| کد خبر ۲۲۴۵۷
کپی شد

تا ۷۰ درصد ترابری عمومی با استفاده از شبکه ریلی انجام می شود

|

تین نیوز |   برنامه ریزی اصولی ترابری در تأمین یکی از ضروریات شهرنشینی یعنی جابجایی، امری اجتناب ناپذیر است.
 
 تاریخ سیستم های ترابری مدرن ایران به پنجاه سال محدود شده و سال ها پس از شکل گیری شهرها در مفهوم واقعی آن ظاهر شده است.

منطق موضوع و نیاز انکارناپذیر آن حکم می کند تا ترابری، توسعه شهر و جمعیت موازی با هم حرکت کرده و نقش خود را در فعالیت های جامعه ایفا کنند.

شهرهای کشور ما، ویژگی های شهری و ترابری زیادی با شهرهای کشورهای توسعه یافته دارند، لیکن شرایط خاص هر یک حکم می کند تا نتوان پاسخ یکسانی به رفع مشکلات آنها داد.

بر اساس تاریخچه جمیعتی و ترابری گذشته دو کشور در حال توسعه یافته ایران و فرانسه، ویژگی ها و روند پیشرفت ترابری شهری آنها مقایسه شده است.

به این منظور پایتخت های تهران و پاریس به عنوان دو مرکز شهرنشینی خیلی بزرگ انتخاب و مطالعات مربوطه انجام شده است.

از نتایج بررسی ها می توان به افزایش قابل توجه جمعیت شهرهای در حال توسعه نسبت به نمونه های توسعه یافته اشاره کرد که با الگوبرداری نامطلوب رشد ترابری نیمه خصوصی آنها نسبت به کشورهای توسعه یافته مشکلات را دو چندان کرده است. در مقابل، توسعه ترابری همگانی و به ویژه سیستم های ریلی ایران همسان با کشورهای توسعه یافته نبوده و روند رشد آن بسیار کند و یا ناچیز بوده است.

مهمترین ویژگی ترابری شهری کشور ما کارگمای بالای آن است لذا ضروری است با سرمایه گذاری مناسب و تغییر الگوی سنتی. فرهنگی و کار گماری جامعه، روند فعلی توسعه حمل و نقل اندک اندک اصلاح شود، درغیر این صورت چالش های ترافیکی، آلودگی زیست محیطی و مصرف بی رویه ی فسیلی، زندگی سالم اکثر مناطق شهری را به خطر خواهد انداخت.

حمل و نقل در زندگی کنونی بشر وظیفه جابجایی ایمن، سریع، اقتصادی و مطابق الگوی زیست محیطی بار، مسافر و یا اطلاعات را به عهده دارد.

جابجایی اطلاعات به کمک کابل، امواج نوری و الکترومغناطیسی ممکن بوده، حال آنکه برای جابجایی بار و مسافر از وسایل نقلیه استفاده می شود. در گذشته دور، جابجایی انسان در محدوده جغرافیایی کوچک و غالباً به تعداد محدودی در دوره زندگی آنها ممکن بوده، اما امروزه این جابجایی نه تنها در سطح گسترده، بلکه به تعداد قابل توجهی در محدوده زمانی کوتاهی اتفاق می افتد.

محققین بر این باورند که در آینده، با توجه به سیستم های گسترده انتقال اطلاعات، نیاز انسان ها به جابجایی به دشت کاهش یافته و افراد قادر خواهند بود در خانه های خود، بخش قابل توجهی از فعالیتهای آموزشی، کاری و خرید خود را به شکل راه دور انجام دهند ؛ به این منظور صنایع نوین جابجایی از قبیل سیستم های ارتباط از راه دور، بی سیم، انرژی های نوین، تجارت الکترونیکی، رسانه های جدید، تکنولوژی اطلاعاتی، سیستم های هوشمند حمل و نقلی، تکنولوژی مدیریت زنجیره ای کالا نقش مؤثری را ایفا می کنند .

این شرایط موجب کاهش قابل توجه سفرهای شهری و بین شهری انسانها خواهد شد اما از سوی دیگر، رشد قابل توجه جمعیت، افزایش رفاه و نیاز به انتقال کالا و وسایل مورد نیاز، جابجایی مسافر و بار را به شدت افزایش داده و از این رو نه تنها استفاده از وسایل حمل و نقلی و تعداد آنها محدود نشده، بلکه افزایش عرضه مطابق تقاضا و نیازهای موجود اجتناب ناپذیر خواهد بود .

