بخش خصوصی کیفیت خدمات را بهبود بخشیده است
تین نیوز:
محسن پورسیدآقایی بیش از ده سال مدیر عامل رجا بوده و در این دولت هم مدیر عامل شرکت راه آهن ؛ از قدیمی های حوزه ریل است و مجموعه وسیعی از تجارب را به همراه دارد. برخلاف بسیاری از مدیران هم تراز اعتقاد دارد اگر نتوان به دنبال سودآوری بخش خصوصی بود، نمی توان به توسعه خطوط ریلی اعتقاد داشت. این روزها فردی مدیر عامل شرکت راه آهن است که بالای ده سال تجربه مدیریت شرکت رجا را در سابقه کاری خود دارد؛ از قدیمی های این حوزه است که هم آسیب ها و ضعف های دولت را در این بخش می شناسد و هم به محدودیت های بخش خصوصی در بخش راه آهن واقف است. برنامه های وسیعی برای
بهبود وضعیت راه آهن کشور دارد و معتقد است که در سایه فضای رقابت ، می توان کیفیت خدمات در بخش راه آهن را افزایش داد؛ سعی می کند با واقع نگری ، و ترسیم وضعیت کنونی، به دور از شعار و وعده، داده های قابل اعتمادی را در مورد وضعیت کنونی خطوط راه آهن کشورو نحوه بهبود خدمات در این بخش در طی سال های آتی ارائه دهد. اگر منتظر هستید که خط راه آهن تهران - مشهد برقی شود، باید خبردار باشید که فعلا در لیست انتظار هستیم که برقی کردن این خط در قالب یک فاینانس با طرف چینی به انعقاد قرارداد برسد. برقی کردن مسیرتهران - اصفهان روندش سریع تر است اما قرارداد قبلی به نفع طرف ایرانی نبوده و بعد
از روی کار آمدن دولت روحانی، مفاد قرارداد قبلی با طرف چینی اصلاح شده است. در کشور هم که کارخانه ریل سازی نداریم و بودجه کم است برای واردات ریل ؛ هم بازسازی خطوط قدیمی و هم دو خطه کردن برخی از مسیرها ؛ فعلا باید منتظر بود تا کارخانه ذوب آهن یک کارخانه از خارج بخرد و در ایران مستقر کند.اما اتفاق های خوبی هم رخ داده؛ بخش خصوصی در دو سال اخیر ترغیب شدند به حضور بیشتر در بخش راه آهن؛ چرا که سیاست هایی که بخش خصوصی را در این بخش دفع می کرد، اصلاح شده اند تا با بالارفتن سودهی بخش خصوصی، بتوان به جذب سرمایه های جدید پرداخت.
برای شروع گفتوگو، اگر بخواهیم در مورد ظرفیتهای زیربنایی بخش راهآهن صحبت کنیم، به نظر میرسد یکسری محدودیتهای ملی برای این توسعه وجود دارد؛ به عنوان نمونه، در حالی که بخش قابل توجهی از زیربناهای موجود ریلی کشور نیاز به بازسازی دارد، مسوولان از کمبود ریل و مشکلات واردات از روسیه و چین صحبت میکنند. در حال حاضر چشماندازی که در این بخش وجود دارد، چه هست؟
شرکت راهآهن جمهوری اسلامی وظیفهاش اداره راهآهن و توسعه راهآهن موجود مانند عملیات دو خطه کردن، برقی کردن و نوسازی ظرفیت کنونی؛ خطهای جدید راهآهن هم مانند خط رودهن به آمل، میانه به اردبیل و . . . به شرکت توسعه و ساخت زیربناهای حمل و نقل کشور عهدهدارش هستند. لذا آنچه مربوط به بازسازی خطوط موجود و دو خطه کردن خطوط جدید است در حوزه شرکت راهآهن است که در هر دو مورد عملیات خاکی و سیویل و حتی ساخت تونل و پابند و . . . توسط پیمانکاران داخلی قابل انجام است؛ اما آنچه با آن مشکل داریم، تامین ریل است که عملا همه مصرف ریل کشور باید از خارج تامین شود
و تا کنون کارخانه ریلسازی در کشور وجود نداشته که بخواهیم این نیاز را از تولید داخل مرتفع کنیم.
