◄ بهرهوری؛ رمز سوددهی حمل و نقل ریلی
تین نیوز | در بخشی دیگر از گزارش مربوط به "نگاه شما در شبکههای اجتماعی"، موضوع زیر که توسط "سعید" در اتاق فکر حمل و نقل در شبکهاجتماعی " لینکدین " مطرح شدهاست به همراه دیدگاههای شما در این مورد بازنشر میشود:
برنامه "مناظره " تلویزیون در تاریخ 17 مرداد به پرداختهای دولت به ورزش اختصاص داشت. اکثر مردم (از طریق نظر سنجی پیامکی ) نشان دادند که مخالف پرداختهای بدون برگشت هستند. اما یکی از حاضرین به نکته ظریفی اشاره کرد. لب کلام ایشان این بود که اساسا کسب و کار باشگاهداری در فوتبال ایران امکان کسب درآمد کافی ندارد و همیشه ضرر ده است. لذا اگر دولت به ان کمک نکند نمیتواند سر پا بماند. در این شرایط اگر باشگاهها هم به بخش خصوصی واگذار شوند ضرر بالا میآورند و نمیتوانند ادامه دهند.کما اینکه تیمهایی چون داماش و استیل آذین و استقلال اهواز( با تیم
استقلال صنعتی خوزستان فرق دارد) علی رغم مالکان متمول نابود شدند.خرجشان از دخلشان بیشتر بود.
این بیان مرا به یاد کسب و کار حمل و نقل مسافری انداخت. اساسا کسب و کار مسافربری ریلی هم امکان کسب درآمد کافی ندارد و همیشه ضرر ده است. گرچه همه ما پرداخت سوبسید به بخش مسافری را عصا گذاشتن در زیر بغل یک ناتوان جسمی تلقی میکنیم اما واقعیت آن است که اگر دولت کمک نکند نمیتواند سر پا بماند. در این شرایط اگر واگنهای مسافری هم به بخش خصوصی مستقل واگذار شوند ضرر بالا میآورند و نمیتوانند ادامه دهند.کما اینکه هم اکنون بخش خصوصی واقعی در حمل مسافر حضور ندارد.دولت از طریق شرکتهای حمل و نقل مسافری شبه دولتی به تزریق سوبسید ادامه میدهد. در این کاسبی خرج
بیش از دخل است.
سوال من این است که چرا کسب و کار حمل و نقل مسافری درآمد زا نیست ؟ موانع درآمد زایی چه هستند؟ از چه راه هایی میتوان برای آن درآمد دست و پا کرد تا بدون آنکه نیاز به مشوق و سوبسید باشد روی پای خود بایستد و سود بدهد؟
سعید نظر داده است:
مسعود احمد رئیس اداره خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بینالمللی پول، که سفری یک هفتهای به ایران داشته است، روز سهشنبه، 14 مرداد 1393 به ایراد سخنرانی در بانک مرکزی پرداخت.
نظرات این کارشناس اقتصادی با توجه به عضویتش در صندوق بین المللی پول، اطلاعات وی از شرایط اقتصادی کشورهای جهان و نگاه او از بیرون به اقتصاد کشورهای عضو صندوق به خصوص در خاورمیانه میتواند روشنگر باشد. وی با اشاره به پتانسیل تبدیل ایران به تازهترین اقتصاد نوظهور، چالشهای پیش روی اقتصاد ایران در رسیدن به این مهم را تشریح کرد. شاید نظرات ایشان به کار اقتصادی کردن حمل و نقل مسافر بیاید.
به گفته او، اولین مسئله از نگاه صندوق بینالمللی پول، مدیریت حاملهای انرژی بوده اما ضروری است که اصلاح قیمت انرژی با «اصلاح کارآیی بنگاهها» همراه باشد. وی دومین گام در این مسیر را «اصلاحات لازم در جهت افزایش رشد اقتصادی» عنوان کرد و افزود: ایران به مدلی نیاز دارد که بتواند با بالا بردن بهرهوری، رشد پویای بنگاهها را حفظ کند. به باور او اصلاح فضای کسب و کار می تواند سنگ بنای این مدل باشد، مدلی که سرمایهگذاری داخلی و خارجی را حفظ میکند. این کارشناس اقتصادی، چالش دیگر اقتصاد ایران را ایجاد شغل برای نسل جوان عنوان و تاکید کرد که
یکی از دلایل خروش جوانان در بهار عربی، فقدان آینده مشخص بوده است. مسعوداحمد علاوه بر این، در صحبت های خود با حمایت از بسته خروج غیرتورمی از رکود ایران، استفاده از بسته مذکور را برای سایر کشورهای منطقه نیز توصیه کرد.