این موضوع در مناطق شهری که دارای جمعیت قابل توجهی هستند و با توسعه جغرافیایی همراه بوده، موجب افزایش فاصله محل کار و تحصیل از محل سکومت شده و خود نیاز به سفرهای موتوری بیشتر و زمان طولانی تر آن را به دنبال خواهد داشت. بر این اساس از چند دهه پیش لزوم مدیریت و برنامه ریزی اصولی و صحیح سیستم های حمل و نقلی مورد توجه قرار گرفته و این مهم در شهرهایی با سکونتگاه های بزرگ و یا در شهرهایی که دارای رشد سریعی هستند از اهمیت بیشتری برخوردار خواهد بود.

به منظور شناخت شرایط کیفی و کمی سیستم حمل و نقلی کشور ضروری است که وضعیت جمعیتی و امکانات سخت افزاری موجود را بررسی کرده و با شرایط مناسب و ایده آل آن ارزیابی کرد، همچنین می توان شرایط موجود را با وضعیت  آن در کشورهای توسعه یافته که از سیستم حمل و نقل پایدار و یا نسبتاً پایداری برخوردارند، مقایسه کرد .

دامنه گسترده ای از عوامل جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در روند توسعه سیستم های حمل و نقلی موثر بوده و ضروری است شرایط کنونی و آینده فاکتورهایی چون جمعیت، بهداشت، روند توسعه وسایل حمل و نقل موتوری، حمل و نقل همگانی و شخصی در سیاست های و استراتژی ها مد نظر قرار گیرند.

این مهم در وضعیت توسعه سیستم های حمل و نقلی شهرهای بزرگ از اهمیت زیادی برخوردار است.

مطالعات مختلفی در خصوص توسعه سیستم های حمل و نقلی انجام شده که دراین میان می توان به مقایسه آینده سیستم های حمل و نقلی پانزده کلانشهر قاره های اروپا، آسیا، آمریکا اشاره کرد.

مهمترین نتایج این پژوهش ها، افزایش زیاد مالکیت خودرو شخصی در آینده شهرهای در حال توسعه ای چون بنگلور، کلکته، دهلی، بمبئی و شانگهای، عدم رشد آتی استفاده از وسایل نقلیه شخصی در هسته مرکزی این شهرها، افزایشی قابل توجه در استفاده از وسایل حمل و نقل شخصی در سفرهای تفریحی و مرگ و میر جاده ای شهرهای فوق الذکر و شهرهای ریودوژانیرو و سائوپولو بوده است.

مطالعات اجتماعی- اقتصادی یک دوره بیست ساله در چین نیز نشان داده که افزایش درآمد، رشد جمعیت، افزایش ارزش زمین کشاورزی و هزینه سفر در توسعه سریع شهرها به شدت تاثیر داشته و صنعتی شدن در افزایش نسبی جمعیت مناطق مرکزی آن با شدت کمتری موثر بوده است.

مقایسه اثرات مالکیت خودرو، کاربری اراضی دو کشور توسعه یافته آمریکا و انگلستان بر سفر شهری نشان داده که تفاوت جمعیتی و تراکم شهرها، درآمد کمتر انگلیسی ها، ابعاد فیزیکی بزرگتر شهرهای آمریکا، هزینه متفاوت خودرو و توسعه سیستم های حمل و نقلی و هزینه بیشتر سفر در انگلستان در رفتار استفاده کنندگان، استفاده بهینه تر و اصولی تر از سیستم حمل و نقلی و استفاده بیشتر از حمل و نقل همگانی در انگلستان موثر بوده است.

در این مطالعات با توجه به توسعه شهری کشور، مراحل شکل گیری و روند تحولات سیستم های حمل و نقلی در آن بررسی و وضعیت آن با تاریخچه شکل گیری و گسترش سیستم های حمل و نقلی فرانسه به عنوان کشوری توسعه یافته مقایسه شده است. 
 
توسعه اجتماعی
جمعیت کنونی جهان بیش از ۷ میلیارد نفر تخمین زده شده، در حالی که پنجاه سال پیش، مقدار آن حدود ۳ میلیارد نفر بوده و در این مدت جمعیت آن، حدود 2.3 برابر شده ودر حد فاصل سال های ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۰، جمعیت مناطق شهری جهان حدود ۳/۵ برابر شده است.

