◄ چگونه بدون پذیرش ریسک بالا، برای سرمایه گذاری تصمیم بگیریم؟

در حدود ۷ ماهی که از سال ۱۴۰۵ گذشته، بازارها با رشد قابل توجهی همراه بوده اند. شاخص کل بازار سهام با رشد چشمگیر ۱۲۳ درصدی از ابتدای سال تا ۲۵ مهر ماه روبرو بوده و طلا هم بازدهی ۴۸ درصدی در این مدت داشته است. البته به دلیل بسته بودن بازار سهام در یک بازه تقریبا سه ماهه، این بازدهی طلا و سهام در سال جاری تا حدودی نامتناسب است. با این حال، در بازه یک ساله نیز یک گرم طلای ۱۸ عیار ۱۳۳ درصد و شاخص کل بورس ۱۷۸ درصد بازدهی داشته اند. این رشد هر چند چشمگیر است اما با مساله ای مواجه است. اولین مساله این است که بازدهی با ریسک ارتباط مستقیمی دارد و چنین گزینه هایی ممکن است برای افراد ریسک گریز چندان مناسب نباشد. در این صورت، اگر در جای نامناسبی وارد بازارهای فوق شده باشیم یا بازار به اصلاحش نزدیک باشد، ریسک بالایی برداشته ایم. اما اگر روحیه ما کاملا ریسک گریز باشد، چه گزینه های مناسبی برای ما وجود دارد؟

سپرده گذاری در بانک، سپری شکننده در برابر تورم

اولین گزینه ای که برای سرمایه گذاری بدون پذیرفتن ریسک بالا به نظر بسیاری از مردم می رسد، سپرده گذاری در بانک است. سپرده گذاری در بانک برای افراد ایمنی نسبی ایجاد می کند و پرداخت سود ماهانه دارد که نیاز بسیاری از افراد ناآشنا به بازارها را برآورده می کند اما چند ایراد مهم دارد. اولین مورد به بازدهی بسیار کم سپرده های بانکی به خصوص در شرایطی که تورم چشمگیر است، برمی گردد. سپرده بانکی یک ساله بر اساس مصوبه شورای پول و اعتبار، سود ۲۰.۵ درصدی دریافت می کند و در صورتی که سپرده گذاری به مدت دو سال باشد، سود سالانه ۲۱.۵ درصد و اگر مدت سپرده گذاری بیش از دو سال باشد، سود سالانه ۲۲.۵ درصد تعیین شده است. این عدد در مقایسه با تورم فعلی که به صورت نقطه به نقطه به آستانه ۹۰ درصد رسیده، بسیار کم است و ارزش سرمایه افراد را چندان حفظ نمی کند. دومین مورد، جریمه برداشت است. در صورتی که شما پیش از موعد به پول خود نیاز داشته باشید، مجبور می شوید از بخشی از سود خود به عنوان جریمه و نرخ شکست چشم پوشی کنید. این در حالی است که گزینه های بهتری وجود دارند که مشکلات بالا را ندارند. در ادامه با دو مورد از آنها آشنا می شویم.

صندوق درآمد ثابت، سود روزشمار با بازدهی مناسب

در پاسخ به این سوال که صندوق درآمد ثابت چیست ؟ باید بگوییم صندوق های درآمد ثابت ابزاری برای سرمایه گذاری هستند که وجوه نقد را از افراد حقیقی و حقوقی جذب کرده و آن را در گزینه های متنوعی سرمایه گذاری می کنند. بخش عمده دارایی آنها در اوراق با درآمد ثابت مانند اوراق خزانه داری، سپرده بانکی، اوراق مشارکت و موارد مشابه سرمایه گذاری می شود. بخش کوچکی از دارایی آنها نیز صرف خرید سهام و سایر دارایی ها می گردد.

این صندوق ها از نظر پرداخت سود به دو نوع تقسیم سودی و غیرتقسیم سودی و از نظر نحوه معامله به دو نوع قابل معامله در بورس و غیرقابل معامله در بورس تقسیم می شوند. مزیت خوب صندوق های درآمد ثابت در برابر سپرده بانکی ارائه سود روزشمار و عدم تعلق جریمه برداشت است. همچنین، بازدهی صندوق های غیرتقسیم سودی بالاتر از صندوق های تقسیم سودی است. سود صندوق های تقسیم سودی به سالانه 31 درصد هم می رسد که اختلاف قابل توجهی با سپرده بانکی دارد.

