◄ همه راضی؛ شهرداری ناراضی
تیننیوز| ایده خروج ایستگاه راهآهن تهران از شهر، با وجود اینکه از سوی مرجع متولی در اینباره صددرصد رد شد، همچنان از طرف طراحان آن تکرار میشود.
به گزارش خبرنگار تیننیوز از هفته گذشته که شهردار تهران این پیشنهاد را مطرح کرد، علاوه بر مدیرعامل شرکت راهآهن و دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی که مرجع تصمیمگیری در اینباره است، کارشناسان بسیار دیگری با مثال زدن تجربه جهانی در اینباره این موضوع را غیرکارشناسیشده خواندند.
با این حال روزنامه همشهری به عنوان ارگان رسانهای شهرداری تهران، روز گذشته در گزارشی با عنوان «راهآهن روی ریل خروج از شهر نیست» با طرح مسائلی درباره یک پروژه حاشیهای مبنی بر مسدود کردن دهانه یک تونل، استدلال کرده که خروج ایستگاه راهآهن از داخل شهر، ایده درستی است.
در همین راستا تیننیوز در میزگردی مجازی و با حضور کارشناسان حوزه حملونقل ریلی این ایده را به بحث گذاشت. در این میزگرد که در گروه تلگرامی مدیریت ریلی برگزار شد، کارشناسان با اتفاقنظر خارجشدن ایستگاه راهآهن از داخل شهر را رد کردند.
زندگی بدون ریل مفهومی ندارد
آقای عبدالمحمدی در این میزگرد از زاویه متفاوتی به قضیه نگاه کرد. او بودن یا نبودن ایستگاه راهآهن در شهر را منوط به حفظ منافع مردم میداند: طبیعی است كه اگر منافع مردم و همجواران راهآهن از حملونقل ریلی جدا باشد به ایستگاه راهآهن و یا عبور خط از مناطق شهری بهعنوان یك مشكل و معضل نگاه میشود.
با این حال با توجه به برنامههای توسعهای حملونقل ریلی و پررنگ شدن نقش این نوع حملونقل در زندگی مردم، به نوعی همزیستی مسالمتآمیز ایجاد خواهد شد.
به اعتقاد عبدالمحمدی توسعه حملونقل ریلی حومهای و ایجاد ارتباط مناسب آن با شبكه حملونقل داخلی و همچنین توسعه حملونقل ریلی بینشهری مدرن (با سرعت و تواتر مناسب) میتواند نیاز مردم را به راهآهن پررنگتر کند و در نتیجه آن مشكلات ناشی از عبورومرور قطار را بهدلیل احساس نیاز استفادهكنندگان به حداقل برساند. این موضوع بهوضوح در كشورهای اروپایی و آسیایشرقی قابل لمس است و زندگی بدون جابهجایی ریلی مفهومی ندارد.
این کارشناس حملونقل ریلی، توكیو را مثال زده که یكی از عوامل مهم در انتخاب مسكن و یا محل سكونت نحوه دسترسی به سیستم ریلی است؛ به این معنا كه نهتنها وجود ایستگاه بهعنوان یك معضل دیده نمیشود بلكه به عنوان یك نقطه مثبت لحاظ میشود.
به باور او تغییر نقش راهآهن در شهرهای ایران و ازجمله تهران و تبدیل آن به سیستم حملونقل كارآمد و مورد استفاده مردم قطعاً طرح چنین موضوعاتی را منتفی و حتی وجود ایستگاهها را به مطالبه اصلی مردم تبدیل خواهد كرد.
ریشه تهاجم شهرداری برای اخراج راهآهن
مشکل فعلی راهآهن این است که بهدلیل سیاسی شدن امور فنی در دولت قبل، به ناحق دوخطه شدن تهران- گرمسار به شهرداری واگذار شد. این نظر س.م محمودی است که تاکید دارد این کار در حالی انجام شده که شهرداری توان استفاده بهینه از این امکان را برای حملونقل حومهای ندارد و همین باعث شده شهرداری تهاجم برای اخراج راهآهن را شروع کند.
او میگوید در دوره دولت آقای احمدی نژاد مدیرانعامل راهآهن کاملا منفعل عمل میکردند و لذا یک طرح زیرگذر 4 خطه تهران به مبلغ 460 میلیارد تومان (تا دو سال قبل) را روی دست راهآهن گذاشتند که سالها دقیقا نیمی از کل سرمایهگذاری زیربخش ریلی را میبلعید.
محمودی در کنار اینکه معتقد است امروز راهآهن باید فعال برخورد کند و از همه توان سیاسی، فرهنگی و اقتصادیاش استفاده کند تا این مسائل راه بهجایی نبرد، انجام اصلاحاتی در راهآهن برای سامانه شهری را لازم میداند.
