| کد خبر ۴۵۱۳۱
کپی شد

به زمان نیاز داریم…

به زمان نیاز داریم…
|

تین نیوز |آخرین بخش از گزارش اصلی این شماره را اختصاص داده‌ایم به نهادی كه بیشترین انتقادات در این گزارش متوجه آن بوده است؛ راه‌آهن جمهوری اسلامی. نهادی كه منتقدان (وارثان حفره‌های حمل) آن را در بازار رقابتی حمل؛ غیرمنعطف و ناكارآمد می‌خوانند. با حسین عاشوری معاون بهره‌برداری و سیر و حركت راه‌آهن درباره این انتقادات سخن گفته‌ایم. او ضمن تایید جذابیت‌های اندك راه‌آهن برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در سال‌های اخیر و وعده‌هایی درباره تغییر این روند با مصوبات در حال پیگیری، از کارگروه مشترکی می‌گوید كه بین ایمیدرو و راه‌آهن برای تدوین طرح جامع حمل مواد معدنی تشکیل شده و این طرح، الگویی برای تصمیمات سال‌های بعدی خواهد شد تا هزینه‌های صورت گرفته برای توسعه معادن و کارخانه‌های فولاد متناسب با توسعه حمل ‌و نقل ریلی یا خطوط مناسب حمل بار معادن باشد.

 

ترابران: گفته می‌شود سهم حمل و نقل ریلی در جابه‌جایی فرآورده‌های معدنی در كشور بسیار پایین است، شما چقدر با این نظر موافقید؟

  از مجموع انواع کالاهایی که توسط راه‌آهن جابه‎جا می‌شود، حدود 47 درصد به جابه‌جایی مواد معدنی (به شكل خام) اختصاص دارد و حدود 23 درصد مربوط به حمل فرآورده‌های معدنی و محصولات فولادی است، بنابراین در مجموع 70 درصد جابه‌جایی بار در راه‌آهن مربوط به معادن و کارخانجات فولاد است و به عبارت دیگر، مشتریان اصلی شبکه ریلی را معادن و كارخانجات فولاد تشكیل می‌دهند.

مواد معدنی حمل شده از طریق ریل عمدتا کالاهایی هستند که از معادن به کارخانجات فولاد می‎روند مانند فولاد مبارکه، ذوب آهن، فولاد خراسان، فولاد کاوه و ... این روندی است که به صورت مستمر از سال‌های گذشته شروع شده و با طرح توسعه کارخانجات فولاد که دسترسی بیشتر به مواد معدنی را اجتناب‌ناپذیر كرده است، راه‌آهن هم سعی کرده جابه‎جایی بیشتری در این بخش داشته باشد.

ترابران: اما معدن‌داران می‌گویند تمایلی به استفاده از حمل و نقل ریلی ندارد...

  من براساس آمارها صحبت می‌كنم. اگر به آمارهای عملکرد چند سال گذشته نگاه کنیم، متوجه خواهیم شد که راه‌آهن حدود 21 میلیون تن از مواد معدنی را در سال جابه‎جا می‌کند و بخش جاده‌ای هم طی سال‌های اخیر، تقریبا معادل همین مقدار را حمل کرده؛ البته به جز سال 92، چون ما در این سال، با اوج صادرات سنگ آهن مواجه شدیم و یک باره حجم صادرات سنگ آهن، رشد فزاینده‌ای یافت و چون راه‎آهن ناوگان مورد نیاز برای پاسخگویی به صاحبان کالا را نداشت، بنابراین صاحبان کالا به سمت حمل جاده‌ای سوق پیدا کردند، اما در سال 93 که حجم صادرات سنگ‎آهن کاهش پیدا کرد، کماکان سهم راه‎آهن تقریبا با جاده برابر است، یعنی حدود 50 درصد بار مواد معدنی توسط راه‎آهن انجام می‎شود و پنجاه درصد آن توسط جاده.