در دورهای صحبت از تولید ریل داخل کشور شد؛ این موضوع منتفی ست؟
در دورهای شرکت ذوبآهن سعی کرد از خط تولید نورد خود برای تولید تیرآهن استفاده کند و ریل U33 تولید کند که متاسفانه مورد تایید کیفیت قرار نگرفت؛ چون ابزار کارخانه برای تولید تیرآهن بود نه تولید ریل؛ لذا این مشکل قدیمی است و هنوز هم رفع نشده است. البته خوشبختانه ذوبآهن امسال تصمیم گرفته است که یک کارخانه تولید را بخرد و به ایران منتقل کند. که خوشبختانه بخش وسیعی از تجهیزات این کارخانه خریداری شده و نصب آن در داخل کشور آغاز شده و طبق قرار زمانبندی که وجود دارد، انشاءالله این کارخانه از مهرماه 94 راه خواهد افتاد و پس از طی مراحل تولید آزمایشی،
احتمالا از ابتدای سال 95، مصرف داخلی را به صورت پلکانی تامین خواهد کرد.
تا این زمان، واردات ریل تحت تاثیر تحریم با مشکل مواجه نیست؟
معمولا از چین، ترکیه و هند ریلهای مورد نیاز را خریداری میکنیم که مشکل اصلی تحریم نیست بلکه منابع مالی کافی برای خرید ریل نداریم. به همین دلیل است که ریل به میزان نیاز در کشور وجود ندارد؛ به عبارتی مشکل ما تحریم نیست، مشکل کمبود نقدینگی برای تامین ریل مورد نیاز است. بسته به اینکه ریل را از چه کشوری میخریم، هزینهها هم متفاوت است؛ اگر از ترکیه به یورو بخریم با خرید به یوآن از چین و به روپیه از هند هزینههای خرید متفاوت است.
در حال حاضر برآوردی در شرکت راهآهن وجود دارد که از 10 هزار کیلومتر ریلهای کنونی کشور، چه میزان نیاز به بازسازی دارد؟
اصولا هر سی سال باید یک بار خطوط راهآهن کلا تعویض شود . در طول این سی سال دو مرحله حداقل نگهداری و اصلاحات نیاز دارد. با این تفاسیر برنامه بازسازی ما در حال حاضر سالی 300 کیلومتر است که اولویت اولمان در شرایط کنونی خط جنوب ـ دورود به اندیمشک و اهواز ـ است و اولویت دوم هم دو قطعه از محور شمال در نزدیکی گرگان است. مسیر بافق به کرمان- هم عمری بالای سی سال دارد که بازسازی آن بسیار ضروری است. به طور کلی برای سه سال آینده به 400 هزار تن ریل نیاز داریم که به طور تقریبی اگر هر تن هشتصد دلار باشد، به 320 میلیون دلار ظرف سه سال آینده برای خرید ریل از خارج نیاز خواهیم
داشت.
در حالی که بودجه سالانه برای بخش ریل گذاری چقدر هست ؟
بودجه بهبود یافته است اما حجم تعهدات بسیار زیاد است. به عنوان نمونه 30 هزار میلیارد تومان قرارداد خطوط جدید است. در حالی که بودجه دولت برای ساخت راهآهنهای جدید یک هزار و 200 میلیارد تومان است که به عینه کمبود بسیار وسیع بودجه را میبینید.
یکی دیگر از حوزههای اصلی فعالیت شرکت راهآهن به جز بازسازی ریلهای کنونی و دو خطه کردن مسیرها، برقی کردن است که در دو خط اصفهان و مشهد قرار بود صورت بگیرد که متاسفانه این بخش مصداق میراث ناتمام بخش راهآهن در دولتهای مختلف است. آخرین وضعیت پیمانکاران این دو خط چه هست؟
برقی کردن خط تهران – مشهد و رساندن سرعت به 200 کیلومتر است . در دولت جدید، تصمیم گرفته شده این پروژه از منابع فاینانس تامین اعتبار شود. قرارداد این خط سال گذشته بین راهآهن و کنسرسیومی از شرکتهای چینی – مپنا منعقد شد. امسال هم مجوزهای قانونیاش مانند ترک تشریفات و پرداخت پیش قرارداد، انجام شده؛ بانک عامل هم تعیین شده ست و منتظر تامین فاینانس بین ایران چین هستیم و به محض اینکه این پروژه هم در لیست فاینانس ایران و چین قرار بگیرد، کار شروع میشود.