البته، در صندوق های تقسیم سودی می توان سود دریافت شده را مجددا سرمایه گذاری کرد که در این صورت سود سالانه تا 36 درصد نیز می رسد. از سوی دیگر، بازدهی صندوق درآمد ثابت غیرتقسیم سودی به 40 درصد هم رسیده است. متوسط بازدهی صندوق های درآمد ثابت قابل معامله در یک سال گذشته 36.4 درصد بوده است و البته بهترین صندوق های درآمد ثابت بازدهی بالاتری داشته اند. البته باید به این نکته توجه کرد که بازدهی صندوق های درآمد ثابت نیز در شرایط تورم چشمگیر فعلی ارزش دارایی را خیلی حفظ نمی کند اما برای ریسک گریزها بسیار بهتر از بانک است. برای مقایسه بازدهی صندوق های درآمد ثابت می توانید از سایت فیپیران و رهاورد استفاده کنید.

صندوق تضمین اصل سرمایه، بدون ضرر با امکان رشد

صندوق تضمین اصل سرمایه در واقع نوعی صندوق مختلط به حساب می آید و ساختار و سازوکار آن را دارد. به این ترتیب، چنین صندوقی می تواند بسته به صلاحدید مدیر صندوق، 40 تا 60 درصد از دارایی ها را صرف سهام کند و مابقی آن را در اوراق درآمد ثابت قرار دهد. این کار به مدیر صندوق اجازه می دهد ریسک کمتری نسبت به صندوق های سهامی داشته باشد و بازدهی بالاتری نسبت به صندوق های درآمد ثابت کسب کند چرا که در شرایط رشد بازار سهام، 60 درصد دارایی این صندوق را سهام و 40 درصد را اوراق درآمد ثابت تشکیل می دهد اما در شرایطی که بازار اصلاح کند، سهم سهام موجود در سبد این صندوق ها به 40 درصد و سهم اوراق درآمد ثابت به 60 درصد می رسد. حالا که به تشریح سازوکار صندوق های مختلط پرداختیم، وقت آن رسیده که به صندوق های تضمین اصل سرمایه اشاره کنیم.

صندوق های تضمین اصل سرمایه همان طور که اشاره کردیم دسته ای از صندوق های مختلط هستند با این تفاوت که یک شرط دوره ماندگاری دارند. یعنی اگر در مدت زمان مشخصی مثلا 3 ماه یا 6 ماه فرد به دارایی خود دست نزند، می توانید از مزیت تضمین اصل سرمایه بهره مند شود. در این حالت، حتی اگر ارزش واحدهای صندوق به کمتر از زمان خرید برسد و فرد عملا با زیان روبرو شود، اصل سرمایه وی ضمانت شده و به صاحب واحدها پرداخت خواهد شد. اگر هم فرد از این صندوق ها سود کسب کند بسته به میزان سود کارمزد می پردازد. برخی صندوق های تضمین اصل سرمایه از استراتژی های بازار مانند کاورد کال نیز استفاده می کنند تا بتوانند بازدهی بالاتر از صندوق های درآمد ثابت داشته باشند. این صندوق ها برای افرادی که به بازار سهام علاقه مند هستند و دید بلندمدت دارند اما از افت آن هراس دارند، بسیار مناسب است و آنان را از رشد بازار تا حدودی منتفع می کند. صندوق های تضمین اصل سرمایه به دو دسته قابل معامله در بورس و غیرقابل معامله در بورس در دسترس قرار دارند.

بازدهی یکساله صندوق های مختلط و تضمین اصل سرمایه

اگر به بازدهی صندوق های مختلط در کشور نگاهی بیندازیم، بازدهی یکساله برخی از آنها به بیش از 100 درصد نیز می رسد. با این حال، بازدهی صندوق های تضمین اصل سرمایه با توجه به هدفی که دارند و استراتژی هایی که برای رسیدن به این هدف به کار می بندند، گاهی کمتر است. با این همه، بازدهی یک ماهه صندوق های تضمین اصل سرمایه غیرقابل معامله در بورس به 6.5 تا 12.7 درصد می رسد و بازدهی یکساله آنها هم از 49 تا 164 درصد متغیر بوده است. این صندوق ها شامل صندوق تضمین اصل مبلغ سرمایه خلیج فارس، تضمین اصل سرمایه مفید و تضمین اصل سرمایه کیان هستند. علاوه بر این سه صندوق، ضمان نیز جزو صندوق های تضمین اصل سرمایه به حساب می آید که در بورس قابل معامله است.