برای جزئیات بیشتر رجوع کنید به روزنامه دنیای اقتصاد - شماره ۳۲۶۶ – صفحه بانک و بیمه - تاریخ چاپ: ۱۳۹۳/۰۵/۱۹
آقای قوام در موضوع دیگری در این اطاق یک قطار توریستی را توصیف کرده اند: در نظر بگیرید سوار یک قطار با واگن های رؤیائی شده اید. در این قطار انواع وسائل تفریح و سرگرمی برای شما فراهم است. اگر بخواهید در مسابقاتی شرکت کنید و با دیگر همسفران به رقابت پردازید و یا آنکه به شعر و شاعری علاقه داشته باشید، شعرخوانی حافظ و خیام و مولوی و ... در شب های شعر واگن مخصوص قطار صورت میگیرد. اگر به کنسرت علاقه داشته باشید گروه موسیقی و خوانندگان مورد علاقه شما در این سفر همراه شما هستند. شما با این قطار به سمت جنوب حرکت میکنید و به شیراز میرسید در آنجا از تخت جمشید تا نقاط
دیدنی شیراز را بازدید میکنید و شب را میتوانید در قطار اسکان کنید یا به هتل بروید. سپس به سمت بندر عباس حرکت میکنید و از آنجا از روی پل یا از زیر دریا به جزیره قشم میروید و در قشم به خوبی سیاحت کرده و سپس به سمت تهران حرکت میکنید و باز همین ماجراها تا رسیدن به مقصد. همین سفر میتواند به شمال باشد و شما را به بندر نوشهر ببرد و در آنجا به اسکی روی آب و قایقرانی نیز بپردازید و برخی شبها را در جنگل بگذرانید. . . .
آیا قطار توریستی که جناب قوام به زیبائی توصیف کرده اند نمیتواند یکی از منابع درآمد و جذب مشتری برای کسب و کار حمل و نقل مسافر باشد؟ آیا شرکتهای حمل و نقل ریلی کشور به این ایده فکر کرده اند؟
جاوید نظر داده است:
هنوز هم در بخش مسافری كارها و ایدههای جالب و جدید اجرا نشده ای را می توان پیاده كرد. به بخشی از آنها در پست بزرگواران اشاره شد. علاوه بر این موارد، به نظر بنده یك "گسست" قدیمی بین دو بخش وجود دارد: بازرگانی با تعمیرات! البته این معضل، خاص ریلی نیست حتی در كارخانجات هم دیده می شود. اما در بخش مسافری ریلی این مشكل ادامه دار، عمیق و بدون چاره اندیشی برای آینده است.
به هرحال این دو بخش باید "با هم" بیندیشند كه از یك طرف زمان خواب واگن را كاهش داد و از طرف دیگر به اطمینان از ایمنی قطار برسند. دوباره كاری در تعمیرات، تعویض بدون هدف پیمانكاران، عدم به كارگیری روش های علمی درتامین و مصرف قطعات و... عملا هزینه های مسافری را به طور چشمگیری بالا برده است. تا زمانی كه متولیان امر، وقت فكركردن برای انجام كار درست را نداشته باشند اما از صرف وقت و منابع برای تكرار یك كار غلط (تا اینكه بالاخره راه درست را پیدا كنند) نگران نباشند! شاهد تحول جدی در این بخش نخواهیم بود.
سید مرتضی نظر داده است:
یكی از روشهای كلی برای بهبود سودآوری، افزایش بهره وری است گاهی بهره وری تاثیر قابل توجه خواهد داشت مثلا برقی كردن و افزایش سرعت سیر در محور تهران مشهد كه عمده مسافرت ریلی اكنون در این مسیر است باعث می شود كه گردش واگن از یكبار در روز به دو نوبت در روز افزایش یابد و در این صورت هزینه تمام شده ناوگان و نیروی انسانی در قیمت تمام شده حمل و نقل مسافری ریلی به شدت كاهش می یابد.
