◄ خروج غول‌ های کشتیرانی از بندر نووروسیسک

خروج ناگهانی و گسترده شرکت های بزرگ کشتیرانی نظیر ام اس سی (MSC) و آکون لاینز از مسیرهای منتهی به بندر نووروسیسک، زنگ خطر بحران لجستیکی در دریای سیاه را به صدا درآورده است؛ تغییری که با جهش بی سابقه حق بیمه های جنگی، جغرافیای تجارت روسیه را از بنادر جنوبی به سوی پهنه های سرد شمالی بازمی گرداند.

فرار از ریسک؛ وقتی نام های بزرگ از بازار خارج می شوند

به گزارش سرویس دریایی تین نیوز،  تصمیم شرکت های پیشرو در صنعت کشتیرانی برای قطع سرویس های خود به نووروسیسک، فراتر از یک واکنش موقت به حملات پهپادی است؛ این یک تغییر استراتژیک در مدیریت ریسک جهانی محسوب می شود. وقتی غول هایی همچون MSC و Akkon Lines تصمیم می گیرند محموله های خود را بازگردانده یا مسیرهای خود را به کلی تغییر دهند، یعنی محاسبات اقتصادی امنیت دریایی در شرق دریای سیاه به کلی دگرگون شده است.

در واقع، این شرکت ها با ارزیابی ترکیب «ریسک جان خدمه» و «تداوم عملیات»، دریافتند که تداوم فعالیت در شعاع نزدیک به بنادر نووروسیسک، دیگر با مدل های سودآوری آن ها همخوانی ندارد. این خروج دسته جمعی، خلائی بزرگ در شبکه توزیع کالا ایجاد کرده که تأثیر آن از بنادر، به زنجیره تأمین جهانی کالا سرایت خواهد کرد.

اقتصاد ناامنی؛ قیمت های سنگین در سایه بیمه جنگی

خروج این بازیگران اصلی، تنها باعث کاهش تعداد کشتی ها نشده، بلکه با ایجاد رقابت در مسیرهای جایگزین، هزینه های لجستیک را به شدت بالا برده است. موتور محرک این افزایش قیمت، جهش نرخ «حق بیمه خطرات جنگی» یا همان War Risk Premium است.

با گسترش حریم عملیاتی پهپادها به آب های بین المللی، بیمه گران بین المللی نرخ های خود را به سطوحی رسانده اند که برای بسیاری از خطوط کشتیرانی، ادامه مسیر را غیرممکن ساخته است. در حال حاضر، صادرکنندگان برای دور زدن منطقه پرخطر دریای سیاه و تغییر مسیر به سمت بنادر حوزه بالتیک، با تحمیل هزینه ای اضافی معادل ۲۵۰۰ دلار به ازای هر کانتینر (TEU) روبرو هستند. این تورم هزینه ای، عملاً توان رقابتی کالاهای صادراتی روسیه را در بازارهای جهانی به شدت تضعیف کرده است.

بازآرایی جغرافیایی؛ تغییر مسیر از دریای سیاه به سمت بالتیک

خروج غول های کشتیرانی از جنوب، روسیه را در موقعیت دشواری برای مدیریت صادرات خود قرار داده است. نووروسیسک که روزگاری قلب تپنده صادرات غلات و انرژی روسیه به جهان بود، اکنون با خطر انزوای لجستیکی مواجه است.

این خلاء ایجاد شده توسط شرکت های بزرگ، صادرکنندگان را مجبور به سمت شمال و بنادر بالتیک مانند سن پترزبورگ سوق داده است. با این حال، این «گریز به شمال» با چالش های زیر درگیر است: اشباع زیرساخت ها: بنادر شمالی با حجم عظیمی از باری که قرار بود از جنوب جابه جا شود، روبه رو هستند. هزینه های عملیاتی بلندمدت: افزایش طول مسیر و نیاز به استفاده از شبکه های ریلی جایگزین، قیمت تمام شده کالاهای صادراتی را در بازارهای هدف، به ویژه در خاورمیانه و شمال آفریقا، افزایش می دهد.

تغییر اجباری ژئوپلیتیک تجارت و گریز به سمت شمال

نووروسیسک با قابلیت جابه جایی ده ها میلیون تن غله در سال، بازوی اصلی صادرات کشاورزی روسیه به بازارهای جهانی است. رخدادهای اخیر و از مدار خارج شدن موقت پایانه های غلات این بندر، صادرکنندگان را وادار کرده است تا مسیرهای جایگزین را در شمال این کشور جستجو کنند.