ترابران: چندی پیش مدیرعامل ایمیدرو در دومین همایش بین‌المللی انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سنگ آهن با اشاره به اینكه یکی از چالش‌های اساسی حوزه سنگ آهن، مشکل حمل و نقل آن است، اعلام كرد در داخل کشور قیمت جابجایی بار با کامیون قابل رقابت با راه‌آهن نیست و براساس مذاکرات با راه‌آهن، قرار شده که راه‌آهن تعرفه خود را برای حمل و نقل سنگ آهن کاهش دهد. آیا این خبر صحت دارد؟

  بله؛ از سال گذشته، جلسات مداومی بین مدیرعامل راه‎آهن و مدیرعامل شرکت ایمیدرو، آقای دکتر کرباسیان، برای هماهنگی بیشتر بین دو سازمان برگزار شده تا میزان حمل مواد معدنی از طریق ریل افزایش پیدا می‎کند؛ چراكه با طرح توسعه‌هایی که در حال انجام است، نیاز به جابه‎جایی حمل مواد معدنی با ریل بیشتر احساس می‌شود، اما موضوع اصلی تعرفه‌ها نبوده؛ بلکه تعرفه یکی از مسائل مربوط به این جلسات بوده. حتما مستحضر هستید كه با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها، نرخ حمل و نقل جاده‌ای هر سال افزایش پیدا می‌کند، در حالی که نرخ رشد تعرفه راه‌آهن نسبت به جاده‌ای بسیار کمتر است و بر اساس تقاضای بخش معدن راه آهن طی سال 93 سیاست عدم افزایش نرخ تعرفه ‌(حق دسترسی ریلی) را اجرا کرد.

در یک سال گذشته، ما در استان‌های مختلف حدود پنج جلسه با مدیران معادن و کارخانجات فولاد داشتیم و مشکلات حمل مواد معدنی بررسی شد. می‌دانید که بحث حمل مواد معدنی به چند بخش تقسیم می‌شود؛ یک بخش آن بارگیری است. برخی معادن امکانات خوبی برای بارگیری مواد معدنی به ریل دارند، اما برخی معادن از امکانات ضعیف‌تری برخوردارند و باید تجهیز شوند.

بحث دوم به مسیرهای ریلی مربوط می‌شود؛ ما در مسیرهایی که نیاز به جابه‌جایی بار مواد معدنی روز به روز بیشتر می‌شود، باید به فكر افزایش ظرفیت مسیر و تامین ناوگان مورد ‌نیاز باشیم.

بحث دیگر، به مرحله تخلیه ارتباط دارد؛ به عبارت دیگر، در حال حاضر در اغلب کارخانجات فولاد كشور، ما با کمبودهایی در زمینه تخلیه مواد معدنی از طریق ریل مواجهیم و نیاز مبرم به واگن‎برگردان وجود دارد. به طور مشخص الان در منطقه ویژه خلیج‎فارس که چند کارخانه فولادی در آنجا تاسیس شده، ظرفیت تخلیه مواد معدنی پایین است.

البته با مجوزهایی که به تازگی داده شد، بعضی كارخانجات از جمله فولاد کاوه در حال ساخت واگن‎برگردان هستند كه امیدواریم این اقدام (یعنی فراهم كردن امکانات مورد نیاز برای تخلیه) به سایر كارخانجات از جمله فولاد هرمزگان و صبا فولاد هم تسری پیدا كند.

علاوه بر جلسات هماهنگی در ماه‎های گذشته که در تسهیل حمل بار موثر بوده است، کارگروه مشترکی هم بین ایمیدرو و راه‌آهن برای تدوین طرح جامع حمل مواد معدنی تشکیل شده و پیگیر هستیم که در آن ، تمام نیازها برای بهبود وضعیت حمل کالاهای معدنی توسط راه‎آهن را فراهم کنیم. از خطوط ریلی گرفته تا تجهیزات بارگیری و تخلیه.

هدف ما در این طرح، آن است که بیشترین جابه‌جایی بار معادن را از طریق ریل انجام دهیم. در این راستا پروژه‌هایی که بین معدنی‌ها اجرا می‌شود باید با پروژه‌های ریلی هماهنگ شود تا توسعه این دو متوازن با یكدیگر باشد. به عبارت دیگر، طرح جامع معادن و فولاد، الگویی برای تصمیمات سال‌های بعدی خواهد شد تا هزینه‌های صورت گرفته برای توسعه کارخانه‌های فولاد متناسب با توسعه حمل ‌و نقل ریلی یا خطوط مناسب حمل بار معادن باشد.

ترابران: عده‌ای معتقدند راه‌آهن به دلیل ساختار دولتی خود، درخصوص ماركتینگ و همچنین قیمت‌گذاری، ساختار انعطاف‌ناپذیری دارد و به همین دلیل قافیه را به حمل و نقل جاده‌ای می‌بازد، نظر شما در این باره چیست؟

  راه آهن در سال 93 علاوه بر ثابت نگه داشتن تعرفه حق دسترسی خود ، با بیش از 30 مورد تقاضای تخفیف در مسیرهای داخلی و بین المللی موافقت کرده که نشان از انعطاف‎پذیری آن متناسب با شرایط بازار دارد. در شرایط رکود اقتصادی رشد 6 درصد حمل بارهای داخلی و در شرایط تشدید تحریم های بین المللی رشد 34 درصدی در بارهای ترانزیتی موید این نکته است که راه‎آهن در زمینه حفظ بازارهای موجود و انجام بازاریابی جدید موفق بوده، اما قبول دارم که جای کار بیشتر از این وجود دارد.