آمارها نشان می دهد که رشد جمعیت شهری به ترتیب در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه حدود 1.8 و 6.4 برابر بوده و رشد جمعیت شهری مناطق در حال توسعه بسیار سریع تر و حدود 3.6 برابر مقدار آن در کشورهای توسعه یافته بوده است.
کشورهای ایران ( در خاورمیانه آسیا) و فرانسه ( در غرب اروپا) از پیشینه تاریخی قابل توجهی برخوردار هستند.
با این حال ساختار حکومتی و مملکت داری در ایران خیلی قدیمی تر از فرانسه است که به آن کشور گل (Gaul) خوانده می شده است.
ایران با مساحت ۱۶۴۸۱۹۵ کیلومتر مربع و ۳۱ استان در زمرّه کشورهای نسبتاً وسیع بوده و وسعت آن سه برابر کشور فرانسه با ۲۰ استان و ۵۴۷۰۳۰ کیلومتر مربع است.

فرانسه بیست و یکمین کشور پر جمعیت، اولین مرکز توریستی با ۸۲ میلیون بازدیدکننده سالانه و تولید ناخالص ملی ۲۲۱۸ میلیارد دلار بوده و متوسط سن امید به زندگی آن ۸۱ سال است.
این کشور دارای پنجمین اقتصاد دنیا، دومین اقتصاد اروپا بر پایه کشاورزی و توریست است. ایران هفدهمین کشور پر جمعیت جهان، با تولید ناخالص ۹۹۹ میلیارد دلار بوده و متوسط سن امید به زندگی آن ۷۲ سال است و جزء سه کشور مهم منابع نفتی- گازی جهان و مهمترین کشور خاورمیانه از نظر تولید خودرو است.
در ۵۰ سال اخیر، جمعیت ایران و فرانسه به ترتیب حدود ۴ /۳ و ۴ /۱ برابر افزایش یافته و مقادیر آنها به ترتیب ۵ /۱ و ۶ /۰ برابر متوسط رشد جمعیت کشورهای دنیا است، لذا ایران از جمله کشورهای با رشد خیلی زیاد جمعیتی بوده و این مهم ضرورت سرمایه گذاری بیشتر در تأمین نیازهای مختلف جامعه از جمله بخش حمل و نقلی را ضروری ساخته است. 
 
تاریخچه ترابری
سیستم های حمل و نقلی در ابتدا به شکل خصوصی و سپس به صورت ترابری همگانی در شهرها پدیدار شدند.
یکی از قدیمی ترین سیستم های حمل و نقلی شهری، کالسکه ۵ نفره "بلزپاسکال" است که در سال ۱۶۶۲ اختراع شد.

این شخص مجوز تأسیس مؤسسه کالسکه عمومی برای گردش در شهر پاریس را از لوئی چهاردهم پادشاه وقت فرانسه دریافت کرد. در آن  زمان قوانین و محدودیت هایی که زیر به آنها اشاره می شود، برای سیستم حمل و نقلی در نظر گرفته شده بود:
- مسیر حرکت ثابت و از نقطه ای به نقطه دیگر شهر بوده است.
- زمان حرکت بدون در نظر گرفتن تعداد مسافر سوار شده و حتی در حالت عدم وجود مسافر ثابت بوده است.
- بهای سفر هر نفر بدون در نظر گرفتن تعداد مسافران موجود در کالسکه ثابت بوده است.
- هزینه سفر در هر بخش از مسیر ثابت بوده و پس از عبور از آن پرداخت جداگانه منظور می شده است.
- برای جلوگیری از اتلاف وقت و تقلب، پرداخت هزینه سفرها با سکه طلا قابل قبول نبوده است.
تمامی مشخصات سیستم های حمل و نقل همگانی کنونی فرانسه از قبیل مسیرهای خاص، ساعت ثابت و تناوب مشخص، قیمت ثابت هر صندلی، قسمت مشخص در هر مسیر و اجبار در بازپرداخت باقیمانده پول در آن زمان رعایت می شود .

امروزه، مهمترین سیستم های ترابری مناطق شهری دو بخش جاده ای و ریلی فعال بوده، دوچرخه، موتورسیکلت، سواری شخصی، تاکسی، اتوبوس، مترو، تراموا، مونوریل و قطار حومه از انواع آن هستند.
فاصله زمانی قابل توجه پیدایش و اختراع هر یک از وسایل نقلیه تا زمان به کارگیری آنها در ایران حاکی از آن است که اولین بار در سال ۱۸۶۳ در شهر لندن مورد استفاده قرار گرفت، حدود ۴۰ سال پس از آن در شهر پاریس و ۱۴۰ سال پس از آن در تهران از آن برای سرویس دهی عمومی مردم استفاده شده است.

