◄ نمایشگاه SMM هامبورگ؛ صنعت دریایی در مسیر بازآرایی فناورانه و امنیتی

نمایشگاه بین المللی دریایی SMM ۲۰۲۶ از اول تا چهارم سپتامبر ۲۰۲۶ در مرکز نمایشگاهی هامبورگ آلمان برگزار می شود؛ رویدادی که امسال صنعت کشتیرانی، کشتی سازی، تجهیزات دریایی و فناوری های بندری را در شرایطی گرد هم می آورد که فشارهای اقلیمی، تحولات دیجیتال، ناامنی های ژئوپلیتیکی و شکنندگی زنجیره های تأمین، مسیر آینده حمل ونقل دریایی را با تصمیم های مهمی مواجه کرده است.

به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، شعار این دوره، «SMM؛ پیشران گذار دریایی» است؛ شعاری که نشان می دهد نمایشگاه دیگر صرفاً محلی برای معرفی تجهیزات و فناوری های جدید نیست، بلکه به بستری برای تعیین مسیر آینده صنعت دریایی تبدیل شده است.

برآوردهای منتشرشده درباره این رویداد نشان می دهد بیش از ۲۳۰۰ شرکت از حدود ۷۰ کشور در SMM ۲۰۲۶ حضور خواهند داشت و شمار بازدیدکنندگان حرفه ای نیز می تواند به حدود ۵۰ هزار نفر از بیش از ۱۰۰ کشور برسد. نمایشگاه در بیش از ۹۰ هزار مترمربع فضای نمایشگاهی و در ۱۲ سالن برگزار می شود و طیف گسترده ای از بازیگران زنجیره ارزش صنعت دریایی، از شرکت های کشتی سازی و سازندگان موتور و تجهیزات پیشرانش تا ارائه دهندگان راهکارهای دیجیتال، سامانه های ایمنی، فناوری های کربن زدایی، خدمات بندری و تجهیزات دفاع دریایی را گرد هم می آورد. چنین مقیاسی، SMM را به یکی از مهم ترین نقاط اتصال میان صاحبان کشتی، شرکت های کشتیرانی، بنادر، کشتی سازان، طراحان، تأمین کنندگان فناوری و نهادهای سیاست گذار تبدیل کرده است.

با این حال، مهم ترین محور SMM ۲۰۲۶ را باید در گذار انرژی و تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای جست وجو کرد. صنعت کشتیرانی تحت فشار فزاینده مقررات بین المللی و منطقه ای، از جمله اهداف سازمان بین المللی دریانوردی برای حرکت به سمت انتشار خالص صفر و الزامات جدید اروپا، ناگزیر است هم زمان دو مسیر را دنبال دنبال کند: توسعه کشتی های جدید با مصرف انرژی پایین و نوسازی ناوگان. ازاین رو، سوخت هایی مانند متانول سبز، آمونیاک، هیدروژن، LNG و زیست LNG، در کنار پیشرانه های برقی و هیبریدی، در کانون توجه شرکت های حاضر در نمایشگاه قرار دارند. مسئله اصلی اما تنها تولید سوخت پاک نیست؛ بلکه ایجاد زیرساخت های ذخیره سازی، انتقال و سوخت رسانی ایمن و مقرون به صرفه نیز باید هم زمان توسعه یابد.

در کنار سوخت های جایگزین، فناوری های افزایش بهره وری انرژی نیز جایگاه مهمی در این نمایشگاه دارند. بهینه سازی طراحی بدنه، سامانه های روان سازی هوا، بازیابی حرارت اتلافی، بادبان های کمکی و سامانه های مدیریت هوشمند انرژی، از جمله راهکارهایی هستند که می توانند بدون تغییر کامل پیشرانه، مصرف سوخت و هزینه عملیاتی کشتی ها را کاهش دهند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بخش بزرگی از ناوگان جهانی در سال های نزدیک امکان جایگزینی کامل ندارد و مالکان کشتی برای رعایت مقررات زیست محیطی، به راهکارهای نوسازی و ارتقای تدریجی تجهیزات نیازمندند. بنابراین، بازار بازسازی و تجهیز مجدد کشتی ها، در کنار ساخت شناورهای جدید، به یکی از بخش های رو به رشد صنعت دریایی تبدیل شده است.

