سرمایهگذاری دولتی - خصوصی چاره توسعه ریلی کشور / بهرهوری راهآهن کشور یکسوم متوسط جهانی
تین نیوز | یک کارشناس ریلی با بیان اینکه هماکنون در هر کیلومتر خطآهن کشور، 3300 تن بار جابهجا میشود که متوسط جهانی این رقم 9 هزار تن است، گفت: در دهه اخیر مشارکت بخش دولتی-خصوصی در راهآهنهای دنیا مورد استقبال قرار گرفته که باید در ایران هم اجرا شود.
محمد ساطعی با تشریح وضعیت زیر ساخت راهآهن و موانع و مشکلات پیشرو در اینباره، بیان کرد: طول خطوط اصلی شبکه ریلی کشور در سالهای اخیر از 7 هزار کیلومتر به بیش از 10 هزار و 500 کیلومتر افزایش یافته، ولی تعداد ناوگان باری کشور از 21 هزار واگن، به حداکثر 22 هزار واگن رسیده است.
وی با بیان اینکه شبکه ریلی کشور دارای 6 انشعاب از تهران به سایر نقاط کشور است که با تمرکز بر حمل بار احداث شده است، ادامه داد: در حال حاضر این شبکه ریلی به 16 ناحیه تقسیم بندی شده است که هر یک زیر نظر اداره کل مربوطه اداره میشود.
این کارشناس حمل و نقل ریلی یادآور شد: این شبکه ریلی، مراکز و یا برخی از شهرهای 20 استان کشورمان را به شبکه ریلی کشور متصل میکند.
ساطعی اظهار داشت: بر اساس اهداف سند چشم انداز 20 ساله توسعه کشور، در افق سال 1404 کل خطوط فرعی و اصلی مورد بهرهبرداری موجود باید به 25هزار کیلومتر افزایش یابد.
این کارشناس حمل و نقل ریلی با بیان اینکه از کل مسیرهای موجود در کشور سه جریان اصلی حمل بار در کشور وجود دارد، افزود: حدود پنج سال است در حوزه حمل و نقل ریلی، جابهجایی 33 میلیون تن بار ثابت مانده است.
ساطعی ادامه داد: از طرف دیگر عمر متوسط 22 هزار واگن باری موجود حدود 25 سال است، همچنین نیروی کشش یا لکوموتیو نیز متناسب با این توسعه افزایش نیافته است، بنابراین مجموعه راهآهن کشور، یک شبکه 10 هزار کیلومتری است که باید با 21 هزار واگن و حدود 400 لکوموتیو نگهداری شود.
این کارشناس حمل و نقل ریلی افزود: بدین ترتیب بهرهوری از شبکه خط به دلیل ثابت بودن تعداد واگن و لکوموتیو کاهش پیدا کرده است؛ در حال حاضر در هر کیلومتر خطآهن در کشور، 3300 تن بار جابهجا میشود که متوسط جهانی این رقم 9 هزار تن است و این توسعه زیرساختهای لازم اولیه را میطلبد.
وی تأکید کرد: البته همزمان با آن باید توسعه ناوگان و تکنولوژی بهرهبرداری از شبکه ریلی و رشد بهرهوری آن به وجود بیاید که منجر به افزایش هزینهها نشود، تا بدین ترتیب درآمدها هم افزایش پیدا کند.
چالش حوزه ریلی تأمین مالی است/ لزوم مشارکت دولتی-خصوصی برای توسعه ریلی
ساطعی تأکید کرد: چالش اصلی در حوزه توسعه صنعت ریلی، بحث تأمین منابع مالی است؛ در شرایط مشکلات مالی دولتها و لزوم انجام سرمایهگذاری سنگین در این پروژهها، ایجاب میکند که روشهای نوینی برای سرمایهگذاری در این خطوط جستوجو شود و راهکار تازهای اندیشیده شود.
این کارشناس حمل و نقل ریلی با تأکید بر اینکه لازم است، جذابیت جدیدی برای جذب سرمایهگذار خصوصی در توسعه ریلی کشور ایجاد شود، اضافه کرد: در دهه اخیر مشارکت بخش دولتی - خصوصی در راه آهنهای دنیا مورد استقبال قرار گرفته است، بر اساس نتایج تحقیقی که در زمینه راهآهن سریعالسیر دنیا انجام شده است، پایگاه دادههای مشارکت بخش خصوصی در پروژههای زیربنایی نشان میدهد که 139 کشور در حال توسعه به طور جدی از مشارکت بخش خصوصی در توسعه ریلی استقبال میکنند.
وی یادآور شد: این گرایش (جذب سرمایهگذار خصوصی برای توسعه ریلی و مشارکت دولتها) همچنین در کشورهای توسعه یافتهای نظیر آمریکا، انگلستان، اتحادیه اروپا، ژاپن و کره مشهود است.
ساطعی اضافه کرد: کشور ما نیز در بخش حمل و نقل، استفاده از روش مشارکت دولت و بخش خصوصی را در پروژههای ساخت آزادراه تجربه کرده است، در این پروژهها از روشهای قرارداد خدمات، قرارداد مدیریت، اجاره، حق امتیاز، BOT، واگذاری کامل یا جزیی استفاده شده است، به عنوان مثال به نظر کارشناسان و بر اساس مطالعاتی که در این زمینه در شرکت انجام گرفته است، در مسیر بافق-بندرعباس جذابیت سرمایهگذاری به صورت BOT وجود دارد.
این کارشناس حمل و نقل ریلی تأکید کرد: به هر حال به دلیل پرهزینه بودن توسعه زیرساختهای ریلی کشور و نیز توسعه ناوگان، بهترین روش مالی در حال حاضر مشارکت دولت و بخش خصوصی است، تا به تدریج به اهداف سند چشمانداز در توسعه ناوگان ریلی کشور، دارا بودن 25 هزار کیلومتر خطآهن و افزایش سهم حمل و نقل ریلی در جابهجایی بار و مسافر دست یابیم.
امروزه روشهای ppp در واگذاری پروژه های عمرانی در حال گسترش است و فواید قابل توجهی برای توسعه پایدار در زیربناهای حمل و نقل از این طریق متصور است. از آقای مهندس ساطعی بابت توضیحات درست متشکرم.
ابتدا لارم است آمار و ارقام کارشناس محترم در خصوص تعداد واگن های کشور مورد بازبینی قرارداده و سپس نسبت به ارائه طریق در تغییر در روش های سرمایه گذاری بحثشود. بر اساس آمار های موجود تعداد واگن های باری کشور در سالهای ۱۳۸۴،۱۳۸۵ بالغ بر ۱۷۵۰۰ دستگاه بوده که پس از تامین ۴۵۰۰ دستگاه واگن نو باری توسط بخش خصوصی به ۲۲۰۰۰ دستگاه افزایش یافته است که در نتیجه عمر متوسط واگنهابه ۱۸ سال کاهش یافته است. و اما در خصوص سرمایه گذاری مشترک دولت و بخش خصوصی در طی سالیان متمادی و تجربه های اجرا شده در کشور از عدم موفقیت این نوع سرمایه گذاری در کشور میباشد.