سعید نظر داده است:
به نظر من بهرهوری رمز سوددهی حمل و نقل است. یکی از شاخصهای بهره وری این است که قبل از بهره برداری از ظرفیتهای خالی فعلی ظرفیت جدید ایجاد نکنیم. این کار موجب پرت منابع میشود. باز هم یادآوری میکنم که باید محدودیت منابع را باورکرد. یکی از مزیتهای عمده ای که برای قطارهای پر سرعت بر شمرده می شود امکان حمل مسافر بیشتر در واحد زمان است. منطق اقتصادی حکم می کند که ابتدا باید از ظرفیتهای فعلی حداکثر استفاده را کرد و پس از اشباع آنها به دنبال سرمایه گذاری برای ایجاد ظرفیت جدید برای حمل مسافر بود. هم اکنون بخش قابل ملاحظه ای از ظرفیت خطوط مسافری خالی است
و برای حمل مسافر مورد استفاده قرار نمی گیرد. بخش قابل ملاحظه ای از ظرفیت کشش منتظر بازسازی است. بخشی از ظرفیت کشش در انتظار بیرون آمدن از خط تولید است( لکوموتیوهای ایران سفیر). بخش قابل ملاحظه ای از ظرفیت ناوگان مسافری (و از جمله واگنهای ترنست) در نوبت تعمیر و بازسازی هستند و برای حمل مسافر مورد استفاده قرار نمی گیرد. بخش قابل ملاحظه ای از ظرفیت حمل مسافر در اثر تاخیرها ( هم در مبدا و هم در مسیر) تلف میشود. با افزایش بهره وری نیروی انسانی در سطوح مختلف سازمانی، ظرفیت زیادی آزاد می شود. خطوط فعلی ( مثلا مسیر مشهد ) بدون نیاز به احداث خط جدید توان ارتقا تا سرعت 200
کیلومتر بر ساعت را دارد. هنوز از همه این ظرفیت استفاده نشده است.
مجید نظر داده است:
مشکلی که ما در بخش ریلی داریم که هم به دولت برمی گردد و هم به خصوصی ها، موضوع مدیریت درآمدهاست. تمرکز ما بیشتر بر روی مدیریت هزینه است و لذا از مدیریت مناسب ظرفیت ها که منشاء درآمدزایی بیشتر است غافل شده ایم. به عنوان نمونه همین موضوع پیش فروش کوتاه مدت بلیت ضمن اینکه نارضایتی مسافران را به دنبال دارد موجب می شود بخشی از ظرفیت های ایجاد شده هم به خوبی استفاده نگردد و اصطلاحا ضریب اشغال صندلی ها کاهش می یابد. با افزایش دوره پیش فروش مثلا به سه ماهه و شش ماهه برنامه ریزی فروش روان تر و منابع مالی زودتر به دست شرکت ها می رسد و ضریب اشغال نیز افزایش می یابد.
اما ممکن است سوال شود که اگر این چنین است پس چرا عملی نمی شود؟ این مشکل برمی گردد به اینکه بخش زیربنایی و سیر و حرکت همواره به عدم برنامه ریزی بلندمدت عادت کرده اند و اصطلاحا نمی توانند از امروز برنامه های توسعه ای و اصلاح خطوط را تنظیم نمایند و تصمیم گیری می افتد به دقایق و روزهای آخر. نمونه بارز آن هم تاخیرات اخیر قطارهای مسافری است که به دلیل بازسازی بخشی از مسیرها که بدون پیش بینی های لازم قبلی صورت گرفته و نارضایتی گسترده ای را نیز به همراه داشته است. پس این اقدامات اصلاحی که منجر به افزایش بهره وری می گردد امکان پذیر است به شرطی که رویه های سنتی گذشته را
کناربگذاریم و کمی برنامه پذیرتر باشیم.
سعید نظر داده است:
راه اندازی قطار توریستی تهران – بوداپست نشان دهنده یک نقطه عطف در گردشگری ریلی است. اگر این رشته را ادامه دهیم به جاهای خوبی در گردشگری ریلی و استقلال و احیای اقتصاد ریلی خواهیم رسید. بهره وری یعنی همین اقدامات به ظاهر ساده. این روش خیلی کم هزینه تر از توسعه سخت افزاری است.
احمد نظر داده است:
بخش حمل و نقل(ریلی) نیاز به یک استارت اولیه از سوی دولت دارد_( حد اقل برای شروعی دوباره) چون حلال مشکلات صنعت زیانده حمل و نقل ریلی از ابتدا" خصوصی سازی" بوده و اکنون نیز هست_ البته برونسپاری و آوت سورسینگ "خدماتی" که یا انجامش در داخل سازمان به صرفه نباشد! و یا اصولا انجام آن در سازمان ممکن نباشد! آنهم به شرکتهایی که در مناقصات کاملا قانونی _بی طرفانه و رقابتی انتخاب شوند متاسفانه در این بخش از حمل و نقل "خصولتی سازی" انجام گرفت_ شرکتها اکثرا و عموما متعلق به مدیران سابق یا بازنشستگان سابق بود_ که البته این واگذاری ها هم اگر شرایط واگذاری گفته شده
را داشت با شرط به کارگیری نیروهای جوان_ تحصیلکرده و صاحب"ایده" برای رهائی از این دور تسلسل باز هم قابل قبول بود.