هوش مصنوعی و دیجیتالی شدن نیز از محورهای اصلی SMM ۲۰۲۶ خواهد بود. در بخش های تخصصی نمایشگاه و به ویژه «اجلاس آینده دریایی»، کاربردهای هوش مصنوعی در مسیریابی، پیش بینی تعمیرات، پایش وضعیت موتور و تجهیزات، مدیریت مصرف سوخت، بهینه سازی بارگیری و کنترل ترافیک دریایی بررسی می شود. شرکت ها همچنین راهکارهایی مبتنی بر دوقلوهای دیجیتال، اینترنت اشیا، تحلیل داده های ناوگان و سامانه های پشتیبان تصمیم را معرفی خواهند کرد. اهمیت این روند در آن است که دیجیتالی شدن دیگر فقط به معنای اتوماسیون تجهیزات نیست، بلکه به تدریج در حال تغییر مدل مدیریت کشتی، بندر و زنجیره حمل ونقل است. در چنین مدلی، داده های عملیاتی کشتی با اطلاعات بندر، وضعیت آب وهوا، قیمت سوخت، ترافیک دریایی و برنامه زنجیره تأمین ترکیب می شود تا تصمیم گیری سریع تر و دقیق تری شکل گیرد.

گسترش فناوری های دیجیتال، هم زمان اهمیت امنیت سایبری را نیز افزایش داده است. هرچه کشتی ها، بنادر و سامانه های مدیریت ناوگان بیشتر به شبکه های ارتباطی و پلتفرم های ابری وابسته شوند، اختلال یا حمله سایبری می تواند پیامدهایی فراتر از توقف یک سامانه اداری داشته باشد و ایمنی عملیات، جریان کالا و حتی امنیت زیرساخت های حیاتی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، امنیت سایبری، حفاظت از داده ها و ایجاد ارتباط امن میان کشتی و بندر، بخشی جدایی ناپذیر از بحث تحول دیجیتال در SMM ۲۰۲۶ محسوب می شود.

یکی دیگر از تفاوت های مهم این دوره، برجسته تر شدن موضوع امنیت دریایی و تاب آوری زیرساخت هاست. تنش های ژئوپلیتیکی، افزایش حملات به کشتی ها، تهدید علیه کابل ها و خطوط لوله زیردریایی، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و ضرورت حفاظت از بنادر، موجب شده است امنیت دریایی از یک موضوع تخصصی در حوزه دفاعی به مسئله ای مستقیم برای اقتصاد جهانی تبدیل شود. در همین چارچوب، بخش دفاع دریایی و کنفرانس بین المللی امنیت و دفاع دریایی، موضوعاتی مانند حفاظت از زیرساخت های بستر دریا، نوسازی ناوگان نظامی، امنیت مسیرهای تجاری و همکاری میان صنایع دفاعی و غیرنظامی را دنبال خواهند کرد.

برگزاری هم زمان رویدادهای تخصصی مرتبط با بنادر و لجستیک نیز بر اهمیت زنجیره ای این نمایشگاه افزوده است. حضور بخش هایی مانند ALL ABOUT PORTS و LogiNext Germany نشان می دهد که آینده کشتیرانی را نمی توان جدا از عملکرد بنادر، شبکه های ریلی و جاده ای، مراکز لجستیکی و سامانه های گمرکی تحلیل کرد. کشتی کم مصرف، در صورتی که در بندری فاقد تجهیزات مناسب پهلوگیری یا سوخت رسانی باشد، مزیت عملیاتی خود را از دست می دهد؛ همان طور که بندر هوشمند بدون اتصال مؤثر به شبکه های پسکرانه، نمی تواند زمان و هزینه جابه جایی کالا را کاهش دهد. از این منظر، SMM ۲۰۲۶ تصویری یکپارچه از آینده حمل ونقل دریایی ارائه می کند؛ آینده ای که در آن کشتی، بندر، شبکه انرژی و زنجیره تأمین در قالب یک اکوسیستم واحد عمل می کنند.

