بزرگ‌ ترین شهرک صنعتی خاورمیانه، چه زمانی به ریل متصل می‌ شود؟

به گزارش تین نیوز، شهرک صنعتی شمس آباد در بخش فشافویه شهرستان ری، به دلیل استقرار شمار زیادی از واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی و همجواری با منطقه ویژه اقتصادی ری و فرودگاه بین المللی امام خمینی(ره)، از ظرفیت قابل توجهی برای ایفای نقش در زنجیره تولید، تجارت و توزیع کالا برخوردار است؛ با این حال، بهره گیری کامل از این ظرفیت اقتصادی بدون توسعه زیرساخت های حمل ونقل و لجستیک با محدودیت هایی همراه خواهد بود.

در چنین شرایطی، جانمایی ایستگاه جدید بندر خشک در محدوده مجاور شهرک صنعتی شمس آباد، پیشنهادی است که می تواند با تجمیع تقاضای حمل ونقل واحدهای صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی ری، زمینه شکل گیری یک کانون مشترک لجستیکی را فراهم کند.

بندر خشک به عنوان یک مرکز لجستیکی متصل به شبکه حمل ونقل ریلی، علاوه بر جابه جایی کالا، امکان ارائه خدماتی مانند انبارداری، تخلیه و بارگیری، نگهداری، توزیع کالا و خدمات پشتیبان تجاری را فراهم می کند؛ ظرفیتی که در صورت استقرار در مجاورت شمس آباد می تواند هزینه های حمل ونقل و زنجیره تأمین واحدهای تولیدی را کاهش دهد.

جاده های ری، زیر بار کامیون های صنایع

یکی از مسائل قابل توجه در محدوده فشافویه و محورهای مواصلاتی شهرستان ری، تردد خودروهای سنگین مرتبط با فعالیت شهرک های صنعتی و اقتصادی است؛ ترددی که علاوه بر افزایش استهلاک راه ها و هزینه های نگهداری زیرساخت های جاده ای، در مصرف سوخت و آلودگی هوا نیز اثرگذار است.

بر اساس اظهارات رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان ری، حدود ۸۰ درصد آلودگی هوای این شهرستان ناشی از منابع متحرک و حدود ۲۰ درصد مربوط به منابع ثابت است؛ آماری که ضرورت توجه به سهم حمل ونقل در برنامه ریزی های زیست محیطی منطقه را نشان می دهد.

انتقال بخشی از بارهای دارای توجیه اقتصادی از جاده به ریل می تواند تعداد سفرهای کامیون های سنگین را کاهش دهد و به دنبال آن، مصرف سوخت، آلایندگی ناشی از تردد و فشار بر شبکه راه های منطقه را محدود کند.

از سوی دیگر، کاهش وابستگی صنایع به حمل ونقل جاده ای می تواند هزینه جابه جایی مواد اولیه و محصولات تولیدی را کاهش دهد و با بهبود زنجیره تأمین، قدرت رقابت تولیدکنندگان را در بازارهای داخلی و خارجی افزایش دهد.

بندر خشک؛ حلقه مفقوده توسعه اقتصادی فشافویه

غلامرضا محمدی، بخشدار حسن آباد فشافویه شهرستان ری با تأکید بر ضرورت بهره گیری از ظرفیت های صنعتی و اقتصادی منطقه، پیشنهاد جانمایی ایستگاه جدید بندر خشک در مجاورت شهرک صنعتی شمس آباد را مطرح کرده و معتقد است این محدوده باید با توجه به امکان بهره مندی همزمان شهرک صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی ری، در اولویت بررسی قرار گیرد.

به گفته وی، استقرار این ایستگاه در مجاورت مجموعه های صنعتی و اقتصادی می تواند تقاضای حمل ونقل ریلی را تجمیع کند و به جای ایجاد زیرساخت های پراکنده و موازی، امکان استفاده مشترک چند مجموعه اقتصادی از خدمات لجستیکی را فراهم آورد.

