|
کد خبر
۷۷۴۶۷
کپی شد
◄ برنامه ششم توسعه در بخش ریلی با نگاهی متفاوت آغاز شود
وبلاگ تین نیوز، مجید بابایی | بخش مهمی از مشکلات حمل و نقل ریلی بدلیل تضعیف نظام دیوان سالاری کشور در طی دهه های اخیر می باشد و نتایج آن در سوء برنامه ریزی، سیاستگذاری های غلط و البته عملکرد بسیار ضعیف آن نمایان است. اگر توسعه بخش ریلی در حوزه زیرساخت بر عهده بخش خصوصی می بود قطعا هرگونه سرمایه گذاری با برنامه و سنجیده صورت می گرفت. اما مالکیت شبکه و بالطبع توسعه آن بر عهده دولت است و لذا منابع دولت یا بهتر بگوئیم دارایی های مردم ایران برای آن صرف می گردد. دراین حالت برای جلوگیری از اشتباهات محاسباتی، برخورد سیاسی با طرحها و یا رویکرد منطقه ای و صنفی چه باید
کرد؟
چه تضمینی وجود دارد که این منابع محدود در جهت درست آن صرف شود؟ چه تضمینی وجود دارد که بین مسولین و به نفع ذینفع خاصی تبانی صورت نگیرد؟ کدام نهاد، مسولیت نظارت و جلوگیری از هدر رفت منابع کشور را بر عهده دارد؟ چه کسی یا نهادی تشخیص می دهد که احداث فلان طرح خوب است و دیگری خیر؟ بر اساس کدام طرح آمایش سرزمین به این نتیجه رسیده ایم که مثلا استعداد یک منطقه برای توسعه ریلی متناسب با رویکرد رشد و توسعه کشور است؟ کدام طرح جامع حمل ونقل به ما این اجازه را می دهد که مثلا در منطقه ای بین توسعه جاده یا ریل یکی را انتخاب نمائیم؟
کدام نهاد و بر اساس کدام سند قانونی چنین اختیاری را داشته است که مثلا مسیر ریلی تهران-آمل را بسازیم که مشخص نیست در آینده کدام بار و مسافر را جذب خواهد کرد، آنگاه به توسعه خط دوم و بسیار کلیدی بافق-زرین شهر در شبکه موجود ریلی همچنان بی توجهی شود؟ با چه مجوز و مبتنی بر چه شواهدی علی رغم اینکه طرح های نیمه تمام بسیاری در بخش ریلی و بدلیل محدودیت منابع متوقف می باشند، همچنان توسعه مسیرهای جدید آن هم بدون پشتوانه فنی و اقتصادی لازم تصویب می گردد و کلنگ سوء تدبیر مرتبا بدنه نحیف و نیازمند منابع بخش ریلی را زخمی می کند؟ اگر قرار باشد بر سر هر طرحی که دولت و مجلس و با هر روشی که به مصلحت دیدند به توافق رسیدند و قبلا پاسخی برای این سوالات نداشته باشند و بالطبع محتملا منابع کشور را در مسیر نادرست آن صرف نمائیم فردا روزی چه پاسخی برای نسل بعدی خواهیم داشت؟ قطعا آنان ما را به سوء تدبیر و بی برنامگی متهم خواهند کرد و چه می توان کرد با حرف حساب که جوابی نخواهد داشت.
در پنج برنامه توسعه که پس از انقلاب اجرا گردید با وجود تاکیدات فراوان بر توسعه حمل و نقل ریلی و بسترهای قانونی مناسب که در اسناد بالادستی کشور درج گردید چه خروجی متناسبی بدست آمده است؟ حدود 5500 کیلومتر شبکه جدید با متوسط احداث سالیانه 150 کیلومتر همه عایدی ما در توسعه زیرساخت های ریلی از این برنامه هاست. سهم بخش ریلی در حوزه بار و مسافر از مجموع حمل و نقل کشور هنوز زیر 10 درصد است. شبکه موجود ریلی به شدت نیازمند بروزسازی و رفع گلوگاه های متعدد در درون خود می باشد.