سقف زمانی و تعهدات الزامآوری برای ممانعت از این اتفاق وجود دارد؟
حداقل در این موضوع طرف چینی پای کار هست اما مشکل اصلی سقف محدود اعتبارات فاینانسی بین ایران و چین است. دولت در حال اولویتبندی پروژههایی است که در لیست فاینانس ایران و چین قرار دارد. چون پروژههای معرفی شده از دولت قبل باید به سرانجام برسد تا پروژههای جدید معرفی شود. در حال حاضر امیدواریم که اگر تمام پروژه در پکیج فاینانس این دوره قرار نگیرد حداقل فاز اول در این پکیج فعلی گذاشته شود تا عملیات آغاز شود. سقف فاینانس برقی کردن خطوط راهآهن دو میلیارد دلار است و کل قرارداد از شروع کار 42 ماهه باید تمام شود.
خط تهران – قم - اصفهان چطور؟
این خط چون از قبل در پکیج فاینانس قرار داشت، قرارداد با کنسرسیوم قرارگاه سپاه و شرکت چینی بسته شده است؛ قرارداد قبلی اشکالات بسیاری داشت؛ به عنوان مثال قیمتی که چینیها داده بودند خارج از عرف معمول بود؛ در دولت جدید تیمهایی تشکیل شد با طرف چینی مذاکراتی صورت گرفت؛ اسکوپ کار اصلاح شد؛ بخشهای زائد قرارداد حذف شد و قیمت قرارداد بر اساس قیمتهای جهانی تعدیل شد. قرارداد در مرحله نهایی است و کار گشایش اعتبار آن انجام شده است و در سفر رییسجمهور به قم شروع عملیات با دستور ایشان آغاز شد. این پروژه هم قرار است در یک بازه زمانی چهار ساله انجام شود.
این بدبینی وجود دارد که با حضور طرف چینی، هر دو پروژه گرفتار موارد مشابه نیمه کاره شود. چه معیاری برای قابل اعتماد بودن طرفهای چینی داشتید که در دولت جدید هم قراردادها با طرف چینی بسته شد؟ با وجود تحریم آیا میتوانستیم سراغ کشورهای دیگر برویم؟
محدودیت اصلی موضوع فاینانس است. در شرایط تحریم بجز چین آن هم از محل پولهای فروش نفت ایران که در چین ذخیره شده، محل دیگری برای تامین اعتبار نداریم؛ از طرف دیگر بهرهوری شرکت چینی مانند بسیاری از شرکتهای دنیا عملکردش بستگی به نحوه نظارت کارفرما دارد. اگر نظارت خوب نباشد، شرکت چینی بهرهوری نخواهد داشت و به همین دلیل مراقب هستیم که در کار با چینیها تیم مهندسی و تیم تحویل گیرنده باید تیم قوی باشد که نظارت خوبی داشته باشد.
در گفتوگو با آقای آخوندی این موضوع مطرح شد که بخش حمل و نقل در ایران به عنوان بخش سودآور هیچ گاه مطرح نشده است و هیچ گاه بخش خصوصی ترغیب نشده است که وارد این بخش شود. شما یک سال و اندی در این حوزه حضور دارید، آیا راهآهن بخش زیان ده است و بخش خصوصی ترغیب به حضور نخواهد شد یا میتوانید تدابیری را اتخاذ کنید که این سیکل معیوب، اصلاح شود؟
البته بخش خصوصی به معنای واقعی نه قرارگاههای
بخش خصوصی، جایی میرود که هم سودآوری داشته باشد و هم این سود قابل رقابت با سود در سایر بخشها باشد. لذا حتی سود پایین هم توجیهآور نیست و این سود باید قابل رقابت باشد. لذا باید بخش حمل و نقل را باید در رقابت با سایر بخشهای جذب سرمایه سودآور کنیم. نه فقط اینکه مقدار کمی سود داشته باشد. مشکل اصلی ما در نگاه کلان مدیریتی است. موضوع این است که راهآهن سودش به منافع ملی میرسد. در حمل و نقل ریلی منافعی را برای اقتصاد ملی ایجاد میکنید که پولش در جیب بنگاههای خصوصی نمیرود، شما وقتی ریل را توسعه میدهید میزان تصادفات جادهای را کاهش میدهید.