متاسفانه شهر اصفهان تا امروز نتوانسته از این سیستم نوین و پیشرفته ترابری بهره مند شود اما نویدهای مکرر مسؤولان شهری اصفهان حکایت از آن دارد که به زودی مردم این کلان شهر سوار مترو خواهند شد.

اما اتوبوس، شناخته ترین و کاربردی ترین سیستم حمل و نقل همگانی جهان است، این سیستم اولین بار در سال ۱۸۹۵ در کشور آلمان بکار گرفته شده و در سال ۱۹۰۵ به طور عمومی در شهر پاریس از آن استفاده شده است.
یکی ازمهمترین ویژگی های اتوبوس های شهری فرانسه و اغلب کشورهای توسعه یافته، جدول زمانی حرکت آنها است.
بر اساس این جداول، در محل ایستگاه ها، ساعت نسبتاً دقیق عبور اتوبوس مشخص شده و این ویژگی باعث کاهش قابل توجه اتلاف وقت افراد و افزایش قابل توجه راندمان اتوبوسهای شهری شده است.
در پاریس سال هاست شبکه اتوبوس سریع السیر شهری(BRT) و مسیرهای ویژه عبور راه اندازی شده و به کمک آنها زمان سفر در مسیرهای طولانی به شدت کاهش یافته است.

در ایران اولین اتوبوس های مونتاژ شده عمومی در سال ۱۹۱۱ میلادی (۱۲۹۰ خورشیدی) به کار برده شد.
دراین زمان حدود ۵درصد از جابجایی ها با استفاده از اتوبوس و ۹۵درصد آنها با استفاده از درشکه های موجود در شهرها انجام می شد.

سایر ویژگی های مهم سیستم های حمل و نقلی کشور فرانسه عبارت است از:رایگان بودن سیستم برای دانش آموزان، تخفیف ویژه سیستم برای دانشجویان و سالخوردگان ، کاهش قابل توجه هزینه سفر متناسب با اخذ بلیط های درازمدت از یک روزه تا یک سال، و دریافت یکسان هزینه سفر بر اساس کلیه مسیرهای رفت و یا یک ساعت سفر.

تاکسی به عنوان یک سیستم حمل و نقل نیمه همگانی و یا نیمه خصوصی بخشی از جابجایی افراد را در شهرهای جهان به عهده دارد.
در کشورهای پیشرفته سهم بسیار محدودی از سفرهای شهری به این نوع سیستم اختصاص داده شده و اغلب برای جابه جایی در مسافت های نسبتاً طولانی شهری، ارتباط بین پایانه ها و یا جابجایی مسافران دارای اثاثیه استفاده می شود.

مهمترین دلیل آن شاید هزینه نسبتاً زیاد انتخاب این نوع وسله نقلیه باشد که خود به دلیل هزینه خرید نسبتاً زیاد آن و جابجایی تعداد محدود مسافر، یک نفر و یا حداکثر یک خانواده است.
تعداد محدودی از کشورهای جهان، در مناطق شهری از تاکسی برای جابجایی تعداد زیادی افراد و در مسیرهای کوتاه استفاده می کنند.

شهرهای ایران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و تاکسی مهمترین سیستم حمل و نقل شهری بوده که بخش عمده سفرهای شهری به کمک آن انجام می شود.

در ایران به دلیل محدودیتهای موجود در جابجایی مسافر انواع مختلف تاکسی، از قبیل تاکسی تلفنی، مسافرکش شخصی، تاکسی خطی و تاکسی گردشی وجود داشته و وظیفه جابجایی مسافر و در پاره ای از موارد بار را که در کشورهای پیشرفته ممنوع است، را به عهده دارد.

مقایسه آمارها در خصوص تعداد تاکسی های موجود در شهرها نشان می دهد که تفاوت قابل توجهی بین تعداد و کیفیت آنها وجود دارد؛ متوسط ارزش دلاری تاکسی های موجود در ایران به کمتر از ۱۰ هزار دلار و حداکثر ۲۰ هزار دلار محدود می شود، حال آن که ارزش تجهیزات رایج و مجوز فعالیت  آنها در فرانسه غالباً بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار دلار متغیر است،در مقابل تفاوت قابل توجهی بین مصرف سوخت، سطح آسایش، راحتی این دو گروه خودرو و هزینه سفر آنها مشاهده می شود.

