◄ جزئیات بارش های فراتر از انتظار در پاییز 1405 به دلیل پدیده النینو
بر اساس تازهترین ارزیابیهای سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، احتمال شکلگیری پدیده اقلیمی النینو در تابستان ۲۰۲۶ به حدود ۸۰ درصد رسیده و پیشبینی میشود این احتمال در پاییز و زمستان از مرز ۹۰ درصد نیز عبور کند.
بر اساس تازه ترین ارزیابی های سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، احتمال شکل گیری پدیده اقلیمی النینو در تابستان ۲۰۲۶ به حدود ۸۰ درصد رسیده و پیش بینی می شود این احتمال در پاییز و زمستان از مرز ۹۰ درصد نیز عبور کند. کارشناسان معتقدند اگر این الگوی اقلیمی مطابق پیش بینی ها تقویت شود، بسیاری از مناطق جهان با تغییرات محسوس آب وهوایی روبه رو خواهند شد و ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست.
ال نینو یکی از مهم ترین نوسانات اقلیمی زمین است که در اثر گرم شدن غیرعادی آب های سطحی بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شکل می گیرد. این تغییر دمای آب، الگوی گردش جو را در مقیاس جهانی دگرگون می کند و می تواند موجب افزایش یا کاهش بارندگی، وقوع سیلاب، خشکسالی، امواج گرما و حتی تغییر مسیر سامانه های بارشی در نقاط مختلف جهان شود. به همین دلیل، سازمان های هواشناسی جهان هر سال وضعیت این پدیده را با حساسیت ویژه ای رصد می کنند.
مطابق پیش بینی های اقلیمی، در صورت تداوم روند فعلی، تمام ماه های فصل پاییز در ایران می توانند بارش هایی بالاتر از میانگین بلندمدت را تجربه کنند. بیشترین احتمال افزایش بارندگی نیز مربوط به ماه اکتبر (تقریباً از ۱۰ مهر تا ۱۰ آبان) است؛ دوره ای که انتظار می رود سامانه های بارشی متعددی وارد کشور شوند و استان های شمالی، غربی، شمال غربی و مناطق زاگرس بیش از سایر نقاط تحت تأثیر قرار گیرند. البته متخصصان تأکید می کنند که ال نینو به معنای بارندگی یکسان در همه استان ها نیست و عوامل منطقه ای نیز در میزان و نحوه توزیع بارش نقش مهمی دارند.
ال نینو در جهان چه سابقه ای دارد؟
ال نینو سابقه ای طولانی در ایجاد رخدادهای آب وهوایی شدید دارد. رویدادهای قدرتمند سال های ۱۹۸۲-۱۹۸۳، ۱۹۹۷-۱۹۹۸ و ۲۰۱۵-۲۰۱۶ از مشهورترین نمونه های این پدیده هستند. در این سال ها کشورهای آمریکای جنوبی با بارندگی های سیل آسا و خسارت های گسترده مواجه شدند، در حالی که بخش هایی از استرالیا، اندونزی و جنوب شرق آسیا خشکسالی های کم سابقه، آتش سوزی جنگل ها و کاهش تولید محصولات کشاورزی را تجربه کردند. همچنین ال نینو معمولاً میانگین دمای کره زمین را افزایش می دهد و احتمال ثبت رکوردهای جدید گرمای جهانی را بالا می برد.
تجربه ایران از ال نینو
در ایران نیز بررسی داده های اقلیمی نشان می دهد بسیاری از دوره های ال نینو با افزایش بارش های پاییزه و زمستانه، به ویژه در نیمه غربی و شمالی کشور، همزمان بوده اند. هرچند این ارتباط همواره قطعی نیست، اما در رخدادهای قوی ال نینو معمولاً فعالیت سامانه های مدیترانه ای تقویت شده و احتمال وقوع بارندگی های مؤثر، سیلاب های محلی و افزایش ذخایر آبی بیشتر می شود. در مقابل، هنگام وقوع پدیده «لانینا» که فاز سرد این چرخه اقلیمی محسوب می شود، ایران در بسیاری از سال ها شرایط خشک تر و کم بارش تری را تجربه کرده است.
کارشناسان هواشناسی تأکید می کنند که پیش بینی های فصلی، چشم اندازی کلی از وضعیت اقلیم ارائه می دهند و به معنای پیش بینی دقیق بارش در یک شهر یا استان نیست. با این حال، افزایش احتمال وقوع ال نینو می تواند زنگ هشداری برای دستگاه های مدیریت بحران، بخش کشاورزی، منابع آب و مدیریت شهری باشد تا از هم اکنون برای احتمال افزایش بارندگی، وقوع سیلاب های ناگهانی و مدیریت بهتر منابع آبی برنامه ریزی کنند.
در مجموع، اگر روند فعلی ادامه یابد، پاییز ۱۴۰۵ می تواند یکی از پربارش ترین فصل های سال های اخیر در بسیاری از مناطق ایران باشد؛ فصلی که علاوه بر فرصت تقویت منابع آب، لزوم آمادگی در برابر مخاطرات ناشی از بارندگی های شدید را نیز بیش از گذشته یادآوری می کند.