این جابه جایی بار، فشار سنگینی را به شبکه راه آهن و زیرساخت های بندری بالتیک وارد آورده است. از سوی دیگر، افزایش طول مسیرهای ترانزیتی و ماندگاری طولانی تر کالاها در زنجیره حمل ونقل، توان رقابتی صادرکنندگان روسی را در بازارهای سنتی خاورمیانه و شمال آفریقا به شدت تضعیف کرده است.

تصمیم خطوط کشتیرانی بزرگی مانند آکون‌لاینز و ام‌اس‌سی برای تعلیق کامل سرویس‌های خود به مقصد نووروسیسک، تصمیمی احساسی یا واکنش دفعی به یک رخداد منفرد نیست. در ادبیات اقتصاد حمل‌ونقل، تداوم عملیات خط قرمز شرکت‌های لایبر به‌شمار می‌رود و وقتی شناوری مانند «آر‌ام‌اس تیم» در آب‌های آزاد هدف اصابت قرار می‌گیرد، این پیام مخابره می‌شود که حاشیه امن در شرق دریای سیاه به صفر رسیده است.

در این میان، مالکان کشتی با دو مانع جدی روبه رو هستند؛ از یک سو تأمین نیروی انسانی و حفظ جان خدمه در مناطق پرخطر هزینه های سربار سنگینی تحمیل می کند و از سوی دیگر، بیمه گران اتکایی بین المللی با ارزیابی مجدد ریسک ها، یا از ارائه پوشش امتناع می کنند یا حق بیمه را به سطوحی می رسانند که ادامه سفر را از نظر اقتصادی غیرمنطقی می سازد.

مکانیسم مرگبار حق بیمه جنگی و تورم قیمت تمام شده

بررسی دقیق هزینه های پنهان این بحران نشان می دهد که ساختار مالی ترانزیت دریایی به شدت تحت تأثیر نرخ گذاری های متغیر قرار گرفته است. برخلاف بیمه های بدنه و ماشین آلات که حق بیمه ثابتی دارند، شاخص موسوم به حق بیمه خطرات جنگی یا همان «دابلیوری پ»، به صورت شناور و سفر به سفر محاسبه می شود.

با بالا رفتن ریسک اصابت پهپادها در شعاع نزدیک به بنادر روسیه، این نرخ ها جهشی چشمگیر را تجربه کرده اند. برای یک کشتی کانتینری با ارزش بالا، پرداخت حق بیمه جنگی نزدیک به یک درصد ارزش شناور، رقم سرسام آوری محسوب می شود که به طور مستقیم روی قیمت نهایی کالا اثر می گذارد. تحلیل های مؤسسات معتبر بین المللی نشان می دهد تغییر مسیر اجباری از نووروسیسک به سمت بنادر حوزه بالتیک مانند سن پترزبورگ، هزینه ای معادل ۲۵۰۰ دلار به ازای هر کانتینر استاندارد به صاحبان بار تحمیل می کند؛ رقمی که عملاً صادرات کالاهای فله و کم ارزش را از این کریدور غیرممکن ساخته است.

دورنمای تیره و تار کریدورهای تجاری منطقه

تحولات ماه های اخیر به روشنی نشان می دهد که امنیت دریایی در این پهنه آبی دچار گسست ساختاری شده است؛ به طوری که حتی با فرض سلامت فیزیکی زیرساخت های بندری، ناامنی شعاع چند ده مایلی منتهی به بنادر، عملاً آب های منطقه را به منطقه ای پرهزینه و پرریسک تبدیل کرده است. تا زمانی که سازوکارهای تضمین امنیت دریایی شکل نگیرد، هزینه های سربار بیمه و لجستیک، نقشه تجارت روسیه را در مسیری پرهزینه تر و فرساینده تر تثبیت خواهد کرد.

آنچه امروز در دریای سیاه شاهد آن هستیم، تنها یک بحران گذرا نیست؛ بلکه نشان دهنده یک تغییر ساختاری در نحوه تجارت دریایی است. خروج بازیگران اصلی از نووروسیسک نشان می دهد که تا زمانی که امنیت در «مسیرهای دریایی» (نه فقط بنادر) تضمین نشود، این منطقه از چرخه اصلی تجارت جهانی باز می ماند و جغرافیای اقتصادی روسیه، به طور دائمی به سمت شمال و مسیرهای پرهزینه تر متمایل خواهد شد.