کاهش سهم راهآهن از حمل و نقل همچنان ادامه دارد
وبلاگ تین نیوز، سید میثم لاجوردی | بررسی عملکرد ۱۰ سال گذشته راه آهن در حوزه حمل بار و مسافر نشان میدهد که به رغم تاکید مسئولین بر ارتقاء جایگاه حملونقل ریلی در میان سایر شیوههای حملونقل، تعداد مسافر و میزان بار جابجاشده توسط شبکه ریلی کشور در دو سال اخیر با کاهش جدی مواجه بوده است.
با توجه به افزایش تعداد ناوگان باری و مسافری در سالهای اخیر، کاهش جذب بار و مسافر حاکی از عدم بهرهبرداری مناسب از زیرساختهای موجود است. بررسی عوامل تاثیرگذار در میزان جذب بار و مسافر در راهآهن کمک شایانی به شناخت مسئله و راهحل آن میکند.
اصلیترین متغیرهای موثر در انتخاب وسیله نقلیه، زمان، هزینه، راحتی و امنیت میباشد. شاخص امنیت و راحتی سفر از مزیتهای نسبی راهآهن برای رقابت با سایر روشهای حملونقل است. اما مهمترین متغیری که مانع استقبال بیشتر از راهآهن شده است، طولانی بودن مدت سفر میباشد. این موضوع در رابطه با قطارهای مسافری و باری به عنوان بزرگترین معضل از سوی مشتریان شناخته شده است. هرچند در مورد قطار های مسافری، امکانات رفاهی نامطلوب نیز باید مدنظر قرار گیرد.
با توجه به زیرساختهای موجود در ناوگان ریلی کشور، در حال حاضر امکان سیر با سرعت ۱۶۰ کیلومتر در ساعت برای قطارهای مسافری و حدود ۹۰ کیلومتر در ساعت (با توجه به حجم بار و شیب و فراز خطوط) برای قطارهای باری فراهم است؛ لذا انتظار میرود زمان سیر این ناوگان خیلی کمتر از وضعیت فعلی باشد.
دلیل افزایش زمان سیر، مدیریت نامناسب در نحوه حرکت قطارها میباشد که ریشه در فقدان سامانه کنترل هوشمند قطار و به صورت جزئیتر، بلند بودن طول بلاکها دارد. این معضل با صرف هزینههایی بسیار کمتر از دوخطه کردن شبکه ریلی قابل حل است.
جانمایی آنلاین قطارها با راهاندازی سیستمهای کنترل هوشمند، برنامهای نمودن حرکت قطارها، نوبتی کردن حرکت قطارها به صورت رفتوبرگشتی در بازههای زمانی معین در مسیرهای یکخطه و نهایتاً کوتاه نمودن طول بلاکها ازجمله مهمترین راهکارها برای کاهش زمان سیر میباشد.
باتوجه به فراهم شدن برخی از زیرساختهای مورد نیاز برای تحقق این اهداف، مثل راهاندازی سامانه ATP (سامانه کنترل سرعت قطار) در محور تهران-مشهد، ضرورت دارد با استفاده از فناوریهای روز دنیا مثل سامانههای ETCS level 2 یا ۳ level ، این روند تسریع شود تا سهم راهآهن از حملونقل کشور ارتقا پیدا کند.