مپنا در راه تحول عمده حمل و نقلی
تین نیوز | تجربیات کشور های توسعه یافته در حوزه حمل و نقل ریلی حاکی از این است که سیستم حمل و نقلی همواره از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و به تازگی، تحولات زیادی در استفاده از تکنولوژی های نوین در این حوزه به چشم می خورد.
به عبارت دیگر، رشد اقتصادی در کشورهای توسعه یافته، توسعه سیستم های حمل و نقل درون شهری و برون شهری اعم از ریلی و غیر ریلی را به یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای این کشورها تبدیل نموده است.
در برنامه ریزی کلان حمل و نقل ایران نیز، توسعه حمل و نقل ریلی از اولویت بالایی برخوردار است. به نحوی که در برنامههای 10 سال آینده به منظور توسعه ریلی پروژه های زیادی در زمینه توسعه زیرساخت و ناوگان شبکه ریلی درون شهری و برون شهری پیش بینی شده است.
بخش حمل و نقل ریلی مپنا در راستای مدیریت و اجرای هر چه بهتر پروژه های بزرگ خود، استفاده از روش های علمی مدیریت پروژه و استاندارد PMBOK را به عنوان مبنای کاری خود قرار داده است. همچنین تجربیات با ارزش مپنا در زمینه مدیریت پروژه های نیروگاهی پشتوانه بسیار با ارزشی در جهت هدایت و مدیریت پروژه های ریلی ایجاد نموده است.
از طرف دیگر چارچوب های استانداردهای IRIS و UIC که در صنعت ریلی مطرح هستند، در تعریف و شکل گیری فرآیندهای ستادی بخش حمل و نقل ریلی مپنا نقش اساسی ایفا می نمایند. از فواید مهم اجرا و پیاده سازی این استانداردها، ایجاد فرهنگ سازمانی مطلوب تر است که در آن نظم کاری مناسبی حکمفرما است.
در ارتباط با موضوع مدیریت پروژه، آموزش دوره های استاندارد PMBOK برای مدیران بخش ریلی و شرکت های تابعه در دستور کار قرار گرفته و تعدادی از مدیران و کارشناسان موفق به اخذ مدرک PMP از موسسه PMI شده اند.
اجرای با کیفیت پروژه ها و ارائه محصولات با درجه کیفی بالاتر به مشتریان و جلب رضایت آنها از یک طرف و مدیریت علمی کنترل و کاهش هزینه ها از طرف دیگر از حوزه های دانشی مهم و اولویت دار این استاندارد می باشند که رعایت آنها همواره مورد تأکید مدیریت ارشد گروه مپنا بوده است.
تحولات اخیر نشان از برداشتن تحریم های بین المللی و ورود به صحنه رقابت با شرکت های بزرگ بین المللی در اجرای پروژه های ملی کشور دارد. لذا در مواجهه با این تحول عظیم ساز مان ما بایستی چابک بوده و سیستم های خود را با شرایط بین المللی تطبیق دهد.
بر همین اساس، تشکیل دفتر مدیریت پروژه (PMO) در جهت استفاده مطلوب از منابع پروژه ها و افزایش بهره وری آنها و امکان رقابت پذیری بهتر در برنامه کاری قرار گرفته است: همچنین به کارگیری رویکرد سازماندهی ماتریسی قوی در امر مدیریت پروژه های ریلی مد نظر قرار گرفته اند.
در این میان این طرز تفکر، دستاوردهای داشته است که به عنوان نمونه می توان به شناسایی ذی نفعان پروژه ها و اولویت بندی آنها و طراحی سیستم ارتباطات موثر با هر یک از ذی نفعان از راهبردهای مهم مدیریت پروژه بخش حمل و نقل ریلی می باشد. همچنین ارتباط مستمر با مشتریان در تعریف نیازمندی های پروژه ها و رعایت مقررات ایمنی سیر و حرکت خطوط ریلی کشور در پروژه های جاری به خوبی برقرار می باشد و بازخورد نظرات ایشان در اصلاح طرح های مهندسی محصولات و بهبود خدمات نگهداری و تعمیرات به کار گرفته می شود.
ابلاغ منشور پروژه به مدیر پروژه به منظور اجرای پروژه در راستای استراتژی های گروه و در چارچوب بودجه و زمان بندی و ساختار سازمانی مصوب مبنای شروع پروژه ها می باشد. در ادامه تهیه ماتریس استراتژی اجرایی پروژه و تصویب آن و برگزاری جلسه Kick Off با ذی نفعان پروژه انجام می شود.
مدیر پروژه برنامه جامع مدیریت پروژه (PMP) را بر اساس الگوی استاندارد PMBOK و دستورالعمل های مصوب مپنا تهیه می نماید. همچنین ساختار شکست کارهای پروژه (WBS) بعنوان یک مبنای اساسی جهت ورودی جدول استراتژی های پروژه و برنامه زمان بندی تهیه می شود. انعقاد قرارداد با پیمانکاران و تأمین تجهیزات پروژه بر اساس جدول استراتژی اجرایی و مطابق با برنامه های پیش بینی شده انجام خواهد شد و طراحی و مهندسی پروژه توسط تیم مهندسی بخش ریلی و شرکت های تابعه و در صورت لزوم با همکاری شرکت های مشاوره طراح مورد تأیید مپنا ،انجام می شود.