این نفعش به اقتصاد ملی میرسد نه کسی که با سیستم راهآهن کار میکند. کسی بابت اینکه میزان تصادفات جادهای کم شده به شرکت راهآهن پول نمیدهد؛ یا صرفه جویی کلانی که در میزان مصرف سوخت انجام میشود. به عبارتی بخش ریلی به اقتصاد ملی نفع میرساند و لذا باید دولت سود شرکتهای ریلی را تضمین کند و آنها را سودآور کند. به عبارتی دولت باید در بخش ریلی هزینه کند. به همین دلیل نگاه به بخش ریلی باید جدا از نگاهی باشد که به بخش جادهای میشود. هزینههای بخش ریلی در دو سطح است . یکی بخش زیربنایی که عملا تامین هزینههایش به طور کامل در اختیار دولت
است. سطح دوم هم بهرهبرداری است که میتوان بخش خصوصی را ترغیب به سرمایهگذاری کرد. به شرطی که دولت از دریافت بسیاری از هزینهها در این بخش چشمپوشی کند.
البته شما در این بخش سیاستهای حق دسترسی را در دولت جدید اصلاح کردید. این اقدام کافی برای ترغیب بخش خصوصی کافی بود؟
پیش از این بخش خصوصی 57 درصد درآمد بارنامههای خود را باید به عنوان حق دسترسی به دولت میدادند. که راهآهن خرج تعمیرات ریلها کند. در حالی که همین رقم در جادهها تقریبا صفر است. یعنی کامیونی که در جادهها حرکت میکند پولی را جهت نگهداری جادهها به دولت پرداخت نمیکند. این نابسامانی بسیار وسیع بود. بخش ریلی سودآوری بسیار کمی داشت. اما منافع ملی ایجاب میکرد که دولت خود در بخش ریلی سرمایهگذاری کند. لذا حق دسترسی را در دولت جدید تثبیت کردیم و بعد روند کاهشی آن را آغاز کردیم تا بخش خصوصی برای سرمایهگذاری در این بخش ترغیب شود. از سال گذشته تا
دی ماه امسال متوسط دریافتی راهآهن از حق دسترسی از 57 درصد به 36 درصد کاهش پیدا کرد. حرکت موثری بود و بخش خصوصی از ان استقبال کرد و بار بیشتری روی سیستم ریلی جا به جا شد؛ سیاست ما رساندن این حق دسترسی به 20 درصد تا سه سال آینده است تا عملا بخش ریلی بتواند با بخش جادهای برای حمل بار، رقابت کند.
در مورد سرمایهگذاریهای بخش خصوصی در لوکوموتیو واگن چطور؟
در این بخش هم سهم بسیار کمی به شرکتهای دارنده لوکوموتیو از حق حمل بار، پرداخت میشد که این رقم را از 19 درصد کرایه بار به 34 درصد رساندیم و شرکتهای دارنده لوکوموتیو 34 درصد کرایه بار را دریافت میکنند.
لذا بخش خصوصی حداقل نسبت سودآوریشان بهتر شده و البته به سطح مطلوب نرسیدهاند و باید برای جذب سرمایه سطح سودآوری بخش خصوصی را از این میزان هم بالاتر ببریم.
در بخش مسافر چطور؟
این سیاست در بخش مسافر از زمان مدیریت اینجانب در بخش رجا وجود داشت که شرکتهای خصوصی هزینهای را بابت نگهداری راهآهن و زیربناها به دولت پرداخت نکنند. این سیاست را دنبال کردیم و تثبیت شده است که بخش خصوصی حق دسترسی پرداخت نمیکند و راهآهن از بودجههای عمومی، این هزینهها را تامین میکند. قیمت بلیت را هم با رشد تورم بالا بردیم، از طرفی مسیرهای جدید را به بخش خصوصی تحویل دادهایم تا واگنهایشان بیشتر حرکت کند. لذا 60 درصد درآمد شرکتهای خصوصی در بخش مسافر رشد کرده است.
اما خدمات به همین تناسب برای مسافران بهبود نیافته است.