در این میان، حضور استارت آپ ها و شرکت های نوآور نیز می تواند نشانه ای از تغییر ساختار صنعت دریایی باشد. مسیرهای موضوعی سبز، دیجیتال و امنیتی، امکان شناسایی فناوری هایی را فراهم می کنند که شاید هنوز در مقیاس صنعتی گسترده به کار گرفته نشده اند، اما ظرفیت اثرگذاری بر مدل های آینده کشتیرانی را دارند. از سامانه های هوشمند مدیریت سوخت و تعمیرات گرفته تا تجهیزات کاهش آلایندگی و راهکارهای خودکارسازی عملیات بندری، بسیاری از نوآوری ها ابتدا در همین محیط های تخصصی آزمایش می شوند و سپس به قراردادهای تجاری و پروژه های عملیاتی راه می یابند.

از منظر اقتصادی، SMM ۲۰۲۶ در شرایطی برگزار می شود که صنعت دریایی با مجموعه ای از هزینه های فزاینده روبه روست. سرمایه گذاری برای کاهش انتشار، نوسازی ناوگان، رعایت استانداردهای ایمنی، مقابله با تهدیدهای سایبری و تأمین سوخت های جدید، هزینه های قابل توجهی به مالکان کشتی و اپراتورهای بندری تحمیل می کند. در مقابل، بی توجهی به این روندها نیز می تواند به از دست رفتن بازار، افزایش هزینه بیمه، محدودیت دسترسی به بنادر و کاهش رقابت پذیری منجر شود. بنابراین، مسئله اصلی برای فعالان صنعت، انتخاب میان تحول یا عدم تحول نیست؛ بلکه یافتن کم هزینه ترین، ایمن ترین و عملیاتی ترین مسیر برای عبور از این دوره گذار است.

برای صنعت دریایی ایران نیز بررسی روندهای مطرح شده در SMM ۲۰۲۶ اهمیت ویژه ای دارد. توسعه بنادر، نوسازی ناوگان، ارتقای تجهیزات تعمیر و نگهداری، تقویت اتصال بنادر به شبکه ریلی و جاده ای و حرکت به سمت سامانه های دیجیتال، از جمله حوزه هایی است که می تواند جایگاه بنادر ایران را در کریدورهای منطقه ای تقویت کند. همچنین در شرایطی که رقابت میان بنادر منطقه بر سر جذب بار، ارائه خدمات سوخت رسانی، کاهش زمان توقف کشتی و اتصال به مسیرهای ترانزیتی در حال افزایش است، فاصله گرفتن از فناوری های نوین می تواند هزینه فرصت بالایی برای کشور ایجاد کند.

در نهایت، SMM ۲۰۲۶ را باید فراتر از یک نمایشگاه تجهیزات دریایی ارزیابی کرد. این رویداد، تصویری از صنعتی ارائه می دهد که هم زمان باید سبزتر، هوشمندتر، ایمن تر و تاب آورتر شود. کربن زدایی، هوش مصنوعی، سوخت های جایگزین، نوسازی ناوگان، امنیت زیرساخت های دریایی و یکپارچگی بندر و کشتی، دیگر موضوعاتی جدا از هم نیستند؛ بلکه اجزای یک تحول واحد در اقتصاد دریایی جهان به شمار می روند. بر همین اساس، خروجی اصلی SMM ۲۰۲۶ نه صرفاً معرفی چند محصول یا فناوری جدید، بلکه ترسیم نقشه راهی برای بقای رقابتی صنعت دریایی در دوره ای است که تغییرات اقلیمی، فناوری و ژئوپلیتیک، قواعد بازی را به طور هم زمان تغییر داده اند.