برنامه وزارت راه برای احداثمراکز درمانی و گردشگری در اراضی استحصالی تونل ریلی مناطق ۱۷ و ۱۸ تهران
تین نیوز | پس از به زیر زمین رفتن راهآهن تهران-تبریز در مناطق ۱۷ و ۱۸ تهران، حدود ۳۰ هکتار اراضی روی تونلها استحصال شد که وزارت راه برنامهریزی کرده است در این اراضی مراکز درمانی و گردشگری، فضای سبز، مسیر پیادهرو و پارکینگ خودرو احداث کند.
عملیات اجرایی پروژه زیر زمین رفتن خطآهن تهران - تبریز در منطقه 17 و 18 تهران، از مهرماه سال 1387 آغاز شد و با اجرای آن خطآهن محور تهران - تبریز از پل نواب ( تقاطع قلعه مرغی) تا بازار آهن شادآباد به زیر زمین منتقل شد.
* مشخصات فنی پروژه تونل زیرزمینی خطآهن تهران-تبریز
در طرح اولیه مقرر شد 5 کیلومتر از این مسیر ریلی داخل تونل برود، اما براساس پیگیریهای مردم منطقه و مسئولان محلی طول این تونل به 10 کیلومتر افزایش یافت و فاز 1 و 2 عملیات اجرایی این پروژه آغاز شد.
این پروژه به طول 10 کیلومتر شامل دو کیلومتر رمپ در ابتدا و انتها و 8 کیلومتر تونل است، پروژه به روش «پوش و کن» اجرا شد بدین ترتیب که پس از آنکه شمعگذاری انجام شد، سقف ایجاد میشود و پس از ساخت سقفها زیر آنها خالی میشود؛ نصب سقفها به «پوش» و خالی کردن زیر سقفها به «کن» تعبیر میشود.
این پروژه طوری طراحی شده است که از لحاظ مشخصات فنی میتواند چهار خط قطار از خود عبور دهد؛ در این پروژه قطار در دو باند رفت و دو باند برگشت از تونل استفاده میکند، ضمن اینکه عرض تمام شده تونل 23 متر و ارتفاع آن 7.20 متر است و علاوه بر این مشخصات امکان استفاده از قطار برقی هم در این تونل وجود دارد؛ در واقع 40 کیلومتر خطآهن در قالب 4 خط 10 کیلومتری (2 خط رفت و 2 خط برگشت)، توسط پیمانکاران ایرانی (قرارگاه خاتمالأنبیاء) در تونل زیرزمینی راه آهن در مناطق 17 و 18 تهران احداث شد و پروژه در اواخر دولت دهم به بهرهبرداری رسید.
* تونل زیرزمینی ریلی مناطق 17 و 18 تهران یکی از پرمعارضترین پروژههای ریلی
این پروژه با معارضان فراوانی نظیر کانال فاضلاب بزرگ شهر تهران، کانال انتقال بنزین فرودگاه مهرآباد، لوله اصلی انتقال نفت، لولههای فشار قوی برق و لولههای آب آشامیدنی مواجه بود که رفع هر کدام از این معارضان مشکلات زیادی بر سر اجرای این پروژه به وجود آورده بود اما برای اجرای این پروژه مسایل فنی خاصی در نظر گرفته شد و رفع معارضان صورت گرفت؛ به عنوان مثال زیرگذر الغدیر که یکی از بزرگترین و سختترین معارضان راهآهن در این پروژه بود به سختی برطرف شد.
* مزایا و اهداف زیر زمین بردن خطآهن تهرانتبریز در مناطق 17 و 18 تهران
این پروژه با هدف بهبود وضعیت شهری اجرایی شد، با بهرهبرداری از آن موجبات کاهش ترافیک و آلودگی صوتی و زیست محیطی برای ساکنان مناطق 17 و 18 تهران فراهم شده است.
کاهش چشماندازهای نامناسب شهری در حاشیه خطوط راهآهن، ارتقای کیفی راهآهن موجود، امکان توسعه حمل و نقل ریلی خطآهن تهران ـ تبریز در آینده و کاهش آلودگیهای زیستمحیطی از دیگر مزایای عمده این طرح است.
* استفاده از فضای باز ایجاد شده برای توسعه نیازهای شهری شهروندان
بنابراین گزارش طبق هدفگذاری انجام شده فضای باز ایجاد شده بعد از انتقال ریل به زیرزمین در این مناطق، توسط راهآهن به فضای سبز و مبلمان شهری و بازارهای اقتصادی منطقه، اختصاص مییابد تا به ارزش اقتصادی و توسعه منطقه بیافزاید.
پس از به زیرزمین رفتن خط آهن تهران ـ تبریز در مناطق 17 و 18 تهران، 30 هکتار زمین استحصال شده است؛ طراحی 30 هکتار اراضی استحصالشده با نگاه تأمین نیازهای شهری شهروندان در مناطق 17 و 18 انجام خواهد شد.