خب طبیعی ست؛ همین داستان مرغ و تخممرغ بین مسافران و شرکتهای خصوصی جاری است. شرکتهای خصوصی میگویند چون ضرر میدهیم نمیتوانیم خدمات را بهبود بدهیم و باید اول سودآور شویم و خدمات را بهبود بدهیم. وقتی درآمدهای شرکتهای خصوصی پایین بود واقعا بهبود خدمات میسر نبود.
در حال حاضر که به گفته شما 60 درصد درآمد شرکتهای خصوصی افزایش یافته، چطور؟
الان وضعیت کیفیت خدمات بهبود یافته است؛ تاخیرها کاهش پیدا کرده است و طبیعی است که شرکتها به رقابت هم میپردازند و در فصل زمستان میبینیم که برخی از شرکتها برای جذب مشتری بیشتر حتی تعرفه فروش بلیت خود را 30 درصد پایینتر از قیمت مصوب، ارایه میدهند تا مشتری بیشتری را جذب کنند. اصولا راه بهبود کیفیت ایجاد رقابت است. و به نظر میرسد این اتفاق رخ داده و وضع سرویسدهی بهبود یافته و در سالهای آتی کیفیت قطارهای مسافری بهبود هم خواهد یافت.
اصولا مردم در بسیاری از موارد در سالهای اخیر معیارشان برای سنجش وضعیت خدمات در کشورهای دیگر است. تقریبا در شرایط کنونی، کار سختی برای یک شخص نیست که بداند وضعیت سرویسدهی مثلا در مسیرهای ریلی یک کشور مانند آلمان چگونه است.
دو موضوع را باید از هم تفکیک کرد. یکی سرعت قطارهاست، یکی کیفیت خدمات؛ متاسفانه سرعت قطارها در حال حاضر همان سرعت 50 سال پیش است و د راین مورد هیچ نوع پیشرفتی نداشتهایم اما در مورد کیفیت خدمات به نظرم کیفیت خدمات مطلوبی داریم. این اشتباه در برداشت مردم است که کیفیت خدمات در قطارهای کشورهای خارجی بیشتر از ماست. میتوانم بگویم در برخی از قطارهای داخلی کیفیت خدمات بالاتر از قطارهای مشابه خارجی است.
کیفیت خدمات را چه معنی میکنیم؟ شما به عنوان نمونه کیفیت خدمات در مسیر تهران بندرعباس یا تهران – اهواز را مطلوب میدانید؟
خب شما یک مثال از تهران اهواز دارید من هم یک مثال از تهران – مشهد دارم. برخی از قطارهای تهران مشهد که وسایل خواب، تلویزیون و سرویس غذای داخل کوپه دارید در اروپا به ندرت بتوانید از چنین سرویسی استفاده کنید و آن قدر گران است که از عهده مردم عادی بر نمیآید. سفرای برخی از کشورهای اروپایی را که دعوت کردم تا با قطار تهران – مشهد مسافرت کنند، برایشان بسیار سورپرایز بود. مثلا داشتن مهماندار در هر واگن یک سرویس بسیار گران حساب میشود که هر واگن دارای یک مهمان دار است . لذا قطارهای خوب و بد داریم و این طور نیست که تمام سرویسدهیهای ما بیکیفیت باشند.
البته معتقدم همان سرویسهای به قول شما بد را هم اگر در قیاس با قیمت بلیت با معیارهای اروپایی مقایسه کنیم، قابل قبول است. در جنوب هم سرعت خطوط مشکل اصلی است. برخی از قطارهای این مسیر قدیمی هستند که آن هم به دلیل نبود سودآوری در این خط است. مثلا خط تهران ـ مشهد سودآور است و قیمت بلیت هم بالاتر است و شرکتهای خصوصی ترجیح میدهند بهترین واگنهایشان را به این مسیر بفرستند. مسیر شمال هم این مشکل را داریم چون شرکتهای خصوصی بهترین واگنهایشان را در این مسیر وارد نمیکنند. مثلا مسیر تهران – گرگان سودآوریاش نصف مسیر تهران – مشهد است و اصولا شرکت
خصوصی هم دنبال سودآوری است. البته ما سعی میکنیم که این تعادل را ایجاد کنیم و شرکت خصوصی را مجبور میکنیم که اگر یک قطار خوب به مسیر تهران – مشهد میفرستند یک قطار هم در مسیرهای کم سودده ارسال کنند . وگرنه اگر موضوع فقط به انتخاب بخش خصوصی بود ممکن است اصلا مایل به دادن سرویس در برخی از مسیرها نباشند.