علاوه بر سیستم های یاد شده، با توجه به شرایط خاص شهر پاریس و عبور کانال سن از شهر، بخش محدودی از سفرهای شهری، به ویژه سفرهای توریستی، به کمک قایق و کشتی های توریستی انجام می شود.
در مقابل این سیستم، در شهرهای بزرگ ایران روش نسبتاً جدیدی برای جابه جایی مسافر و در پاره ای موارد بارها، مواد و مصالح کم بعد و محدود به نام موتور تاکسی( پیک موتوری) وجود دارد که در شرایط ترافیکی کلانشهرها دارای مشتریان خاص خود است.

متأسفانه سیستم موتوری، بر اساس نسبت مسافر به آینده های هوا، مخرب ترین سیستم حملی و نقلی بوده و پس از آن سواری و اتوبوس به ترتیب از درجه پائین تری در آلودگی هوا دخالت دارند.

در کنار سیستم های حمل و نقلی یاد شده که از انرژی فسیلی و الکتریکی استفاده می کنند، سیستم های ترابری کاملاً پاک و سبز، مثل دوچرخه نیز در دهه های گذشته و در ابعاد محدودی در شهرهای توسعه یافته بکار گرفته شده است.
شهرداری ها از جمله شهرداری اصفهان برای ترغیب شهروندان جوان و یا افرادی که توانایی استفاده از دوچرخه را دارند این سیستم حمل و نقل رایگان و یا با هزینه ناچیز را به کار برده است.
این روش حمل و نقلیِ ورزشی، در رشد و توانایی های جسمی، کاهش بیماری و افزایش طول عمر افراد جامعه مؤثر است. 
 
ترابری و سفر شهری
چنانچه اشاره شد، سیستم های حمل و نقل شهری با تأخیر تاریخی زیادی در شهرهای ایران به کار گرفته شد و در طول چند دهه رشدی وسیع و قابل توجه داشته است.

جمعیت یکی از عوامل مهم و مؤثر در افزایش حجم سفرها بوده و این مهم خود باعث توسعه شهر و افزایش طول و زمان سفرها شده و نیاز به تأمین بیشتر عرضه و گسترش سیستم های حمل و نقلی شده است.

علاوه بر آن عواملی چون نسبت اشتغال، افزایش درآمد، افزایش سرانه مالکیت خودرو، افزایش امید به زندگی، توسعه فرهنگی و اجتماعی و افزایش نیازهای تفریحی ورزشی جامعه در تولید بیش از پیش سفرها مؤثر بوده است.
بی شک میان برخی از این متغیرها ارتباط نزدیکی وجود داشته و توسعه سیستم حمل و نقلی، بهبودی کیفیت و کمیت وسایل نقلیه خود افزایش بیشتر تعداد سفرهای شهری و نیاز به جابه جایی بیشتر را به همراه داشته است.
با توجه به ارتباط اقتصاد و حمل و نقل، افزایش تعداد سفرها مستلزم توسعه سیستم های حمل و نقلی و زیرساخت ها بوده و خود موجب توسعه اقتصادی و اشتغال زایی بیشتر شده و این مهم بدون افزایش درآمد شرکت ها و مجریان شبکه های ترابری شهری و سوددهی آنها ممکن نبوده است.

به موازات مزایای توسعه سیستم های حمل و نقلی، عواملی چون افزایش سلامت و بهداشت جامعه، کاهش آلودگی محیط زیستی، کاهش ترافیک و تصادفات، روش های متعدد محدودکننده سفرهای موتوری شهری از قبیل دوچرخه، پیاده روی و خدمات الکترونیکی و تعادل منطقی بین مزایا و معایب سیستم های ترابری در ایجاد شهری نمونه و مدرن اجتناب ناپذیر است.
مهمترین ویژگی شهرهای کشورهای توسعه یافته تعداد سفر بیشتر، استفاده از سیستم های حمل و نقلی مختلف و استفاده از خودروهای همگانی بیشتر است.