ترابران: راه‌آهن در عین حال از نظر ظرفیت خطوط، قدرت لکوموتیوها و کمبود ناوگان نیز مورد انتقاد است....

  در بحث ناوگان ویژه حمل مواد معدنی ، ما انواع مختلفی از واگن‎ها را داریم که بار مواد معدنی را جابه‎جا می‌کنند. تعداد 8000 دستگاه واگن لبه‎بلند چهارمحوره با ظرفیت بین 55 تن تا 65 تن و تعداد 1600 دستگاه واگن شش محوره با ظرفیت 105 تن.

البته سرمایه‌گذاری در ناوگان به استناد اصل 44 از حدود یک دهه پیش بر عهده بخش خصوصی گذاشته شده و راه‎آهن نیز کل 22 هزار واگن خود را در سال‎های گذشته به بخش خصوصی واگذار کرده است.

ما برای اینکه ناوگان جدید با ظرفیت‎های بالاتر تامین کنیم، باید بخش خصوصی را تشویق به سرمایه‎گذاری کنیم. در 5-6 سال اخیر به دلیل شرایط حاكم بر اقتصاد کشور و عدم توجیه اقتصادی برای بخش خصوصی، سرمایه‌گذاری در زمینه خرید ناوگان بسیار کم شده بود، اما از سال گذشته راه‎آهن در پی آن بوده که برای سرمایه‎گذاران جذابیت ایجاد کند، ماحصل پیگیری‎هایی که راه‎آهن از طریق وزارت راه و شهرسازی، مجلس و دولت داشت، منجر به این شد که چند طرح و لایحه به مجلس برود که یک مورد آن تصویب شده و منتظر تایید شورای نگهبان است و چند مورد دیگر در مراحل پیگیری است.

ولی مستقل از این طرح‎ها و لوایح که در مسیرها و مراحل مختلف بررسی و تصویب است، خود راه‌آهن حدود دو ماه پیش، مصوبه‎ای را در هیات مدیره راه‌آهن گذراند که هر شرکتی که واگن جدیدی را وارد خطوط ریلی كند، از تسهیلات و معافیت‎هایی برخوردار شود...

ترابران: چه تسهیلاتی؟

  به طور مشخص در 42 ماه اول، تعرفه حق دسترسی را که سهم راه‌آهن هست از آنها گرفته نشود. این مصوبه حدود دو ماه است که ابلاغ شده و میزان تقاضا برای خرید از طرف شرکت‎های بخش خصوصی در همین مدت بسیار بیشتر شده، ضمن اینکه اعتقاد ما این است که ظرف چند ماه آینده، اگر این لوایح و طرح‎ها در مجلس و در شورای اقتصاد به تصویب برسد، می‎توانیم بگوییم که سال 94 سالی است که حجم سرمایه‎گذاری در زمینه خرید ناوگان، مطمئنا افزایش پیدا می‎کند و انگیزه برای سرمایه‎گذاری بیشتر می‎شود.

به عبارت ساده‎تر، هدف اصلی از این طرح‎ها این است که حدود 30 درصد از سرمایه‎گذاری را که شرکت‎ها در زمینه خرید واگن انجام می‎دهند، به صورت بلاعوض به شرکت‎ها برگردد؛ این مخلص طرح‎ها و لوایح است.

در بحث قدرت لكوموتیو، ما خوشبختانه مشکلی نداریم، ولی در مورد تعداد لكوموتیو کمبود داریم. لكوموتیو و واگن لازم و ملزوم همدیگر هستند و وقتی ما 50 واگن به شبکه اضافه می‌کنیم، حتما باید یک لكوموتیو هم اضافه بشود. به همین دلیل، در بسته مشوق‎ها، بحث خرید لکوموتیو و واگن توامان مطرح شده و دنبال این هستیم که در آن حوزه هم انگیزه برای خرید لكوموتیوها را بیشتر کنیم.