محمدی همچنین توسعه این زیرساخت را عاملی برای جذب سرمایه گذاری در حوزه های حمل ونقل، ترانزیت، انبارداری، خدمات گمرکی و پشتیبانی تجاری می داند؛ فعالیت هایی که علاوه بر تقویت واحدهای تولیدی موجود، می توانند زمینه ایجاد فرصت های شغلی مستقیم و غیرمستقیم را فراهم کنند.

اشتغال جوانان فشافویه در گرو توسعه دسترسی ها

موضوع بندر خشک تنها به جابه جایی کالا و کاهش هزینه های تولید محدود نمی شود؛ چراکه شهرک صنعتی شمس آباد و منطقه ویژه اقتصادی ری از مراکز مهم اشتغال در جنوب شهرستان ری به شمار می روند و روزانه شمار زیادی از نیروی کار از شهرها و مناطق اطراف برای فعالیت در این مجموعه ها تردد می کنند.

توسعه زیرساخت های حمل ونقل عمومی و پیش بینی دسترسی مناسب به شبکه ریلی، در صورت امکان سنجی فنی و اقتصادی، می تواند بخشی از مشکلات رفت وآمد کارگران و کارکنان را نیز کاهش دهد.

بخشدار حسن آباد فشافویه با اشاره به این موضوع، معتقد است در صورت پیش بینی خدمات مسافری و ایجاد ایستگاه یا پایانه مناسب، ساکنان منطقه می توانند از مزایای شبکه ریلی برای دسترسی به فرصت های شغلی، آموزشی، درمانی و خدماتی در تهران و شهرهای اطراف بهره مند شوند.

این موضوع همچنین می تواند زمینه اشتغال بیشتر جوانان بومی در واحدهای صنعتی و اقتصادی منطقه را فراهم کند و از بخشی از مشکلات رفت وآمد روزانه نیروی انسانی بکاهد.

مطالعات فنی؛ پیش شرط تبدیل پیشنهاد به پروژه

با وجود ظرفیت های اقتصادی، صنعتی و زیست محیطی مطرح شده، استقرار بندر خشک در مجاورت شهرک صنعتی شمس آباد نیازمند بررسی دقیق مطالعات فنی، اقتصادی، تملک اراضی و امکان اتصال به شبکه ریلی موجود است.

همچنین باید مشخص شود چه میزان از بار تولیدی و مواد اولیه واحدهای صنعتی قابلیت انتقال به شبکه ریلی را دارد و ایجاد این زیرساخت تا چه اندازه می تواند در کاهش هزینه های حمل ونقل و ترافیک جاده ای مؤثر باشد.

از سوی دیگر، تعیین تکلیف امکان ارائه خدمات مسافری در کنار فعالیت های باری، می تواند ابعاد اجتماعی این طرح را نیز روشن تر کند؛ چراکه مطالبه فشافویه صرفاً ایجاد یک مرکز جابه جایی کالا نیست، بلکه بهره مندی ساکنان منطقه از زیرساخت های حمل ونقل متناسب با حجم فعالیت های اقتصادی پیرامونشان نیز اهمیت دارد.

در مجموع، مجاورت شهرک صنعتی شمس آباد با منطقه ویژه اقتصادی ری و فرودگاه امام خمینی(ره)، فرصتی برای شکل گیری یک قطب مشترک حمل ونقل و لجستیک در جنوب تهران ایجاد کرده است؛ فرصتی که تحقق آن می تواند به کاهش هزینه تولید، تقویت صادرات، ایجاد اشتغال و کاهش بخشی از فشار ترافیکی و زیست محیطی منطقه منجر شود.

هزاران کارگر از ری، پرند، اسلامشهر و رباط کریم راهی فشافویه می شوند

شهرک صنعتی شمس آباد در کیلومتر ۴۵ محور تهران ـ قم و در محدوده بخش فشافویه شهرستان ری قرار دارد؛ مجموعه ای صنعتی که طی چند دهه فعالیت، به یکی از کانون های مهم تولید، سرمایه گذاری و اشتغال در جنوب استان تهران تبدیل شده است.

این شهرک با گستردگی فعالیت های صنعتی در حوزه های فلزی، ماشین سازی، صنایع غذایی، شیمیایی، پلاستیک، تجهیزات صنعتی، قطعه سازی، شیشه و صنایع وابسته، تنها یک محدوده صنعتی در جغرافیای شهرستان ری نیست، بلکه بخشی از زنجیره اقتصادی و اشتغال استان تهران را پشتیبانی می کند.

