اگر شهرداران با رای مستقیم مردم انتخاب شوند
تین نیوز | با تصویب دو فوریت طرح انتخاب شهرداران با آرای مستقیم مردم، چشمانداز روزی که مدیران شهری خود را ملزم به پاسخگویی به شهروندان بدانند، روشنتر شده است. چنانچه این طرح از تصویب نهایی بگذرد، در آینده کسانی که مدیریت شهرهای کشور را برعهده میگیرند همچون نمایندگان مجلس و رییسجمهور باید بیشتر از گذشته در راه جلب رضایت مردمی که به آنها رای دادهاند، تلاش کنند و در آن صورت رابطهای شبیه به آنچه میان مردم با دو نهاد منتخب یعنی قوهمجریه و قوه قانونگذاری وجود دارد، میان این سه ضلع مثلث یعنی مردم، شوراهای اسلامی شهرها و مدیریت شهری برقرار
خواهد شد و شاهد استقرار یک نظام مردمسالاری واقعی در اداره امور شهرهای کشور خواهیم بود.متاسفانه تجربه چند دوره گذشته شوراهای اسلامی در انتخاب شهرداران نشان داده که به دلیل برخی ملاحظات سیاسی و جناحی، شوراهای شهرها از آزادیعمل چندانی در انتخاب شهرداران برخوردار نبوده ضمن آنکه تحتتاثیر همان ملاحظات یا بعضا به خاطر محدود بودن قدرت و اختیارات قانونی شوراها، نظارت کافی بر عملکرد شهرداران آنطور که مورد انتظار شهروندان بوده صورت نگرفته است.
گرچه متن کامل طرح نمایندگان مجلس درخصوص انتخاب شهرداران با رای مستقیم مردم هنوز منتشر نشده یا حداقل نویسنده این سطور از آن آگاهی ندارد اما به اعتقاد نویسنده شهرهای کشور در این طرح باید به دو گروه کلانشهرهای با جمعیت بالاتر از یک میلیون نفر و شهرهای دارای جمعیت کمتر تقسیم و انتخاب شهرداران آنها نیز به دو شیوه متفاوت صورت گیرد.انتخاب شهرداران شهرهای زیر یک میلیون نفر به دلیل شناخت نسبتا خوبی که شهروندان از چهرههای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و دانشگاهی شهرهای خود دارند، با رای مستقیم مردم تا حدود زیادی امکانپذیر است و شهروندان با اندکی تحقیق و پرسوجو
میتوانند در هر دوره نامزد اصلح را از میان نامزدهای انتخاباتی برای مدیریت شهر خود انتخاب کنند اما در کلانشهرها، خصوصا کلانشهرهای مهاجرپذیری چون تهران، مشهد مقدس، اهواز و کرمانشاه و امثال آن که به دلیل گستردگی جغرافیایی و کثرت و تنوع بافت جمعیتی، شناسایی چهرههای واجد شرایط تصدی مدیریت شهر به آسانی امکانپذیر نیست و هر یک از مناطق چندگانه شهرداریها در این کلانشهرها از نظر وسعت و جمعیت خود، شهری در دل شهر محسوب شده و بافت فرهنگی و اقتصادی متفاوتی از دیگر مناطق شهرداری دارند، اگر میخواهیم شهردارانی که انتخاب میشوند، برآیند کاملی از
خواستها، نیازها و انتظارات مردم کلانشهرها باشند، انتخاب شهرداران باید به صورت دو مرحلهای برگزار شود؛ در مرحله اول برای انتخاب شهرداران هر یک از مناطق، مردم آرای خود را به صندوقها بریزند و پس از آنکه شهرداران مناطق با آرای شهروندان ساکن در هر منطقه انتخاب شدند، شهرداران منتخب مناطق زیر نظارت دقیق ناظران انتخاباتی با رای مخفی از میان خود فرد اصلح را به عنوان شهردار کل انتخاب و به شورای اسلامی شهر معرفی کنند. با توجه به اینکه در این فرآیند، کرسی شهرداری یکی از مناطق خالی خواهد ماند، نامزد دومی که بیشتری آرای شهروندان منطقه را به دست آورده این سمت را
عهدهدار خواهد شد.
با این شیوه انتخابات یک ارتباط پلکانی میان شهروندان هر یک از مناطق شهر کلانشهرها با شهرداران مناطق و به تبع آن با شهردار کلانشهر برقرار خواهد شد و کسانی که برنده میدان انتخابات میشوند چون در دورههای بعدی هم به آرای موکلان خود نیاز دارند، ملزم خواهند شد یک جریان پاسخگویی دوسویه میان خود و موکلان خود از یکسو و شهردار کل شهر از سوی دیگر برقرار کرده از این طریق انتظارات و مطالبات شهروندان در حوزههای عمرانی، خدماتی، فرهنگی و اجتماعی را با حداکثر پرهیز از ریختوپاشهای مرسوم، تحمیل هزینههای غیرضروری به مردم با ساختارهای عاری از هرگونه فساد
اداری و اقتصادی برآورده سازند.بدونشک به موازات اجرایی شدن نظام انتخاب مستقیم شهرداران با آرای مردم، باید اصلاحات اساسی در قانون تشکیل شوراهای اسلامی شهرها با در نظر گرفتن اختیارات نظارتی بیشتر و جدیتر برای این شوراها صورت پذیرد تا به این ترتیب زنجیره پاسخگویی مسوولان و مدیران شهری به شهروندان تکمیل شود. البته تردیدی نیست که در حال حاضر انتخاب شهرداران از سوی شوراهای اسلامی شهرها نوعی اهرم قدرت برای این شوراها محسوب میشود که بهطور طبیعی حاضر نخواهند بود به آسانی از این حربه قدرت چشمپوشی کنند اما این اهرم را میتوان با افزایش قدرت و محدوده
نظارت شوراهای اسلامی که کاربری بیشتری از حق انتخاب شهردار خواهد داشت جایگزین کرد.