بالاتری به دست آورده اند. در مقابل، برخی شرکت های بین المللی که عمده فعالیت آنها بر پروازهای دوربرد و هواپیماهای پهن پیکر متمرکز است، با وجود ظرفیت بالای جابه جایی مسافر، از نظر تعداد پرواز در رتبه های پایین تری قرار گرفته اند.

چهار شرکت آمریکایی در صدر جدول جهانی

پس از امریکن ایرلاینز، دلتا ایرلاینز با یک میلیون و ۷۱۳ هزار و ۵۳۷ پرواز در جایگاه دوم ایستاده است. یونایتد ایرلاینز نیز با یک میلیون و ۶۱۸ هزار و ۸۴۲ پرواز رتبه سوم را به خود اختصاص داده و ساوت وست ایرلاینز با یک میلیون و ۴۵۲ هزار و ۲۱۹ پرواز در رتبه چهارم قرار گرفته است.

حضور چهار شرکت آمریکایی در چهار رتبه نخست، بیش از هر چیز به اندازه بازار داخلی ایالات متحده و ساختار شبکه ای صنعت هوانوردی این کشور مربوط می شود. مساحت گسترده آمریکا، فاصله زیاد میان شهرها، تقاضای پایدار برای سفرهای هوایی و فعالیت شرکت ها بر پایه فرودگاه های مرکزی، زمینه ای ایجاد کرده است که در آن تعداد پروازها به شکل قابل توجهی افزایش یابد.

مجموع پروازهای برنامه ریزی شده این چهار شرکت در سال ۲۰۲۴ به نزدیک هفت میلیون پرواز می رسد؛ رقمی که فاصله قابل توجه میان بازار هوانوردی آمریکا و بسیاری از بازارهای منطقه ای جهان را نشان می دهد. علاوه بر این چهار شرکت، آلاسکا ایرلاینز با ۴۳۴ هزار و ۶۵۷ پرواز و اسپیریت ایرلاینز با ۲۹۱ هزار و ۱۷۸ پرواز نیز در میان ۲۰ شرکت نخست قرار گرفته اند. به این ترتیب، شش شرکت آمریکایی حاضر در این فهرست، در مجموع نزدیک به ۷.۷ میلیون پرواز برنامه ریزی شده را به خود اختصاص داده اند.

شبکه داخلی آمریکا؛ موتور اصلی برتری امریکن ایرلاینز

حجم بالای پروازهای امریکن ایرلاینز تنها از تعداد مسیرهای بین المللی این شرکت ناشی نمی شود. بر اساس داده های OAG، ۸۲.۶ درصد از ظرفیت پروازی این شرکت در سال ۲۰۲۴ به مسیرهای داخلی آمریکا اختصاص داشته است. این سهم بالا نشان می دهد که بازار داخلی، ستون اصلی فعالیت امریکن ایرلاینز و عامل مهم صدرنشینی آن در جدول جهانی است.

ساختار عملیاتی این شرکت همچنین بر پایه فرودگاه های مرکزی و پروازهای اتصالی شکل گرفته است. امریکن ایرلاینز در بسیاری از مسیرها، مسافران را از شهرهای کوچک تر به فرودگاه های مرکزی منتقل می کند تا از آنجا امکان ادامه سفر به مقصدهای دیگر فراهم شود. فرودگاه دالاس-فورت ورث نمونه ای روشن از این الگوست؛ جایی که امریکن ایرلاینز ۸۱ درصد ظرفیت پروازی را در اختیار داشته است.

این مدل باعث می شود شرکت هواپیمایی بتواند با افزایش تعداد پروازهای رفت وبرگشت، مسیرهای بیشتری را به شبکه خود متصل کند و از ظرفیت فرودگاه های مرکزی برای جابه جایی مسافران ترانزیتی بهره ببرد. بنابراین، صدرنشینی امریکن ایرلاینز را نمی توان فقط به بزرگی ناوگان نسبت داد؛ بلکه تراکم شبکه داخلی و تعداد بالای پروازهای اتصالی، نقش تعیین کننده ای در این جایگاه دارد.

