شکوفایی اقتصادی با توسعه راهآهن
تین نیوز | رحیم نیکخو: این روزها و در حالیکه کشور پس از امضای توافق هستهای با کشورهای بزرگ جهان خود را آماده رویارویی با چالشها و فرصتهای دوران پسا تحریم میکند، رکود بازار نفتی و سقوط آزاد قیمت نفت که شالوده اصلی درآمد ایران است، اوضاع اقتصادی دولت را با مشکل مواجه کرده است و بار دیگر کارشناسان و صاحبنظران را بر آن داشته است تا منابع درآمد غیرنفتی مناسب را جایگزین نفت نمایند.
ارتباط میان صنعت حمل ونقل با بخشهای اجتماعی و اقتصادی این باور را تقویت میکند که حمل و نقل از ارکان اصلی اقتصاد و تجارت و بخش مهمی از زندگی اجتماعی انسانها و کالاها به حساب میآید. به نحوی که ادامه حیات و رشد اقتصادی تا حد زیادی وابسته به آن بوده و حتی در برخی موارد بدون آن رشد اقتصادی، توسعه فعالیتهای اجتماعی و خدمات رفاهی امکانپذیر نبوده و موجب اختلال در مجموعه سیستمهای تولید، توزیع و مصرف و در نهایت رفاه عمومی خواهد شد.
وجود یک شبکه حمل و نقل کارا و چابک میتواند مایه تقویت انگیزه تولیدکنندگان و سرمنشاء ایجاد تقسیم کار در جامعه باشد. چرا که از یک سو مواد اولیه و کالاهای واسطه، با کمترین هزینه به کارخانهها می رسد و از سویی دیگر دستیابی به بازارهای مصرفی دوردست آسانتر میگردد. بنابراین بهبود و تقویت شبکه حمل ونقل میتواند عامل مهمی در جهت کاهش بهای قیمت تمام شده کالاها و خدمات، رشد تجارت و در نهایت رسیدن به سطح بالای توسعه اقتصادی باشد و در نتیجه مزایا و منافع زیادی از بهبود وضع صنعت حمل و نقل کشور عاید اقشار مختلف جامعه میشود.
تجارب کشورهای توسعه یافته از زبان مدیرعامل راهآهن
در یکی از جلسات اخیر اتاق فکر ریلی بررسی ارتباط زیر ساختهای ریلی با توسعه اقتصادی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفته است. در این جلسه، محسن پورسیدآقایی، مدیرعامل راه آهن، عنوان کرد: « این جریان که حمل و نقل ریلی توسعه را با خود همراه داشته است و یا برعکس، توسعه باعث به وجود آمدن صنعت حمل و نقل ریلی شده است، خیلی مشخص نیست اما میشود بر اساس اسناد و مدارک نتیجهگیری کرد که راه آهن عامل توسعه بوده است».معاون وزیر راه و شهرسازی همچنین گفت: « ادبیات قرن 19 میلادی نشان میدهد که دلیل پیشرفت آمریکا راه آهن بوده است. مسئولین آمریکا بارها و بارها اذعان
داشتهاند که در قرن 19 میلادی وجود راه آهن دلیل قدرت یافتن آنها بوده است. باور کنیم توسعهیافتگی یک کشور با توسعهیافتگی راه آهن آن کشور لازم و ملزوم هستند و این قانون در تمام دنیا وجود دارد و استثنا هم وجود ندارد.
همچنین در چند سال گذشته که جهان در یک رکود اقتصادی به سر میبرد، مسئولین و کارشناسان کشور چین راه حل برون رفت کشور خود را از رکود و رسیدن به یک رشد اقتصادی توسعه حمل و نقل ریلی دیدند. لذا با سرمایهگذاری زیاد در این حوزه رشد اقتصادی خود را بالا بردند».
موقعیت عالی و ژئوپلیتیک ایران
برخورداری از موقعیت مناسب جغرافیایی و قرار گرفتن در کانون برخی از مهمترین کریدورهای حمل و نقلی جهان، از جمله امتیازات و ویژگیهای خاص کشور ایران است. از سوی دیگر یکی دیگر از دلایل ضرورت توسعه حمل ونقل ریلی، مجاورت ایران با کشورهای محصور در خشکی نظیر افغانستان، ترکمنستان و ارمنستان است که امتیاز مهمی برای ترانزیت محسوب میشود.