بنا به گفته اغلب مسئولان منطقهای که منشأ ناهنجاریهای اجتماعی بود با اتمام این پروژه و اجرای طرحهای برنامهریزی شده، به منطقهای سالم برای گذراندن اوقات فراغت با منازل شهری زیبا تبدیل میشود.
بنابراین گزارش مشارکت در توسعه و عمران شهری و ایجاد فضاهای شهری نوین، امکان تأمین خدمات فضای سبز و پارکینگ در مناطق 17 و 18 تهران، رونق و بهبود کیفیت زندگی در محلههای پیرامون محور، ساخت گردش بازارهای متعدد فرهنگی، هنری، تفریحی، تجاری و فناوری و ارتقاء گردشگری شهری از طریق تحقق طرح محور گردشگری کن به عنوان دورنمای اجرای این پروژه عنوان شده است.
* اختصاص 4 کیلومتر از مسیر آزاد شده به پارکینگ خودروها
چهار کیلومتر پارکینگ در طول مسیر تونل استحصال میشود، نزدیک به چهار کیلومتر این تونل دو طبقه است که طبقه دوم این تونل برای کلانشهر تهران که مشکل پارکینگ اتومبیلها وجود دارد، مطلوب است و به پارکینگ خودروها تبدیل خواهد شد.
این پروژه به نحوی تنظیم خواهد شد که حرکت پیاده در طول مسیر ایجاد شده جریان داشته باشد، همچنین در جاهایی که مسیر با خیابانها تقاطع داشته باشد به صورت غیرهمسطح عبور انجام میشود.
* مشکلات اخیر اراضی استحصال شده راهآهن در مناطق 17 و 18
بنابراین گزارش در پروژه زیر زمین رفتن خطآهن تهران-تبریز در مناطق 17 و 18، حدود 600 میلیارد تومان توسط راهآهن جمهوری اسلامی ایران هزینه شد تا آرامش ساکنان منطقه 17 و 18 حفظ شود.
به تازگی شهرداری تهران مدعی لزوم واگذاری اراضی استحصال شده روی این تونلها است؛ البته در این باره راهآهن جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر هدفگذاریهای خود مبنی بر احداث فضای سبز، اماکن درمانی، اماکن تفریحی و گردشگری در این 30 هکتار اراضی حاصل شده، طی نامهنگاری به شهرداری تهران، برنامههای خود را اعلام کرده است.
احمد مسجدجامعی، یکی از اعضای شورای شهر تهران درباره این پروژه میگوید: اینکه بگویم فقط راهآهن برای ادامه طرح انتقال خطوط و ایستگاهها همکاری لازم را ندارد درست نیست، آنها هم هزینههایی را انجام دادهاند و باید این هزینهها جبران شود البته برای آزادسازی ملکهای مورد نظر سندی تهیه شده است.
بنا به گفته مسجدجامعی این زیرگذر به طول 9کیلومتر و عرض 30متر فضای 270هزار مترمربعی را آزاد کرده است، طبق توافقاتی که صورت گرفته این محدوده به فضای سبز و پیادهراهی برای شهروندان این مناطق تبدیل میشود.
بنابراین گزارش ظاهراً به تازگی توافقاتی بین راهآهن و شهرداری درباره این اراضی انجام شده اما هنوز عملیاتی نشده است.
به هر حال امیدواریم این چالش شهرداری و راهآهن برای مالکیت اراضی استحصال شده رو تونلهای ریلی مناطق 17 و 18 هر چه سریعتر رفع شود تا با اجرا و احداث مکانهای درمانی، پیادهرو و ایجاد فضای سبز و مناطق گردشگری در این اراضی، شاهد افزایش کیفیت زندگی، رفاه شهروندان و رعایت حقوق شهروندی ساکنان مناطق 17 و 18 باشیم.
اینکه راه آهن هزینه کرده و این اراضی اکنون متعلق به شرکت راه آهن است درست به نظر می رسد. اما اینکه شرکت راه آهن محق به اجرای پروژه های انتفاعی یا غیرانتفاعی برای مردم باشد جای بحثاست. آیا ایجاد مراکز درمانی در حوزه تخصصی و مسئولیتهای وزارت راه و راه آهن است؟ ایجاد پارک یا پارکینگ عمومی خوب است ولی چه ربطی به شرکت راه آهن دارد؟ به نظرم اگر بخشی از این اراضی مورد استفاده فعلی یا آتی شرکت راه آهن در امور ریلی است خوب راه آهن برنامه استفاده از آنها را مشخص سازد و در غیر این صورت به عنوان اراضی مازاد بر نیاز تلقی و ترجیحا به شهرداری یا نهادهای عمومی واگذار و ارزش اراضی دریافت شود تا درآمد حاصله صرف دیگر پروژه های ریلی شود. در این واگذاری شرایط استفاده از اراضی قید شود به گونه ای که حمل و نقل ریلی در زیر این اراضی مخدوش یا محل ادعای دیگری نشود.