رایان ایر؛ نماینده پررنگ مدل کم هزینه در اروپا

در میان شرکت های غیرآمریکایی، رایان ایر با یک میلیون و ۹۸ هزار و ۸۳۱ پرواز در رتبه پنجم جهان قرار گرفته و پرپروازترین شرکت هواپیمایی اروپا بوده است. این شرکت ایرلندی با فاصله ای قابل توجه نسبت به رقبای اروپایی خود فعالیت می کند؛ به گونه ای که تعداد پروازهای آن تقریباً دو برابر ایزی جت است. ایزی جت با ۵۶۹ هزار و ۵۸۸ پرواز در رتبه دهم این فهرست قرار دارد.

عملکرد رایان ایر نشان می دهد که مدل شرکت های هواپیمایی کم هزینه همچنان نقش مهمی در بازار اروپا دارد. این شرکت با تمرکز بر پروازهای کوتاه برد، مسیرهای مستقیم و استفاده از فرودگاه های فرعی، تلاش می کند هزینه های عملیاتی خود را کاهش دهد و تعداد پروازهای بیشتری را با هر هواپیما انجام دهد.

کاهش زمان توقف هواپیما در فرودگاه، استفاده فشرده تر از ناوگان، فروش جداگانه خدمات جانبی و ایجاد مسیرهای نقطه به نقطه از جمله عواملی است که در افزایش تعداد پروازهای رایان ایر نقش دارد. در این الگو، شرکت هواپیمایی به جای آنکه عمده فعالیت خود را بر پروازهای دوربرد و اتصال فرودگاه های بزرگ متمرکز کند، شبکه ای متراکم از مسیرهای کوتاه میان شهرها و فرودگاه های مختلف ایجاد می کند.

صعود شرکت های آسیایی با تکیه بر بازارهای داخلی

در میان شرکت های آسیایی، چاینا ایسترن ایرلاینز با ۸۷۲ هزار و ۷۲۳ پرواز در رتبه ششم قرار گرفته است. پس از آن، چاینا ساوترن ایرلاینز با ۸۲۸ هزار و ۴۵۲ پرواز رتبه هفتم را به دست آورده و ایندی گو هند با ۷۴۹ هزار و ۱۵۶ پرواز در جایگاه هشتم ایستاده است. ایر چاینا نیز با ۶۲۲ هزار و ۵۰۵ پرواز، رتبه نهم جهان را به خود اختصاص داده است.

قرار گرفتن چهار شرکت آسیایی در میان ۹ شرکت نخست جهان، اهمیت بازارهای بزرگ داخلی در توسعه هوانوردی را آشکار می کند. چین و هند، به دلیل جمعیت زیاد، فاصله جغرافیایی میان مراکز اقتصادی و رشد طبقه متوسط، ظرفیت بالایی برای توسعه سفرهای هوایی داخلی دارند. بخش مهمی از پروازهای شرکت های چینی و هندی نیز برای پاسخ گویی به همین تقاضای داخلی انجام می شود.

در این میان، ایندی گو سریع ترین رشد سالانه را در میان ۲۰ شرکت نخست فهرست ثبت کرده است. تعداد پروازهای این شرکت در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل ۹.۷ درصد افزایش یافته است. ایر چاینا نیز با رشد ۸.۱ درصدی در جایگاه بعدی قرار دارد. این رشد نشان می دهد که توسعه صنعت هوانوردی آسیا تنها به افزایش پروازهای بین المللی محدود نیست و بازارهای داخلی همچنان مهم ترین پیشران افزایش تعداد پروازها به شمار می روند.

شرکت های بین المللی؛ پرواز کمتر، مسافت و ظرفیت بیشتر

در ادامه فهرست، لاتام ایرلاینز گروپ با ۵۵۳ هزار و ۱۹۱ پرواز در رتبه یازدهم قرار گرفته است. این شرکت به دلیل گستردگی شبکه خود در آمریکای جنوبی، نقش مهمی در اتصال کشورهای این منطقه ایفا می کند. با این حال، پراکندگی جغرافیایی بازارهای آمریکای لاتین و تفاوت اندازه بازارهای داخلی آن با آمریکا، چین و هند باعث شده است تعداد پروازهای لاتام با چهار شرکت صدرنشین فاصله داشته باشد.