بر اساس آمارهای منتشرشده در سال های گذشته، تعداد واحدهای مستقر در شمس آباد در برخی گزارش ها حدود سه هزار واحد اعلام شده است. همچنین معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری تهران در گزارشی از وجود حدود سه هزار و ۲۰۰ واحد در این شهرک خبر داده بود که از این تعداد حدود یک هزار و ۸۰۰ واحد تولیدی بوده اند و برای حدود ۴۰ هزار نفر اشتغال ایجاد کرده بودند.

اهمیت شهرک صنعتی شمس آباد تنها به واحدهای تولیدی و حجم سرمایه گذاری آن محدود نمی شود؛ موقعیت جغرافیایی این مجموعه باعث شده است نیروی انسانی مورد نیاز صنایع از مناطق مختلف جنوب و جنوب غرب استان تهران تأمین شود.

شهرهای پرند، اسلامشهر، رباط کریم، حسن آباد، باقرشهر، کهریزک و شهرری از جمله مناطق پیرامونی هستند که از نظر جغرافیایی در حوزه تأمین نیروی انسانی این قطب صنعتی اهمیت دارند.

برای بسیاری از ساکنان این مناطق، فعالیت در کارخانه ها و واحدهای صنعتی شمس آباد یکی از مسیرهای اصلی اشتغال محسوب می شود. کارگران، تکنسین ها، مهندسان، نیروهای خدماتی و متخصصان فنی هر روز برای فعالیت در این مجموعه صنعتی به فشافویه رفت وآمد می کنند.

با این حال، آمار تفکیکی و رسمی از سهم هر یک از این شهرها در تأمین نیروی انسانی شمس آباد در دسترس نیست و مشخص شدن تعداد کارگران ساکن پرند، اسلامشهر، رباط کریم و شهرستان ری می تواند تصویر دقیق تری از نقش این شهرک در اقتصاد منطقه ارائه کند.

زیرساخت های حمل ونقل؛ حلقه مفقوده توسعه صنعتی

با وجود ظرفیت بالای اشتغال و تولید، یکی از مسائل مهم شهرک صنعتی شمس آباد، دسترسی مناسب و ارزان نیروی کار و حمل ونقل محصولات تولیدی است.

نبود اتصال مستقیم ریلی، وابستگی گسترده به حمل ونقل جاده ای و تردد روزانه کامیون ها و خودروهای حامل کارگران، ضرورت توسعه زیرساخت های حمل ونقل عمومی و باری را دوچندان کرده است.

سیدعلی یزدی خواه، نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی، پیش تر با اشاره به وجود حدود سه هزار واحد صنعتی در شمس آباد، از ایجاد اشتغال برای حدود ۴۰ هزار نفر خبر داده و تأکید کرده بود که به دلیل فاصله مسافت و نبود زیرساخت های مناسب حمل ونقل، بخشی از ظرفیت اشتغال شهرک خالی مانده است. وی اتصال شهرک به شبکه راه آهن سراسری را از راهکارهای کاهش هزینه تولید و بهبود حمل ونقل کالا دانسته بود.

توسعه حمل ونقل عمومی کارگران، اتصال ریلی شهرک، تأمین پایدار انرژی و آب و ارتقای خدمات رفاهی و ایمنی، دیگر مطالباتی نیستند که بتوان آنها را صرفاً مسائل داخلی یک شهرک صنعتی دانست؛ این موضوعات با امنیت شغلی، استمرار تولید و اقتصاد خانوارهای بخش مهمی از جنوب استان تهران ارتباط مستقیم دارند.

اکنون پرسش اصلی این است که آیا پیشنهاد جانمایی بندر خشک در مجاورت شمس آباد بزرگ ترین شهرک صنعتی خاورمیانه، پس از انجام مطالعات کارشناسی، به یک پروژه اجرایی تبدیل خواهد شد یا ظرفیت های اقتصادی فشافویه همچنان در انتظار توسعه زیرساخت های متناسب باقی می ماند؟