بر اساس مقررات جاری ارزیابی ریسک در شرکت مپنا با تشکیل جلسات بین اعضای تیم پروژه، ریسک های مهم شناسایی شده و بر مبنای احتمال وقوع و شدت تأثیر آنها روی پروژه اولویت بندی می شوند و برای موارد مهم و بحرانی پاسخ های لازم و بودجه اضطراری پیش بینی می گردد و سایر ریسک ها که دارای ضریب اهمیت کمتری می باشند در طول عمر پروژه تحت نظارت می باشند.
جلسات کنترل پروژه در سطح شرکت تابعه بخش برای کنترل فعالیت های پروژه و در سطح بخش ریلی برای کنترل سیستم ها و Work Package های پروژه برگزار می گردد. همچنین هر دو هفته یکبار جلسات کنترل پروژه با کارفرما در محل پروژه جهت ارائه گزارشات و تصمیم گیری های لازم تشکیل می گردد. گزارشات پیشرفت ماهانه پروژه به تفکیک حوزه های دانش مدیریت پروژه برای کارفرما و مدیریت ارشد ارسال می گردد. سیستم Issue-Log برای پیگیری تصمیمات جلسات کنترل پروژه طراحی شده است و نتایج اقدامات به مدیر عامل بخش گزارش می شود.
حفظ دارایی های فکری و دانش ایجاد شده در پروژه ها و انتقال تجربیات به مدیران پروژه از دغدغه های مهم است که در این راستا ایجاد سامانه اطلاعاتی بخش ریلی در حال پیاده سازی می باشد که یک گام ما را به شکل گیری سیستم اطلاعاتی مدیریت پروژه (PMIS) نزدیک می کند.
در این رابطه، فرآیندهای سازمانی بخش در حال بازنگری است و جهت گیری آن ایجاد یکپارچگی در سطح پروژه های بخش و شرکت های تابعه است. در این میان، تقویت یکپارچگی مدیریت پروژه سینرژی بالایی را در بخش ریلی ایجاد خواهد کرد و آمادگی لازم برای پروژه های بزرگ نظیر پروژه برقی کردن راه آهن تهران – مشهد را فراهم می کند.
ثبت درس آموخته های پروژه ها به روش مصاحبه با مدیران پروژه ها و سایر مدیران پشتیبانی کننده صورت پذیرفته است و هر یک از این افراد خلاصه تجربیات را در جلسه ای به سایر مدیران منتقل می نمایند.
بر مبنای روش اجرایی مدیریت تغییرات پروژه کلیه تغییرات Scope, Time, Cost پروژه در شرکت تابعه بخش ثبت گردیده و تصمیمات اتخاذ شده در گزارشات ماهانه پیشرفت پروژه گزارش می شوند. تغییرات در سطح محدود توسط مدیر پروژه تصمیم گیری و از یک سطح بالاتر با حضور مدیران پروژه و مدیر عامل شرکت تابعه تعیین تکلیف می شود.
به منظور پایش عملکرد پروژه از شاخص هایEarned Value استفاده می شود. با استفاده از منحنی ها روند تغییرات این شاخص ها در طول دوره های زمانی مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. یکی از اطلاعات مهم میزان بودجه مورد نیاز جهت تکمیل پروژه از یک مقطع زمانی تا پایان پروژه می باشد.
در پایان این نکته قابل ذکر است که یکی از رویکردهای مهم در بخش ریلی راه اندازی پایگاه دانش عمومی به منظور دستیابی همکاران به اطلاعات اولیه مورد نیاز برای پروژه ها است. هدف این پایگاه دانش به اشتراک گذاری دانش موجود در بخش ریلی و ایجاد قابلیت سریع دسترسی کارشناسان و مدیران به اطلاعات پایه عمومی حمل و نقل ریلی و مدارک و مستندات مورد نیاز جهت تهیه پیشنهاد مناقصات و همچنین تهیه گزارشات تخصصی و Reports برای کارفرمایان، مشاوران و ذینفعان پروژه ها است.
در این میان، امکان مطالعه کتب، مقالات و منابع دوره های آموزشی و استانداردها و مقررات مورد نیاز در این پایگاه دانش فراهم گردیده است. اسناد و مدارک و گزارشات قابل رجوع تیم های تخصصی پروژه ها نیز در این پایگاه نگهداری می شود.
در خاتمه امید است با استفاده مطلوب تر از نیروهای متخصص و فعال بخش ریلی و با به کارگیری تکنولوژی های نوین و الگو قراردادن هر چه بیشتر استانداردهای علمی شاهد تحولات روز افزونی را در آینده باشیم.
*معاون برنامه ریزی و هماهنگی بخش حمل و نقل ریلی مپنا