عمر ناوگان ریلی کشور از مرز 30 سال هم گذشته است. فرایند خصوصی سازی با گذشت ده سال از آغاز آن همچنان با فراز و نشیب های بسیاری مواجه است و چالش های پیش روی آن به حدی چشمگیر است که در واقع بایستی خصوصی سازی با این سبک و سیاق را عملا شکست خورده بدانیم. در کنار فقر منابع سرمایه گذاری در حمل و نقل ریلی به ناکارایی و بهره وری به شدت مخدوش این بخش نیز بایستی اشاره نمود. در حالی که شبکه موجود ریلی شدیدا محتاج نوسازی و ارتقاء ظرفیت چه از نظر طرح های زیربنایی (خط، علائم، ایمنی و ...) و چه از نظر عملیات سیر و حرکت و چه از نظر اصلاح ساختار می باشد، اختصاص منابع محدود کشور برای توسعه مسیرهای جدید که انتخاب برخی از آنها به هیچ عنوان مبتنی بر طرح های مطالعات سرزمینی و جامع حمل و نقل نبوده است چه معنایی در این شرائط بحران کمبود منابع خواهد داشت؟
حال که در آستانه شروع برنامه ششم توسعه کشور می باشیم اگر رویکردها ، سیاست ها و برنامه های ما تغییری اساسی نسبت به پنج برنامه قبلی نداشته باشد، انتظار از توسعه محسوس بخش ریلی انتظاری بی حاصل و بیهوده خواهد بود. برنامه ششم توسعه برای اثر بخشی لازم در حوزه ریلی نیازمند توسعه و ایجاد ابزارهایی متناسب با خود می باشد. نهایی شدن طرح جامع حمل ونقل کشور، اطلاح ساختاری بدنه وزارت راه و شهرسازی و بالطبع شرکت راه آهن ج.ا.ا ، اقدامات اساسی در رفع چالش های پیش روی بخش خصوصی و اولویت دادن به ارتقاء و بهبود شبکه ریلی موجود، بخشی از ابزارهایی است که برنامه ششم توسعه در حوزه ریلی بدون وجود آنها به سرمنزل مقصود نخواهد رسید و مطمئنا جز آنچه دیروز و امروز کاشته ایم برداشت نخواهیم کرد.
چه تضمینی وجود دارد که این منابع محدود در جهت درست آن صرف شود؟ چه تضمینی وجود دارد که بین مسولین و به نفع ذینفع خاصی تبانی صورت نگیرد؟ کدام نهاد، مسولیت نظارت و جلوگیری از هدر رفت منابع کشور را بر عهده دارد؟ چه کسی یا نهادی تشخیص می دهد که احداث فلان طرح خوب است و دیگری خیر؟ بر اساس کدام طرح آمایش سرزمین به این نتیجه رسیده ایم که مثلا استعداد یک منطقه برای توسعه ریلی متناسب با رویکرد رشد و توسعه کشور است؟ کدام طرح جامع حمل ونقل به ما این اجازه را می دهد که مثلا در منطقه ای بین توسعه جاده یا ریل یکی را انتخاب نمائیم؟
کدام نهاد و بر اساس کدام سند قانونی چنین اختیاری را داشته است که مثلا مسیر ریلی تهران-آمل را بسازیم که مشخص نیست در آینده کدام بار و مسافر را جذب خواهد کرد، آنگاه به توسعه خط دوم و بسیار کلیدی بافق-زرین شهر در شبکه موجود ریلی همچنان بی توجهی شود؟ با چه مجوز و مبتنی بر چه شواهدی علی رغم اینکه طرح های نیمه تمام بسیاری در بخش ریلی و بدلیل محدودیت منابع متوقف می باشند، همچنان توسعه مسیرهای جدید آن هم بدون پشتوانه فنی و اقتصادی لازم تصویب می گردد و کلنگ سوء تدبیر مرتبا بدنه نحیف و نیازمند منابع بخش ریلی را زخمی می کند؟ اگر قرار باشد بر سر هر طرحی که دولت و مجلس و با هر روشی که به مصلحت دیدند به توافق رسیدند و قبلا پاسخی برای این سوالات نداشته باشند و بالطبع محتملا منابع کشور را در مسیر نادرست آن صرف نمائیم فردا روزی چه پاسخی برای نسل بعدی خواهیم داشت؟ قطعا آنان ما را به سوء تدبیر و بی برنامگی متهم خواهند کرد و چه می توان کرد با حرف حساب که جوابی نخواهد داشت.