در ادامه نمونه ای از برون سپاری غلط در سیستم ریلی را می آورم:
بخش نقلیه در سیستم ریلی جز اولین بخشهای سپرده شده به بخش خصوصی بود. بدین ترتیب که ماشینهای جیپ، پاترول و حتی جرثقیل های موجود در ادارات مختلف که شاید در صورت نگهداری و تعمیپر صحیح تا کنون نیز قابل استفاده بودند، راهی گورستان خودروها شدند! در عوض آژانس های ریز و درشت تلاش کردند تا جای نقلیه سابق را بگیرند، ماشینهایی که حتی قدرت مانور و حرکت در بیابانهای طول خط را نداشتند!
حال به دو شرط اصلی برون سپاری باز می گردیم:
آیا امکان ارائه خدمات نقلیه در درون سازمان وجود نداشت؟ یا اینکه مقرون به صرفه نبود؟ هیچکدام فقط اراده ای از بالا بر این تعلق گرفته بود تا"نقلیه" نباشد و دیگر هیچ.
این نمونه بسیار کوچک برون سپاری اشتباه بود که تو خود حدیث مفصل بخوان ازین"مجمل" لذا باز هم بر خصوصی سازی درست و اصولی ( با داشتن یک الگوی مناسب از کشورهای موفق) در این زمینه پافشاری می کنم از آنجا که:
متاسفانه بسیاری از شرکتهای موجود پرسنلشان را نه از فارغ التحصیلان رشته های تخصصی راه آهن( جریه، خط، بهره برداری دانشگاهی مثل علم و صنعت و..) که به طرق غیر علمی و غیرگزینشی انتخاب می کنند و تحقیق میدانی که اخیرا به وسیله برخی از دوستان در سازمان انجام گرفت شوربختانه نشان داد که در بخش های واگذار شده به بخش خصوصی کمتر از یک درصد پرسنل آن شرکتها بر حسب تخصص و دانش جذب شده اند و از پایین ترین ردیفهای خدماتی آنها گرفته تا...اکثرا با "تلفن"،"سفارش" یا آشنا تراشیدن و "رابطه بازی" جذب شده اند. این بخش خصوصی !! که با این روش نیروهای مورد نیاز اش را جذب می کند،
مسلما "به درد" خودش هم نخواهد خورد وای به حال اینکه بخواهد با انجام دست و پا شکسته خدمات واگذار شده سازمان به شرکت متبوعش، باری از دوش سیستم بردارد. راه آهن نیاز به بخش خصوصی متخصص، جوان و با انگیزه دارد. نیروهائی که" ایده" دارند( ایده های درخشان و اجرایی)، نیروهایی که بدون هیچ رابطه ای در درون سازمان، صرفا با تخصص و لیاقت و شایستگی خویش جذب شده باشند! تفکری انقلابی و دقیق که از مغزهای جوان و با انگیزه نشات گرفته باشد.
سعید نظر داده است:
در سالهای پس از جنگ وقتی روسای کشور تقویت بخش خصوصی را تشویق میکردند مهمترین مزیت بخش خصوصی را کارایی بیشتر آن نسبت به بخش دولتی عنوان میکردند. به کمک این هدفگذاری اجازه دهید اول سنگهایمان را وا بکنیم و دنبال یک شاخص برای تشخیص شرکت خصوصی واقعی از دیگر انواع شرکتها بگردیم.
به نظر من عنوان " بخش خصوصی" برازنده شرکتی است که بقا و ممات آن وابسته به کار کردن و سود دهی باشد. همه ارکان شرکت جان بکَنَند تا به ورطه سقوط نیفتند. تنازع بقا و جان کَندن، به کاهش هزینه و خلاقیت و رشد پرسنل و حضور موثر در بازارهای داخلی و بین المللی و توسعه و سود دهی شرکت منجر میشود.
جسارتا شرکتی که چه سود بکند و چه ضرر،حقوق مدیر عامل و اعضای هیئت مدیره و کارکنانش در آخر ماه تضمین است را شرکت خصوصی نمیدانم. شرکتی که خصوصی نیست میتواند دولتی، شبه دولتی، خصولتی، وابسته به فلان بنیاد یا ارگان نظامی یا شاخه سرمایه گذاری بهمان بانک باشد.
اگر شرکت خصوصی مورد نظر ما ویژگیهای بالا را داشته باشند گمان نمیکنم واگذاری نقلیه و یا جذب پرسنل آنگونه که توصیف شد اتفاق بیفتد.