در کشور فرانسه، بخش قابل توجهی از جابجایی های مناطق مرکزی با وسایل نقلیه همگانی انجام و با توجه به بزرگی شهرها توجه ویژه ای به توسعه ترابری ریلی شده به گونه ای که بین ۳۰ تا ۷۰ درصد ترابری عمومی با استفاده از مترو، تراموا و قطار حومه انجام می شود. روند مناسب توسعه سیستم های ریلی کشورهای توسعه یافته، استفاده بیشتر و بهتر از این نوع سیستم ها را فراهم کرده است. در مقابل مهمترین ویژگی شهرهای کشورهای در حال توسعه، استفاده بیشتر از سیستم های نیمه جمعی از قبیل تاکسی های گردشی، خطی، تلفنی و تاکسی های مسافرکش و ون بوده و یکی از مهمترین دلایل توسعه بی رویه و بیش ازحد آن بحث اشتغال و جذب تعداد زیادی راننده در این بخش است. علاوه بر آن، می توان قیمت نسبتاً پائین سوخت های فسیلی، هزینه نسبتاً کم سفر، هزینه کم دستمزد و قطعات مورد نیاز در تعمیر و نگهداری خودروها، هزینه نسبتاً کم تعمیر وسایل نقلیه تخریب شده در تصادفات را از دلایل دیگر افزایش تعداد وسایل نیمه خصوصی حمل و نقلی دانست. تفاوت عمده ی دیگری که بین شهرهای کوچک و بزرگ کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مشاهده می شود، استفاده بیشتر از ترابری شخصی است. یکی از مهمترین دلایل آن وجود نسبتاً بیشتر تعداد خودرو در هر ۱۰۰۰ نفر جمعیت مناطق است.

این میزان در ایران به کمتر از ۲۰۰ خودرو و در کشورهای توسعه یافته به بیش از ۵۰۰ خودرو تخمین زده می شود.
لازم به توضیح است که رشد سریع تعداد خودرو در ایران می تواند در آینده نزدیک موجب افزایش سریع تعداد سفرهای شهری و استفاده بیشتر از خودروهای خصوصی و نیمه خصوصی شود، موضوعی که در کلانشهرها به وضوح نمایان است.
در زمینه ی استفاده از سیستم های حمل و نقلی خصوصی، یکی دیگر از معضلات کشور ما استفاده بیش از حد از موتورسیکلت است و به نظر می  رسد که این نوع سیستم به شکل گسترده ای و حتی برای جابجایی مسافر و بار استفاده می شود.

بررسی دقیق تأثیر مصرف انرژی در راندمان سیستم های حمل و نقلی، وابسته به عواملی چون نوع خودرو، تعداد مسافر، مسافت طی شده، مصرف سوخت و گاز دی اکسید کربن تولید شده است. غالباً، کمترین مصرف سوخت برای یک مسافر کیلومتر مربوط به راه آهن حومه و بیشترین مصرف سوخت مربوط به موتورسیکلت است.

از طرفی در کشورهای در حال توسعه ای چون ایران مقدار این مصرف بیشتر از مقادیر آن برای انواع مختلف خودرو در کشورهای توسعه یافته است .
علاوه بر مصرف وسایل نقلیه مشابه در شهرهای بزرگ تر بیشتر از مصرف آنها در شهرهای کوچکتر است و محدودیت های ترافیکی و طی مسافت بیشتر از مهمترین عوامل مؤثر در این شهرهاست.

آینده حمل و نقل شهری ایران
در یک دیدگاه جامع، حمل و نقل شهری ایران مشابه کشورهای توسعه یافته، نقش اجتناب ناپذیری را در توسعه شهرهای کشور ایفا کرده و همراه با مشکلاتی چون بحران ترافیکی، ترافیک ساکن و آلودگی، جابجایی وسایل حمل و نقلی شهری و طبیعت سالم اطراف ما را به شدت به مخاطره انداخته است.
در صورت ادامه روند کنونی توسعه و بدون تغییر اساسی و بنیادین شرایط موجود و بر اساس دو نمونه شهر خیلی بزرگ و کوچک مطالعه شده، به نظر می رسد در افق نزدیک سیستم حمل و نقل شهری در کلیه شهرهای کشور دوران سختی را برای شهروندان و شهرنشینی همراه داشته باشد.