گسترش ترانزیت ریلی؛ داروی شفابخش توسعه حمل و نقل
کارشناسان و صاحبنظران اقتصادی اعتقاد راسخ دارند که ترانزیت میتواند کشور را از وابستگی ۱۰۰ساله به درآمدهای نفتی نجات دهد. اگر چه آمارها حاکی از آن است که میزان ترانزیت کالا از ۲۲ مرز زمینی و ۱۰ مرز آبی کشور در مقایسه با سالهای گذشته روند صعودی داشته است اما از این میزان، سهم حملونقل جادهای ۹۵ درصد و راهآهن تنها پنجدرصد بوده است.
جمعیت قابل توجه کشورهایی که در همسایگی ایران قرار دارند و همچنین برخورداری آنها از روند رو به رشد اقتصادی، باعث شده تا بسیاری از کشورها برای ایجاد ارتباط بین آسیای میانه با کشورهای حوزه خلیجفارس و برقراری رابطه تجاری بین شرق آسیا با کشورهای اروپایی، از خاک ایران استفاده کنند.مسیر کوتاه و قیمت ارزان دو مزیت عمده ترانزیت از طریق ایران محسوب میشوند که کشورهای همسایه توجه ویژهای به آن دارند. در این میان ایران با داشتن ظرفیتهای فراوان در حوزه شبکه ریلی و اتصال خطوط راهآهن با کشورهای همسایه، میتواند نقش موثری در توسعه تجارت و تسهیل حملو نقل
کالا در منطقه ایجاد کند.
اهمیت سرمایهگذاری بخش خصوصی در حمل و نقل ریلی
با توجه به اینکه حمل و نقل ریلی به طور متوسط دو تا پنج برابر نسبت به حمل و نقل جادهای، دریایی و هوایی کارآمدتر است و زیرساختهای راه آهن دو تا سه برابر کمتر نسبت به دیگر روشهای حمل و نقل برای هر واحد بار یا مسافر زمین تصرف میکنند و همچنین مزایای دیگر حمل و نقل ریلی مانند حمل و نقل انبوه، با امتیازی مانند ایمنی، صرفه جویی اقتصادی و سوختی، جلوگیری از آلودگیها و نزدیک شدن به استانداردهای محیطی با توجه به افزایش قیمت سوخت به نظر میرسد که این نوع حمل و نقل باید در اولویت توسعه قرار گیرد.
بنا به سند چشمانداز در سال 1404، کشور ایران باید دارای 25 هزار کیلومتر خط ریلی باشد که با احتساب حدود 9 هزار کیلومتر خط ریلی موجود باید سالانه بیش از 1000 کیلومتر خط ریلی احداث شود و اگرچه توان ساخت سالانه این میزان خط ریلی از نظر توان فنی و تخصصی در کشور وجود دارد اما این بخش همواره از کمبود اعتبارات رنج میبرد. از سوی دیگر تنها راه گسترش و توسعه حمل و نقل ریلی، اتخاذ راهکارهایی برای جذب سرمایه بخش خصوصی است، زیرا با اعتبارات اختصاص یافته از سوی بخش دولتی به اهداف مورد نظر نمیرسیم. اما متأسفانه بخش خصوصی از این بخش به دلیل طولانی بودن زمان
بازگشت سرمایه استقبال چندانی نمیکند.
در این میان با توجه به اقدامات و سیاستهای ارزنده انجام شده از سوی مدیریت راهآهن در زمینه اعطای تسهیلات و ایجاد راهکارهای مناسب جهت سرمایهگذاری جذاب و سودآور برای بخش خصوصی داخلی و همچنین لغو تحریمهای اقتصادی و سیاسی ظالمانه که از سوی کشورهای غربی برعلیه ایران اعمال شده بود، به نظر میرسد با پتانسیلهای بالایی که کشور ایران دارد، سیستم حمل و نقل ریلی کشور گزینه مناسبی برای سرمایهگذاران خارجی باشد و روزهای طلایی و جهش انقلابی صنعت ریلی چندان دور از انتظار نیست و زمینهساز شکوفایی اقتصادی ایران خواهد شد.