◄ضرورت تلاش جهادی برای پیشرفت راهآهن
تیننیوز| وبلاگ عباس قربانعلی بیک-بعد از پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب و تعیین سال 96 با عنوان اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال، در روز نخست سال جاری در حرم امام رضا (ع) شرح و توضیحات بیشتری را در مورد ضرورت این هدفگذاری بیان فرمودند.
ایشان در بیان بخشی از فهرست طولانی و پرافتخار خدمات جمهوری اسلامی، به توسعه چشمگیر زیرساختهای کشور در مقایسه با قبل از انقلاب اسلامی اشاره کردند و فرمودند: افزایش شش برابری راههای کشور، ۲۰ برابر شدن ظرفیت بنادر، ۳۰ برابر شدن سدهای مخزنی، افزایش تولید برق به ۱۴ برابر میزان قبل از انقلاب، افزایش ۳۰ برابری تولید محصولات پتروشیمی و ۱۵ برابری محصولات فولادی، تنها بخشی از پیشرفتهای زیرساختی لازم برای تحرک و پیشرفت اقتصادی کشور است.
با رشد ضعیف زیرساخت و حمل و نقل ریلی طی چهار دهه اخیر متاسفانه در این آمار جای نتایج درخشان و افتخارآمیز بخش ریلی خالی بود و این در در حالی است که در سیاستهای ابلاغی معظم له برای برنامه سوم توسعه اولویت حمل و نقل ریلی تصریح شده بود و در برنامه ششم نیز این اهمیت تاکید تکرار شده است.
طول شبکه راهآهن در سال 57 به بیش از 4500 کیلومتر رسید در حالی که در سال 90 طول شبکه به نزدیک 10000 کیلومتر یعنی بالاتر از 2 برابر (بر اساس آمار اتحادیه بینالمللی راهآهنها در آن ایام طول شبکه ایران 8300 کیلومتر بوده) و حمل و نقل بار ریلی از حدود 5 به 21 میلیارد تنکیلومتر و کمی افزون بر چهار برابر افزایش یافت و این درحالی است که با سهم مواد معدنی در حمل و نقل ریلی رشد 15 برابری فولاد باید منتج به رشدی حداقل 10 برابری در بخش بار میشد یعنی 51 میلیارد تن کیلومتر در سال 90 میشود.
چنانچه نگاهی به آمار جهانی در بخش بار و مسافر داشته باشیم هم نتایج مشابهی بدست میاید که به عنوان نمونه در سال 2015 درصد نسبی حمل بار در ایران (تن کیلومتر نسبت به یک درصد جهان) 29% و در بخش مسافر 54% بوده و اگر بدون بلندپروازی میخواستیم به متوسط جهانی حمل بار ریلی برسیم باید بار حمل شده در سال 1390 به بیش از 84 میلیارد تن کیلومتر افزایش مییافت که با وسعت و شرایط جغرافیایی ایران و وفور مواد معدنی و انرژی بی تردید این نسبت باید بالاتر از متوسط جهانی می شود.
چنانچه آمار حمل و نقل ریلی ما در بخش باری با راهآهن روسیه مقایسه شود نسبت بار با تعدیل جمعیتی و مساحتی به ترتیب 2 و 10 درصد میشود یعنی بار مورد انتظار ریلی ما باید به 15 برابر یا 360 میلیارد تنکیلومتر میرسید و در مقایسه با کشورهای آسیای میانه مانند قزاقستان با تعدیل مساحتی بار ما باید به ۱۴۳ میلیارد تن کیلومتر افزایش یابد.
قانون مدیریت سوخت مصوب مجلس شورای اسلامی در سال 1386 نیز هدف مشابهی را برای سال 90 ترسیم کرده بود و سهم ریلی باید از حدود 7% در سال 86 به 30% در سال 90 میرسید که بدون احتساب رشد کل بار کشور باید جابجایی بار ریلی به 87 میلیارد تن افزایش می یافت و در بخش مسافری هم نسبت مشابه باید محقق میشد.
این نسبتها در کنار نسبت رشد صنایع، معادن و حوزه انرژی کشور ضرورت دستیابی به حمل بالاتر از ۱۰۰ میلیارد تن کیلومتر را اثبات میکند و انتظار میرود دولت و مجلس ضمن حمایت از توسعه حمل و نقل ریلی به عنوان یکی از بهترین مصادیق اقتصاد مقاومتی نسبت به آسیبشناسی عقب افتادگی این زیرساخت مهم اقدام کند که علاوه بر کاهش مصرف انرژی، تلفات جادهای، آلودگی هوا و ... اشتغالآفرینی بسیار بیشتری از سایر روشها برای صنعت دارد.
به اعتقاد نگارنده با نقشه راه مناسب موانع موجود سریعتر، با هزینه کمتر و اثربخشی بیشتر رفع میشوند که اصول اولیه آن یعنی تصمیم شایسته، اقدام بایسته و بهبود پیوسته در کتاب نقشه راه بلوغ تشریح شده است.