توسعه تاریخی ترابری شهری کشور کشور نشان دهنده کندی رشد سیستم های حمل و نقلی همگانی، به ویژه سیستم های ریلی در مقایسه با ترابری خصوصی و نیمه خصوصی است و به نظر نمی رسد که در ده سال آینده بتوان تأخیرات موجود را جبران کرد، زیرا این مهم نیازمند سرمایه گذاری بیشتر است.
مطابق آمارهای موجود در اغلب کشورهای پیشرفته امریکایی و اروپایی برای هر ۲ نفر ۱ خودرو سواری وجود داشته و این در حالی است که در ایران برای هر ۶ نفر یک خودرو وجود دارد.

با توجه به روند رشد تاریخی حدود ۱۰ سال پیش برای حدود هر ۱۶ نفر یک وسیله نقلیه وجود داشته است، لذا سرانه تعداد خودرو در ایران به سرعت در حال افزایش بوده و محدودیت فضای شهری، تراکم بیش از حد جمعیت و افزایش تعداد خودرو اغلب شهرهای ایران مشکلات روزافزون ترافیکی آنها را بیش از بیش افزایش داده است .
به منظور بهبودی بنیادین وضعیت کنونی سیستم های حمل و نقل همگانی دستیابی به هفت فاکتور ظرفیت زیادتر، سرعت بالاتر، هزینه کمتر، مصرف کمتر انرژی، استفاده از انرژی های سبز و راحتی و ایمنی بیشتر استفاده کنندگان و مسافران شهری، کارایی سیستم و رضایت مندی کاربران ضروری است.

برای غلبه بر محدودیت های فضای شهری لازم است ساخت شبکه زیرزمینی حمل و نقل در اغلب شهرهای متوسط و کوچک مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد.
استفاده از سیستم های حمل و نقل نیمه خصوصی از قبیل تاکسی در شهرهای کشور ده ها برابر بیش از استاندارد آن در کشورهای پیشرفته بوده و یکی از پارامترهای مهم توسعه پایدار سیستم های حمل و نقلی کاهش تدریجی استفاده از آنها در سالهای آتی است.

در کنار آن ضروری است هزینه تردد و اقامت خودروهای نیمه خصوصی و به ویژه خصوصی در مناطق مرکزی شهر به شدت افزایش یافته تا به شکلی تمایل استفاده کنندگان از آن به شدت کاهش یابد.
به موازات راهکارهای اشاره شده، ضروری است تحولات شگرف و بس پیچیده ای در خصوص تغییر فرهنگ و عادات مردم در استفاده از انواع سیستم های حمل و نقلی ایجاد شود.
حمل و نقل نیمه عمومی و شرایط هزینه ای و زمانی سفر این نوع وسیله نقلیه نیازمند یک تحول و بازنگری بنیادین و اساسی است.

نتیجه گیری
برنامه ریزی حمل و نقل پایدار در جابجایی انسان و کالا مستلزم تأمین هفت عامل ظرفیت زیادتر، سرعت بالاتر، هزینه کمتر، مصرف انرژی کمتر، استفاده از انرژی پاک، ایمنی و راحتی سفر است. دستیابی به این شرایط و بهبود سیستم حمل و نقلی کشور مستلزم مطالعات پایه ای در خصوص منابع مالی، وضعیت زیرساخت ها، رشد جمعیت و مشکلات ساختاری بوده و تجربیات سایر کشورها در دستیابی به وضعیت مطلوب، راهنمای مناسبی است و مقایسه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، چالش های موجود را بهتر نمایان می سازد.

در ایران، سیستم های حمل و نقلی با مشکلات عدیده ای مواجه بوده و تغییر الگوها نیازمند توجه ویژه ای است که باید گام به گام اصلاح شود.

تحول سیستم های حمل و نقلی در ایران به گونه متفاوتی شکل یافته و امروزه به ترتیب در شهرهای کوچک و بزرگ بین ۵ تا ۴۵ درصد جابه جایی با ترابری همگانی، بین ۴۵ تا ۳۰ درصد با استفاده از تاکسی، بین ۵۰ تا ۳۵ درصد با استفاده از وسایل شخصی و بین ۲ تا ۶ درصد با موتورسیکلت ممکن شده است.

به هرحال پرواضح است که سرمایه گذاری در بخش همگانی، برنامه ریزی اصولی توسعه، تغییر سیاست ها وعادات مردم و تغییر تمایل اشتغال افراد از کارگماری مستقیم در سیستم ترابری و کارگماری غیر مستقیم و یا در بخش های دیگر ضروری است. این امر نیازمند برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک بر طبق الگوی توسعه یافته و بومی است.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.