با توجه به برنامههایتان، باز افزایش قیمت در چه زمانی خواهیم داشت؟
در آذرماه امسال افزایش قیمت را بر اساس رقمهای پیشنهادی شرکتهای خصوصی داشتیم. در ایام عید افزایش قیمت نداریم اما در سال 94 با توجه به وضعیت تورم تصمیم خواهیم گرفت. طبق قانون تصمیمگیری در مورد قیمتها هم به عهده دولت نیست و شرکتهای خصوصی مجاز به تعیین قیمت هستند و باید قیمت خودشان را بر اساس قیمتهای تمام شدهشان و میزان تورم ارایه دهند. بر آن مبنا راهآهن نظارت کند تا اجحافی در این افزایش صورت نگرفته باشد و از انحصار خودشان سوءاستفادهای نکرده باشند.
یکی از معضلات اصلی خطوط راهآهن کشور، وضعیت نابسامان ایستگاههای راهآهن است، که خدماتش برای مسافران مناسب نیست.
در حال حاضر بازسازی ایستگاه اهواز را در دستور کار داریم. در کرج و ورامین و شهر قدس هم ایستگاهها را توسعه دهیم. تا مردم بتوانند از سرویسهای راهآهن به عنوان خطوط حومهای استفاده کنند و ایستگاههای قطارمان در این شهرهای حومهای دارای خدمات پارکینگ است تا مردم بتوانند با پارک خودروهایشان از طریق راهآهن به شهر مرکزی رفته و غروب با برگشت از محل کار از طریق همین سرویس راهآهن از خودرویشان استفاده کنند.
وزیر راه و شهرسازی هم تاکید بسیاری در توسعه خطوط حومهای دارند. آیا این برنامه سوددهی خواهد داشت؟ در حالی که مثلا در تمام این مسیرهایی که تاکید وزارت خانه روی راهاندازی خطوط حومهای هست، ما خطوط مترو داریم یا مترو در حال انجام عملیات فنی راهاندازی خطوط مترو هست؟
اصولا یکپارچگی در همه کارها امر واجبی است و اگر جزیرهای کار کنیم، همین اتفاقی میافتد که شما مثال زدید. الان در مسیر اسلامشهر، راهآهن خط دارد و ایستگاه داریم و نزدیکترین مسیر به اسلامشهر همین خط است. اما شهرداری تهران در حال برنامهریزی برای راهاندازی خط مترو است. این عدم برنامهریزیها، بودجههای زیادی از بیتالمال خرج شود.
خب با معایب کنونی، چه باید کرد؟
در امور حمل و نقلی دو وزارت خانه مسوول است. یکی شورای عالی ترافیک کشور که در وزارت کشور است و خطوط مترو و خطوط شهرها را کنترل میکند. یکی هم شورای عالی شهرسازی است که نحوه شهرنشینی را مدیریت میکند. وزارت راه هم که جدا از وزارت مسکن بود و وضع بسیار بدتر بود. در حال حاضر با ادغام مسکن و راه، شهرسازی و حمل و نقل برون شهری دارای تصمیمگیری یکپارچه شده است. ما امیدواریم در شورای عالی ترافیک هماهنگی بین خطوط مترو و سیستم ریلی بیشتر شود. اما در کلان، باید سازمان مدیریت این هماهنگی را ایجاد کند؛ چون عملا بودجههای پروژهها در نهایت با تصمیم این سازمان خواهد
بود.