این کارشناس ریلی به سه دهه پیش برمیگردد و یاداوری میکند که ما در دهه 60 با احداث دو کمربندی از ورود قطارهای باری به تهران جلوگیری کردیم؛ مراکز تولیدی و بخشی از تعمیرگاهها را از راهآهن تهران به خارج شهر منتقل کردیم. حالا هم که باید همه مراکز تعمیراتی را از تهران به جاهای دیگر منتقل کنیم.
او اعتقاد دارد سایت تهران باید فقط به ایستگاه قطارهای مسافری همراه با سرویسهای واگنها تبدیل شود و برای این کار هم چند سکوی دیگر باید اضافه شود تا قطارهای تبریز و جنوب از درب میدان بهمن خدمات دریافت کنند.
آماده اسبابکشی هستیم!
ویدا سیدنژادی کارشناس دیگری است که در پاسخی با مطایبه میگوید «پرسنل محترم راهآهن بسیار خوشحال میشوند اگر محل کارشان به منطقهای خوش آبوهوا و دور از بزهکاریهای اجتماعی منتقل شود، پس نگران این امر نباشید.»
سیدنژادی فقط یک شرط دارد؛ اما! چون پیشنهاد را شما مطرح کردید پس لطف کنید با بودجه شهرداری چهار ایستگاه در حومه تهران برای راهآهن ایجاد کنید بهطوری که ایستگاههای مترو هم به آنها متصل باشند و با سرفاصله سه دقیقهای مسافران را به راهآهن برسانند و این ایستگاهها هم درخط متروی کمربندی تهران قراربگیرند البته. این امکانات را آماده بفرمایید، در اسرع وقت اسباب کشی خواهیم کرد.
میتوان به ایستگاه دو طبقه هم فکر کرد
م.ر عابد، در توصیف وضعیت ایستگاههای راهآهن شهرهاى اصلى (تهران، مشهد، اهواز و...) به سه بخش اصلی ایستگاه و سكوهاى مسافرى، فضاهای تعمیرات روزانه و فضاهای تعمیرات اساسى اشاره میکند.
عابد اعتقاد دارد وجود فضاهای تعمیرات اساسى در قلب كلانشهرها بههیچ عنوان ضرورتى نداشته و با تغییر كاربرى آنها میتوان زمینه تشویق شهردارىها را به توسعه راهآهن متناسب با توسعه شهرى فراهم کرد. این توسعه میتواند شامل ایستگاه و سكوها و تجهیزات نگهدارى قطارها متناسب با افزایش سرویسها باشد.
این کارشناس حوزه ریلی هم به یک دهه قبل بازمیگردد و به ایده ای اشاره میکند که آنموقع درکش سخت بوده اما حالا بهنظر میرسد این ایده حداقل قابل طرح باشد و بررسى آن از سوی مشاوران صاحب صلاحیت خارجى خالى از لطف نباشد؛ دو طبقه کردن ایستگاه راهآهن.
بنابراین او هم نه تنها به خروج ایستگاه از تهران اعتقادی ندارد بلکه درباره توسعه این ایستگاه سخن میگوید: در قالب ایده دو طبقه کردن ایستگاه، میتوان فضاى فوقانی سكوهاى مسافرى را پیوسته فرض کرده و رویكرد TOD را براى طبقه فوقانى بررسى کرد.
بهینهسازی چاره بهانهگیری
سید مرتضی ناصریان کارشناس دیگری است که بهجای خارج شدن ایستگاه از شهر، بهینه کردن استفاده از فضای آن را پیشنهاد میکند: وسعت محدوده ایستگاه تهران فراتر از حد نیازهای مردم و مسافران به ایستگاه است چراکه روزگاری ایستگاه خارج از شهر بوده ولی اکنون کاملا داخل شهر است و محدودیتهای دسترسی و ترافیکی قابلتوجهی بهعلت وسعت ایستگاه ایجاد شده است.
محدود کردن کاربری اراضی ایستگاه به کاربریهایی که لزوما باید در ایستگاه داخل شهر محفوظ بماند، راهحل مشخص پیشنهادی ناصریان است.
او به یک راهحل جنبی هم اشاره میکند؛ بهبود دسترسیهای محلی با احداث روگذر و زیرگذر و پل یا اجازه عبور خیابانهایی از محدوده ایستگاهی تا کل اراضی ایستگاه بهعنوان یک مانع وسیع در شهر نباشد، البته تاکید میکنم این تنها در حد یک ایده کلی است.
برخی دیگر از کارشناسان هم ایدههایی درباره زیرزمینی کردن بخشی از ایستگاه و مسیرها سخن گفتهاند که در یک مقال جدا به آن هم پرداخته میشود. اما در مجموع میتوان گفت هیچیک از کارشناسان عضو گروه مدیریت ریلی در تلگرام، موافق پیشنهاد خروج ایستگاه راهآهن از تهران نیستند و در بهترین حالت، به استفاده بهینه از وسعت آن اشاره میکنند.