اما در مورد ظرفیت خطوط، حرف شما درست است. البته مسیرهایی هم وجود دارد که میزان جابه‎جایی بار در آنها کم است و ظرفیت افزایش بار را دارند؛ اما در برخی از خطوط مانند راه‎ تهران- مشهد، امكان یا ظرفیت افزایش بار وجود ندارد، چون میزان جابه‎جایی مسافر در آنها زیاد است. وقتی روزی هفتاد، هشتاد قطار در این مسیر سیر می‎کنند، به معنای این است که این خط مسیر اصلی مسافر است و در نتیجه، میزان جابه‎جایی بار در این محور به شدت کاهش می‎یابد.

راه‎آهن سال گذشته کل مسیرهای موجود را براساس تعداد قطار مسافری و باری که مورد نیاز است، بارگذاری کرد و مشخص شد بخش‎هایی از شبکه ریلی ما نیاز به افزایش ظرفیت دارد. به همین دلیل، طرحی با عنوان رفع گلوگاه‎های ظرفیتی برای سال 93 مصوب شد و از ابتدای سال، اجرای آن را شروع كردیم، اما تا رسیدن به نتیجه نهایی به دو سال زمان نیاز داریم. با این حال همانطور كه گفتم، اقداماتی را برای رفع گلوگاه‎ها در حال انجام داریم، مانند بازگشایی ایستگاه‎ها، تراک‎بندی، دو خطه کردن، ایجاد کمربندی در برخی از نقاط و ... ریز برنامه‎ها مشخص شده و اجرای آنها در حال پیگیری است.

امسال، خوشبختانه در منطقه مرکزی اقدامات خوبی در این زمینه انجام شده، ولی تا نتایج آن به صورت ملموس مشخص شود، حداقل باید یک سال منتظر شد. وقتی دوخطه کردن‎ها کامل شده و تراک‎بندی‎ها اجرا شود، مطمئن باشید گلوگاه‎های مسیر برطرف می‌شود.

در خصوص افزایش ظرفیت شبکه پیش‎بینی‎های خوبی شده و دولت خوشبختانه در سال 93 بودجه 1500میلیاردی را برای این موضوع تصویب کرده و امیدواریم تا پایان سال 94 بتوانیم بخش قابل توجهی از رفع گلوگاه‎ها را اجرایی کنیم.

ترابران: گلایه برخی از شرکت‎های حمل و نقل ریلی، حق دسترسی بالای راه‎آهن است. آنها می‌گویند نزدیك به 90 درصد تعرفه حمل را حق دسترسی راه‎آهن ‎تشكیل می‌دهد و آنها به همین دلیل نمی‌توانند در قیمت‌گذاری انعطاف داشته باشند...

  ببینید! تعرفه ریلی سه بخش دارد: یک بخش مالک واگن یا شرکت حمل‎کننده، یک بخش لکوموتیو و بخش دیگر حق دسترسی راه‎آهن است. تا اوایل سال گذشته، 20 درصد تعرفه متعلق به بخش خصوصی و 80 درصد متعلق به راه‎آهن بود. در آن دوره زمانی، رویکرد ما در راه‌آهن این بود كه به تدریج لکوموتیوها را واگذار كنیم تا کاملا متعلق به بخش خصوصی شوند. در نتیجه، لکوموتیو از سهم دسترسی راه‌آهن خارج می‎شود و برای خودش نرخ جداگانه‎ای پیدا می‌كند.

شما اگر ترکیب حق دسترسی فعلی راه آهن را نگاه کنید، چون راه‎آهن در سال 92 و 93 تعرفه حق دسترسی را افزایش نداده و دو بخش دیگر افزایش قیمت داشته‎اند، در حال حاضر سهم حق دسترسی راه‎آهن که قبلا 80 به 20 بود، به حدود 37 درصد  رسیده و سهم لکوموتیو هم 30 درصد است. مابقی متعلق به شرکت‎هاست که حدود 33 درصد می‎شود.

وقتی بدانیم که حدود 34 درصد لکوموتیوهایی که فعلا وظیفه حمل محمولات را برعهده دارند، متعلق به بخش خصوصی هستند و آن بخشی هم که در دست راه‎آهن است، در آینده باید به بخش خصوصی واگذار شود، وزن این سهم‎ها تغییر خواهد کرد و نسبت‎ها برعکس می‎شود. چون سیاست راه‌آهن این است که در سال 94 تعرفه دسترسی بیشتر نشود، پس دو بخش دیگر به صورت اتوماتیک 10 تا 15 درصد افزایش می‌یابند و سهم راه‎آهن باز هم کاهش پیدا خواهد کرد.