به طور عملیاتی تا الان توانستید در همین یک سال و نیم عملیاتی قدمی بردارید که حداقل معضل رفع شود؟
به طور سیستماتیک هنوز کاری انجام نشده است. الان هماهنگیها موردی است که بین دو مسوول ممکن است صورت گرفته باشد. پیشنهادی هست که شرکت مستقل حمل و نقل حومه تشکیل شود که بین وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور باشد. تا حمل و نقل حومه را به صورت ساختاری مدیریت کند. ایدهای هم دارم که با آقای آخوندی هم در موردش صحبت کردم که شورای عالی ترافیک و شورای عالی شهرسازی ادغام شود تا یک برنامهریزی واحد داشته باشیم. در حالی که رویکرد دنیا طراحی شهرسازی بر اساس حمل و نقل است نه اینکه شهرسازی جدا باشد و حمل و نقل به طور جدا مدیریت شود. لذا این دو مبحث قابل تفکیک نیست و اگر ایده
فوق مورد حمایت قرار بگیرد میتوان این دو شورا را در هم ادغام کرد و یک شورای واحد داشته باشیم. که این امر نیازمند قانون است؛ چون شورای عالی ترافیک و شورای عالی شهرسازی و راهآهن قوانین خودش را دارد و باید یک قانون جامع در برگیرنده هر سه بخش تدوین شود. البته سختترین کار در ایران هماهنگی است. فرهنگی که از کودکی با آن آشنا میشویم فرهنگ همکاری و کار دست جمعی نیست. لذا جنبه فرهنگی هم بر این موضوعات سیطره دارد و هر دستگاه میخواهد فقط در حیطه خودش کار کند و اینکه یک تصمیم پیش از اجرا با دستگاههای مختلف در میان گذاشته شود، در فرهنگ مدیریتی ما بسیار پیچیده و
سخت به نظر میرسد.
اما شما در مورد قطار گردشگری توانستید با موفقیت این کار را در هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی به اجرا بگذارید و برخلاف بسیاری از تصورها و پیش داوریها که احتمال شکست طرح را میداد هم طرف اروپایی و هم مردم ایران از آن بسیار استقبال کردند و طرح موفقیتآمیزی شد.
من بسیار خوشحالم که قطار گردشگری با این میزان استقبال مواجه شد. البته سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در این موضوع هیچ نقشی نداشت و با اینکه این موضوع در حیطه کاری آنها بود اما در نهایت شرکت راهآهن از صفر تا صد این کار را مدیریت کرد و به انجام رساند. ما هم بسیار خوشحالیم که این قطار گردشگری با هماهنگی و برنامهریزی بالا و بدون هیچ گونه ایرادی توانست مسیر خودش در ایران را طی کند. نکته جالب این هست که مسافران این قطار، حتی از قیاس خدماتی که ما در ایران به آنها ارایه دادیم، هماهنگی و برنامهریزی و عدم تاخیرها و حتی فرهنگ برخورد مردم بسیار راضیتر از مسیری
بودند که مثلا در ترکیه طی کردند. ما حتی به عنوان نمونه یک مورد شکستن شیشه توسط کودکان را هم نداشتیم. به هر حال تجربه خوبی بود که امیدواریم ادامه پیدا کند و مسلما ظرفیت بالایی برای بخش گردشگری کشور ایجاد خواهد کرد.
از لحاظ درآمدی هم برای راهآهن سودآور بود؟
ما اصلا برای اینکه قطار گردشگری اروپایی از ایران رد شود هزینهای دریافت نکردیم؛ اگر هزینهای هم بوده بسیار محدود، احتمالا در ازای خدماتی بوده که ارایه شده است اما به طور کل راهآهن ایران هیچ هزینهای را برای استفاده از خطوط ریلی کشور از این قطار دریافت نکرد و هدفمان این بود که با انجام این طرح بانی، آغاز مسیرهای گردشگری اروپایی به کمک خطوط ریلی از ایران شویم و بتوانیم از ظرفیت خطوط ریلی برای رونق امر گردشگری استفاده کنیم.
این طرح دنباله دار خواهد بود؟
بعد از موفقیت قطار گردشگری، چند کشور اروپای دیگر هم به ما پیشنهاد کردند که در مسیر گردشگری خطشان از خطوط ایران هم استفاده کنند. یک شرکت ایرانی هم پیشنهادهایی را برای انجام این کار دارد. البته واگنهای این قطار بسیار لوکس هستند و تقریبا هر مسافر اروپایی برای یک سفر ده روزه حدود 80 میلیون تومان به پول ما خرج میکند؛ لذا نمیدانم که شرکتهای داخلی قدرت ساخت چنین واگنهای لوکسی را دارند یا میتوانند چنین واگنهایی را خریداری کنند؛ اما به هر حال راهآهن ایران از این دست طرحها استقبال میکند و نهایت همکاری را با این دست طرحها و ایدهها
خواهد داشت.
هفته نامه حمل و نقل - شماره 3 تاریخ 12 اسفند ماه 93