شرایط دریافت بیمه بیکاری در دوران جنگ
یک فعال کارگری گفت: اگر کارگاهی به دلیل آسیب های ناشی از جنگ دچار مشکل شود، قرارداد کارگران به حالت تعلیق درمی آید و تحت پوشش حمایت های دولتی قرار می گیرند. پس از رفع مشکل، کارگران با همان شرایط قبلی به کار بازمی گردند و تعلیق قرارداد از بین می رود.
بیکاری گسترده بسیاری از کارگران یکی از پیامدهای جنگ اخیر است. طی روزهای گذشته کارگاه های بسیاری متاثر از وضعیت پیش آمده اعلام تعطیلی ناخواسته و ورشکستگی کردند و کارگران خود را با نامه عدم نیاز برای دریافت مقرری بیمه بیکاری معرفی نمودند.
اما شرایط دریافت بیمه بیکاری چیست و آیا در قانون حمایتی از کارگران و کارفرمایان متاثر از شرایط ویژه در نظر گرفته شده است؟
محسن باقری، از نمایندگان کارگری شورای عالی کار، در رابطه با شرایط دریافت بیمه بیکاری گفت: طبق قانون بیمه بیکاری، فرد برای استفاده از این مقرری باید سه شرط داشته باشد: حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت بیمه داشته باشد، بیکاری غیرارادی و آمادگی برای کار داشته باشد. همچنین کارگر تا یک ماه بعد از بیکاری فرصت ثبت نام برای بیمه بیکاری دارد.
باقری با اشاره به قانون بیمه بیکاری گفت: طبق ماده ۶ این قانون، بیمه شده قبل از بیکار شدن حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت بیمه را داشته باشد که البته مشمولین تبصره (۲) ماده (۲) این قانون از شمول این بند مستثنی هستند. در تبصره ۲ ماده ۲ آمده: "بیمه شدگانی که به علت بروز حوادث قهریه و غیر مترقبه از قبیل سیل، زلزله جنگ، آتش سوزی و... بیکار می شوند با معرفی واحد کار و امور اجتماعی محل از مقرری بیمه بیکاری استفاده خواهند کرد." بنابراین در این صورت نیاز نیست کارگر سابقه ی ۶ ماه داشته باشد.
وی در ادامه در رابطه با شرایط دیگری که در قانون آمده گفت: در ادامه ماده ۶ آمده که بیمه شده مکلف است ظرف سی روز از تاریخ بیکاری با اعلام مراتب بیکاری به واحدهای کار و امور اجتماعی آمادگی خود را برای اشتغال به کار تخصصی و یا مشابه آن اطلاع دهد. مراجعه پس از سی روز با عذر موجه و با تشخیص هیأت حل اختلاف تا سه ماه امکان پذیر خواهد بود.
باقری همچنین با اشاره به قانون بیمه بیکاری گفت: مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه، بیمه شده از نظر بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت محسوب خواهد شد.
وی در پاسخ به این سوال که اگر کارگران به صورت دسته جمعی به بیمه بیکاری معرفی شوند، آیا تفاوتی در میزان یا شرایط دریافت وجود دارد گفت: خیر، در بیمه بیکاری یک قانون واحد وجود دارد. میزان پرداخت بر اساس ۵۵ درصد دستمزد کارگر است، به شرطی که از حداقل دستمزد آن سال کمتر نباشد. این موضوع برای همه یکسان است و توافق جداگانه ای خارج از چارچوب قانون وجود ندارد.
باقری گفت البته این شرایط مربوط به وضعیت عادی است و در شرایط فورس ماژور مانند جنگ، وضعیت متفاوت است.
وی توضیح داد: در این شرایط، اگر کارگاهی به دلیل آسیب های ناشی از جنگ دچار مشکل شود، قرارداد کارگران به حالت تعلیق درمی آید و تحت پوشش حمایت های دولتی قرار می گیرند. پس از رفع مشکل، کارگران با همان شرایط قبلی به کار بازمی گردند و تعلیق قرارداد کار از بین می رود.
وی افزود: در این شرایط، دولت و سازمان تأمین اجتماعی باید به صورت مشترک از کارگران آسیب دیده حمایت کنند.
باقری در پاسخ به این سوال که تشخیص آسیب کارگاه و داشتن شرایط لازم برای تعلیق قرارداد و حمایت دولت بر عهده کیست گفت: تشخیص این موضوع بر عهده شورای عالی کار است. کارفرما یا تشکل کارگری کارگاه باید درخواست مکتوب همراه با مستندات ارائه دهند تا این موضوع بررسی و در صورت تأیید، مشمول قانون تعلیق شود.
این فعال کارگری در رابطه با تفاوت گرفتن بیمه بیکاری در شرایط معرفی با نامه عدم نیاز و بیکاری به دلیل تعلیق قرارداد کار گفت: تفاوت در این است که کارگرانی که به صورت انفرادی بیکار می شوند، رابطه کاری شان با کارگاه قطع می شود، در حالی که در حالت تعلیق، قرارداد قطع نمی شود و پس از رفع شرایط، کارگران به کار بازمی گردند.
اگر کارگری در دوره تعلیق از حمایت ها استفاده کند و بعد از بازگشت به کار، دوباره بیکار شود، آیا مشمول بیمه بیکاری می شود؟
باقری در پاسخ به این سوال گفت: در حالت تعلیق، این موضوع نباید جزو سوابق بیمه بیکاری محسوب شود و از سهمیه بیمه بیکاری کارگر کسر شود. در واقع، این حمایت ها از محل منابع دولتی تأمین می شود و ذخیره کارگر باید دست نخورده باقی بماند. در این شرایط همانطور که گفتم بعد از بازسازی کارگاه، کارگر به کار خود برمی گردد.
این فعال کارگری تاکید کرد: برای اینکه کارگاه مشمول شرایط تعلیق شود باید در شورایعالی کار عالی کار تأیید شود که مشکل مثلا ناشی از شرایط جنگی بوده است. الان هم تأمین اجتماعی نیز درخواست مستندات مربوط به آسیب دیدگی را مطرح کرده است و در این شرایط است که کارگاه مشمول تعلیق قرارداد کار می شود.
اگر آسیب مستقیم وجود نداشته باشد اما به دلیل قراردادها و شرایط اقتصادی، کارگاه دچار مشکل شده باشد، آیا امکان تعلیق وجود دارد؟
نماینده کارگران در شورایعالی کار در پاسخ گفت: این موضوع باید در شورای عالی کار بررسی شود. قانون صراحتاً به موارد آسیب مستقیم اشاره دارد، اما سایر موارد نیز قابل بررسی هستند، هرچند تصریح قانونی مشخصی وجود ندارد.