بنابراین، آن برداشت مربوط به چند سال پیش است و امروز این سهم به حدود 35 تا 37 (متعلق به راه‎آهن) تغییر كرده و مابقی مربوط به ناوگان و لکوموتیو بخش خصوصی فعال در این حوزه است.

ترابران: آیا این درست است كه راه‌آهن بیشتر به حمل بار برای شرکت‎های دولتی توجه دارد؟

  برای راه‌آهن دولتی و خصوصی فرق ندارد. در گذشته، راه‌آهن چون بارهای حجیم را جابه‎جا می‎کرد و این بارها بیشتر متعلق به کارخانجات دولتی بودند، دولت با دولت کار می‎کرد، ولی در حال حاضر، مالک واگن، بخش خصوصی است و بخش خصوصی خودش تصمیم می‌گیرد که با چه کسی قرار ببندد و بار چه کسی را جابه‎جا ‎کند.

با توجه به اینکه مصرف‎کننده اصلی مواد معدنی کارخانجات فولاد هستند، طبیعتا همان کارخانجاتی که قبلا دولتی بودند و الان نیمه‎خصوصی یا خصوصی شده‎اند، باز هم مشتریان اصلی شرکت‎های حمل و نقل ریلی را تشكیل می‌دهند. اما به هر حال، راه‎آهن انتخاب نمی‌كند که بار چه کسی جابه‎جا شود. شرکت‌های خصوصی بازاریابی می‎کنند و راه‌آهن به آنها کمک می‎کند، اما در نهایت این شرکت خصوصی مالک واگن است که تصمیم می‌گیرد بار یک کارخانه فولاد را حمل کند یا بار صادراتی یک شرکت خصوصی دیگر را.

ترابران: ظاهرا تنها محلی كه دارای سیستم مكانیزه تخلیه و بارگیری محمولات معدنی از واگن به كشتی است، در منطقه ویژه خلیج‎فارس قرار گرفته؛ اما حتی در این منطقه هم تنها دو واگن‎برگردان برای تخلیه و حمل به کشتی وجود دارد كه گفته می‌شود اغلب هم خراب هستند. آیا راه‌آهن برای تامین واگن برگردان برنامه‌ای در دست دارد؟

  آن مجموعه متعلق به راه‎آهن نیست و تحت نظارت ایمیدرو و وزارت صنایع کار می‎کند. البته این نکته درست است که آنجا دو واگن‎برگردان قدیمی و مستهلک دارد. از سال گذشته جلساتی را با مدیرعامل منطقه ویژه داشته‎ایم و حالت‎های مختلفی را مذاکره کرده‎ایم، اینکه کنسرسیومی از بخش خصوصی آنجا سرمایه‎گذاری کند، اینکه خود منطقه ویژه واگن برگردان جدید بیاورد یا آنها دو واگن برگردان را تعویض کند.

در کنار این چون بخشی از باری که به آنجا می‎رود برای مصرف سه کارخانه فولادی است و همه بار برای صادرات نیست. پیشنهاد دادیم که خود کارخانه‎ها نیز به سیستم‎های تخلیه تجهیز شوند. تاکنون شرکت فولاد کاوه جنوب از راه آهن مجوز گرفته و اقدام به ساخت کرده، ولی هنوز به بهره‎برداری نرسیده است و حدود یک سال دیگر طول خواهد می کشد ولی هنوز دو شرکت دیگر اقدام جدی برای راه اندازی واگن‎برگردان انجام نداده‎اند.

ترابران: در پایان، می‌خواهیم بدانیم پیش‌بینی شما از وضعیت آینده حمل و نقل مواد معدنی از طریق راه‎آهن و مسیرهای ریلی چیست؟

 با توجه به جلسات مشترکی که برای تدوین طرح جامع معادن و فولاد با ایمیدرو برگزار شده و همچنین جلسات متعددی که با شرکت‌های معدنی و فولادی در قالب کارگروه مشترک با راه آهن در سال 1393 داشتیم و تمهیداتی که برای بهبود وضعیت ناوگان و رفع گلوگاه‌ها برای افزایش سرعت حرکت قطارهای باری انجام داده‏ایم، پیش‎بینی من این است که حجم جابه‎جایی بار ریلی در سال آینده رشد دو رقمی را تجربه کند که چون سهم مواد معدنی و محصولات فولادی حدود 70 درصد حمل ریلی است؛ در نتیجه حمل این نوع کالا نیز رشد قابل توجه‎ای خواهد داشت.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.