◄ گره‌ گشایی از بن‌ بست نوسازی ناوگان سنگین/ اصلاحات ماده ۱۰ چگونه قفل اسقاط را باز کرد؟

ترانزیت جاده ای کشور سال هاست در دام فرسودگی مزمن ناوگان سنگین و حبس سرمایه رانندگان گرفتار مانده است؛ بحرانی چندلایه که پیامدهای آن از یک سو به شکل بلعیدن سهمگین گازوئیل، افت سرعت بازرگانی و تلفات جاده ای نمایان می شود و از سوی دیگر، کلانشهرهای کشور را در گرداب آلودگی هوا و مازوت سوزی فرو می برد.

به گزارش سرویس خودرو تین نیوز، از زمان ابلاغ قانون هوای پاک در سال ۱۳۹۶ تا پایان سال ۱۴۰۲، رکود حاکم بر مراکز اسقاط و سردرگمی در آیین نامه ها سبب شد کل خروجی اسقاط در کشور به زحمت به مرز ۲۰۰ هزار دستگاه برسد؛ آماری ناامیدکننده که بخش بار و کشنده های سنگین کمترین سهم را در آن داشتند. با این حال، عبور رقم اسقاط از مرز ۷۰۰ هزار دستگاه طی دو سال گذشته و ورود مستقیم دولت چهاردهم به اصلاح گره های کور آیین نامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، نشان دهنده چرخشی بنیادین در الگوی اقتصادی اسقاط است؛ چرخشی که این بار به جای رویکردهای دستوری، منافع مالی راننده و ناوگان کهنسال را به بازار سرمایه و بهره وری انرژی پیوند می زند.

واکاوی اصلاحات ماده ۱۰؛ عبور از سد واریز ۱.۵ درصدی به نفع ناوگان سنگین

ریشه اصلی رکود در نوسازی کشنده ها طی سال های گذشته، به انحراف در تفسیر و اجرای تبصره های ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو بازمی گشت. جایی که خودروسازان و واردکنندگان مجاز بودند در غیاب برگه اسقاط، صرفاً با واریز نقدی ۱.۵ درصد قیمت خودرو به صندوق حمایت، پلاک گذاری را نهایی کنند؛ رویکردی که عملاً بازار گواهی اسقاط فیزیکی را به تعطیلی کشاند و راننده صاحب کامیون کهنسال را بدون مشتری رها کرد.

شینا انصاری، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در پانزدهمین جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا رسماً از رفع این نقص ساختاری پرده برداشت و تأکید کرد که آیین نامه اصلاحی مصوب مردادماه هیئت دولت، با الزام مجدد به ارائه گواهی اسقاط واقعی و متناسب سازی ارزش گواهی با تیپ خودرو، موتور محرک اسقاط را روشن کرده و ظرفیت خروج خودروهای فرسوده را تا دو برابر ارتقا می دهد. برای رانندگان کامیون، این اصلاحیه به معنای واقعی کلمه احیای ارزش اسقاطی خودروی کهنسال است؛ چرا که واردکنندگان کشنده های جاده ای (موضوع بند ث تبصره ۷ کتاب مقررات واردات) دیگر نمی توانند با گریزگاه های نقدی ارزان قیمت تعهد اسقاط خود را دور بزنند و ناگزیرند برگه های اسقاط ناوگان دیزلی را مستقیماً از رانندگان با ارزش واقعی روز خریداری نمایند.

فرمول نجات کشنده های ۵۰ ساله؛ گواهی صرفه جویی انرژی چگونه عمل می کند؟

بخش هیجان انگیز و نوآورانه تصمیمات اخیر دولت، حل معمای کشنده ها و ماک ها و بنزهای مایلر با عمر بالای ۵۰ سال است که پیش تر به دلیل هزینه های سرسام آور جایگزینی و ناتوانی در دریافت تسهیلات، در جاده ها زمین گیر شده بودند.

طبق اعلام رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، دولت در قالب اصلاحیه ماده ۱۰، اهرم «گواهی صرفه جویی انرژی» را به عنوان بسته حمایتی ویژه ناوگان سنگین به تصویب رسانده است. در این سازوکار جدید که دستورالعمل اجرایی آن در آستانه ابلاغ است، تفاوت نجومی مصرف سوخت یک کشنده فرسوده (که در هر ۱۰۰ کیلومتر تا ۶۰ لیتر گازوئیل می سوزاند) در مقایسه با یک کشنده مدرن یورو ۵ یا یورو ۶ (با مصرف حدود ۲۸ تا ۳۲ لیتر) محاسبه شده و این مابه التفاوت سوخت صرفه جویی شده، در قالب اوراق بهادار گواهی صرفه جویی انرژی در بورس انرژی به مالک ناوگان تخصیص می یابد.

این گواهی ها نقدشوندگی بسیار بالایی دارند و راننده می تواند آن ها را در بازار سرمایه به پتروشیمی ها، صنایع فولاد یا سرمایه گذاران بفروشد؛ مدل کارآمدی که بدون فشار به منابع محدود بانکی، بخش اعظم آورده نقدی راننده زحمتکش را برای خرید کشنده نو تأمین می کند و با یک تیر، دو نشان «کاهش بحران ناترازی انرژی کشور» و «نوسازی ارابه های خسته حمل ونقل جاده ای» را هدف می گیرد.