در پنج برنامه توسعه که پس از انقلاب اجرا گردید با وجود تاکیدات فراوان بر توسعه حمل و نقل ریلی و بسترهای قانونی مناسب که در اسناد بالادستی کشور درج گردید چه خروجی متناسبی بدست آمده است؟ حدود 5500 کیلومتر شبکه جدید با متوسط احداث سالیانه 150 کیلومتر همه عایدی ما در توسعه زیرساخت های ریلی از این برنامه هاست. سهم بخش ریلی در حوزه بار و مسافر از مجموع حمل و نقل کشور هنوز زیر 10 درصد است. شبکه موجود ریلی به شدت نیازمند بروزسازی و رفع گلوگاه های متعدد در درون خود می باشد.
عمر ناوگان ریلی کشور از مرز 30 سال هم گذشته است. فرایند خصوصی سازی با گذشت ده سال از آغاز آن همچنان با فراز و نشیب های بسیاری مواجه است و چالش های پیش روی آن به حدی چشمگیر است که در واقع بایستی خصوصی سازی با این سبک و سیاق را عملا شکست خورده بدانیم. در کنار فقر منابع سرمایه گذاری در حمل و نقل ریلی به ناکارایی و بهره وری به شدت مخدوش این بخش نیز بایستی اشاره نمود. در حالی که شبکه موجود ریلی شدیدا محتاج نوسازی و ارتقاء ظرفیت چه از نظر طرح های زیربنایی (خط، علائم، ایمنی و ...) و چه از نظر عملیات سیر و حرکت و چه از نظر اصلاح ساختار می باشد، اختصاص منابع محدود کشور برای توسعه مسیرهای جدید که انتخاب برخی از آنها به هیچ عنوان مبتنی بر طرح های مطالعات سرزمینی و جامع حمل و نقل نبوده است چه معنایی در این شرائط بحران کمبود منابع خواهد داشت؟
حال که در آستانه شروع برنامه ششم توسعه کشور می باشیم اگر رویکردها ، سیاست ها و برنامه های ما تغییری اساسی نسبت به پنج برنامه قبلی نداشته باشد، انتظار از توسعه محسوس بخش ریلی انتظاری بی حاصل و بیهوده خواهد بود. برنامه ششم توسعه برای اثر بخشی لازم در حوزه ریلی نیازمند توسعه و ایجاد ابزارهایی متناسب با خود می باشد. نهایی شدن طرح جامع حمل ونقل کشور، اطلاح ساختاری بدنه وزارت راه و شهرسازی و بالطبع شرکت راه آهن ج.ا.ا ، اقدامات اساسی در رفع چالش های پیش روی بخش خصوصی و اولویت دادن به ارتقاء و بهبود شبکه ریلی موجود، بخشی از ابزارهایی است که برنامه ششم توسعه در حوزه ریلی بدون وجود آنها به سرمنزل مقصود نخواهد رسید و مطمئنا جز آنچه دیروز و امروز کاشته ایم برداشت نخواهیم کرد.
نگرانی آقای مهندس بابایی کاملا بجاست و بنده نیز همین نگرانی را در مقالات و تالیفات خود بیان کرده ام و بر همین مبنا پایان نامه خود را روی مدل اولویت بندی طرحهای ریلی با نگرش ملی انجام داده ام ولی معمولا جز دانشجویان کسی سراغ آن را از بنده نمی گیرد. گویی مدیران و مسئولان ارشد نیازی به دانش و علم برای اولویت بندی پروژه ها ندارند و خود را فعال ما یشاء می دانند و به تبع این وضعیت می بینیم که دهها برابر بودجه سنواتی پروژه شروع شده و اموال و سرمایه بیت المال که متعلق به آحاد ملت است در پروژه های نیمه تمام راکد مانده و رو به استهلاک است به حدی که وزیر محترم ارزش سرمایه راکد در پروژه های نیمه تمام راه و راه آهن را معادل بودجه یکساله کشور بیان نمودند. حتی بعضی پروژه ها در تعهدات دولت قرار گرفته و شروع شده اند که هیچ کارشناسی آنها را موجه نمی داند و البته نتیجه این وضعیت شرایط رکود بر اقتصاد کشور است چون سرمایه ها به انتفاع نمی رسد. آیا به این ترتیب به اقتصاد مقاومتی عمل می کنیم؟ و آیا به این ترتیب که خودمان سرمایه ها را نفله می کنیم اصلا نیازی به دشمن خارجی داریم؟ و البته افراد مسئول مسئولیت اخروی را اینگونه راحت طی نخواهند کرد.