لوفت هانزا با ۴۲۱ هزار و ۲۵۴ پرواز در رتبه سیزدهم، ترکیش ایرلاینز با ۳۹۸ هزار و ۶۸۱ پرواز در رتبه چهاردهم و ایر کانادا با ۳۸۵ هزار و ۷۶۵ پرواز در رتبه پانزدهم قرار گرفته اند. پس از آنها نیز آل نیپون ایرویز ژاپن با ۳۲۰ هزار و ۴۲ پرواز رتبه شانزدهم و بریتیش ایرویز با ۳۱۰ هزار و ۵۱۸ پرواز رتبه هفدهم را به خود اختصاص داده اند.

این شرکت ها اگرچه از شبکه گسترده بین المللی، ناوگان متنوع و سهم قابل توجهی از بازار ترانزیتی برخوردارند، اما بخش مهمی از عملیات آنها به پروازهای طولانی مدت اختصاص دارد. پروازهای دوربرد معمولاً تعداد دفعات کمتری در روز انجام می شوند، اما در مقابل، مسافت بیشتر و ظرفیت صندلی بالاتری دارند. از این رو، پایین تر بودن جایگاه یک شرکت در رتبه بندی تعداد پرواز، لزوماً به معنای فعالیت کمتر یا درآمد پایین تر آن نیست.

قطر و امارات؛ نمونه ای از برتری مدل هاب بین المللی

در پایان فهرست ۲۰ شرکت نخست، قطر ایرویز با ۲۰۰ هزار و ۳۸۵ پرواز در رتبه نوزدهم و امارات با ۱۷۲ هزار و ۴۴۵ پرواز در رتبه بیستم قرار گرفته اند. جایگاه این دو شرکت، تفاوت میان مدل شرکت های متکی بر بازار داخلی و مدل شرکت های بزرگ ترانزیتی خاورمیانه را نشان می دهد.

امارات و قطر ایرویز بخش قابل توجهی از فعالیت خود را بر اتصال مسافران میان اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکای شمالی متمرکز کرده اند. این شرکت ها به جای افزایش تعداد پروازهای کوتاه برد داخلی، از هواپیماهای پهن پیکر با ظرفیت بالا استفاده می کنند و در فرودگاه های دبی و دوحه، شبکه ای از پروازهای اتصالی بین المللی ایجاد کرده اند.

در چنین مدلی، تعداد پرواز معیار کاملی برای سنجش قدرت عملیاتی شرکت نیست. یک پرواز دوربرد با هواپیمای پهن پیکر می تواند از نظر ظرفیت مسافر، مسافت طی شده و درآمد، با چندین پرواز کوتاه برد قابل مقایسه باشد. بنابراین، حضور امارات و قطر ایرویز در رتبه های پایانی فهرست، بیشتر نتیجه نوع فعالیت آنهاست تا نشانه کوچک تر بودن شبکه یا نقش محدودترشان در بازار جهانی.

تعداد پروازها؛ تصویری از ساختار بازار هوانوردی

داده های ویژوال کپیتالیست و OAG در مجموع نشان می دهد که تعداد پروازهای برنامه ریزی شده بیش از آنکه صرفاً بیانگر اندازه یک شرکت هواپیمایی باشد، ساختار بازار و مدل عملیاتی آن را منعکس می کند. شرکت هایی مانند امریکن ایرلاینز، دلتا و یونایتد از بازار داخلی بزرگ آمریکا و شبکه هاب محور بهره می برند؛ رایان ایر از مدل کم هزینه و پروازهای پرتعداد کوتاه برد استفاده می کند و شرکت های آسیایی نیز بر تقاضای رو به رشد بازارهای داخلی چین و هند تکیه دارند.

در مقابل، شرکت هایی مانند امارات و قطر ایرویز، قدرت خود را از موقعیت جغرافیایی، پروازهای دوربرد، ظرفیت بالای هواپیماها و نقش فرودگاه های مرکزی در اتصال قاره ها به دست آورده اند. به همین دلیل، مقایسه این شرکت ها تنها بر اساس تعداد پرواز می تواند تصویری ناقص از جایگاه واقعی آنها در صنعت هوانوردی ارائه دهد.

برآیند این رتبه بندی آن است که بازار هوانوردی جهان همچنان بر سه محور اصلی حرکت می کند: بازارهای داخلی بزرگ، شبکه های متراکم پروازی و مدل های کم هزینه. در سال های آینده، رشد تقاضا در آسیا، توسعه ناوگان شرکت های ارزان قیمت و رقابت بر سر فرودگاه های مرکزی، همچنان از عوامل تعیین کننده در تغییر نقشه پروازهای جهان خواهد بود.