◄ ساخت خطوط ریلی به روش بی او تی خوب یا بد؟ / بخش سوم
تین نیوز | در بخشی دیگر از گزارش مربوط به "نگاه شما در شبکههای اجتماعی"، موضوع زیر که توسط "علی اصغر" در اتاق فکر حمل و نقل در شبکهاجتماعی " لینکدین " مطرح شدهاست به همراه دیدگاههای شما در این مورد بازنشر میشود:
آیا ساخت خطوط ریلی به روش بی او تی به نفع جامعه میباشد؟
اخیرا فراخوانی در موضوع ساخت خط دوم ریلی مسیر بافق زرین شهر به روش بی او تی منتشر شده است. به این بهانه میخواستم موضوع بی او تی ساخت خطوط ریلی را از منظر منفعت جامعه مطرح نمایم.
2- همگان به محدودیت های منابع مالی از طریق بودجه های دولتی واقف هستند و در شرایط محدودیت منابع مالی روش بی او تی به عنوان یکی از روش های تامین منابع مالی مطرح میگردد. اما دیگر روش های تامین منابع مالی نیز وجود دارند مانند فاینانس و ...
3- محاسبات مالی خیلی ساده نشان میدهد در استفاده از روش بی او تی برای ساخت خطوط ریلی هزینه ارایه خدمات عرضه زیر بنای شبکه ریلی به استفاده کننده مثلا اپراتور قطار باری به شدت بالا خواهد رفت و این یعنی گران شدن بیش از پیش خدمات حمل و نقل ریلی بار در ایران.
4- واژه کلیدی در این موضوع سود مورد انتظار از سرمایه گذاری میباشد.
5- از نگاه مالی دولت به عنوان نماینده جامعه میتواند به سود صفر و سر به سر شدن درآمدها و هزینهها قانع باشد حتی در آن درآمدهای ناشی از هزینههای خارجی حمل و نقل نیز برایش مهم است و در محاسبات لحاظ هم میکند. اما درآمدهای اقتصادی ناشی از کاهش هزینههای خارجی حمل و نقل برای سرمایه گذار غیردولتی مهم نیست و به درستی نگاه صرفا مالی بر محاسبات حاکم میباشد. با در نظر گیری این موضوع حداقل انتظار سود هر سرمایه گذاری از بخش غیر دولتی در این حوزه و در شرایط حاضر بالاتر از 20 درصد خواهد بود.
6- با یک مثال عددی به موضوع حالت ملموس تری میدهیم. مثلا فرض کنید که در شرایط فعلی هزینه تمام شده خدمات ارایه زیربنای ریلی 60 تومان به ازای هر تن-کیلومتر برای دولت منتج میشود. با سرمایه گذاری بخش غیر دولتی و لحاظ نگاه صرفا مالی و سود مورد انتظار برای بازگشت اصل و فرع سرمایه گذاری هزینه ارایه خدمات زیر بنای ریلی به چندین برابر مبلغ فوق بالغ خواهد شد. بنابراین اختلاف در هزینه تمام شده در حد 10 الی 20 درصد نیست که بتوان اغماض کرد اختلافی در حد و حدود حداقل 200 در صد حاکم است!
و گران شدن خدمات ریلی حمل بار به نفع جامعه نمیباشد.
7-پیشنهاد میکنم مسئولین محترم ذیربط موضوع را از این زاویه نیز بررسی کنند.
لینک بخش نخست نظرات
لینک بخش دوم نظرات
محمد نظر داده است:
ما ۳۵ ساله تجربه مدیریت دولتی را دیده ایم. بدنه بزرگ دولت به همراه کاغذ بازی زیاد، كندى انجام كار و فساد مالی که در نهایت یا باعث کنسل شدن پروژه شده یا هزینه پروژه را شدیدا افزایش داده و در اکثر اوقات پروژه به deadline نرسیده است. ۱۰۰ ها هزار پروژه نیمه کاره گواه این موضوع هست. علاوه بر این عدم رقابت و ضعف مدیریتى باعث كیفیت بسیار پایین پروژه ها هم شده است.
خوشبختانه حال یا دولت به این نتیجه رسیده که انجام همه پروژه ها به طور دولتی بهینه نیست و یا کمبود تکنولوژی و منابع مالی باعث این تغییر مدل فکر شدهاست. هر كدام باشد تغییر جهت فكر به سمت خصوصی سازى واقعى به نفع كشور خواهد بود.
در مقوله قراردادهای بى او تى كه همه دولتهای دنیا از آن استفاده میکنند چند نگاه مهم است. نگاه خصوصی، نگاه ملی و نگاه دولتی. به صورتی كه همه باید نگاه برد-برد داشته باشند.
نگاه شرکت خصوصی فقط و فقط سود اقتصادی است. شرکتها سالها هزینه صرف تحقیق میکنند تا بیشترین درآمد را کسب کنند. اینکه دوستان فکر میکنند یک شرکت خارجی حاضر است سرمایه و تکنولوژی خود را برای فقط مثلا اجاره دادن خط ریل خود هزینه کند دید کاملی نیست. در نمونهٔ معروف چنل تانل یا تونل مانژ که بنده درباره آن تحقیق میکنم همه سود سازنده در بهینه اداره کردن پروژه در زمان ۹۹سال Operation هست.
نگاه ملی که با نگاه دولتی باید شباهت زیادی داشته باشد منافع کوتاه مدت و بلند مدت ملی است. در مقوله حمل و نقل فاکتورهایی شبیه ارزش زمانی، افزایش رقابت و... نقش مهمی بازی میکنند.
نگاه دولتی باید با در نظر گرفتن نگاه ملی و فقط با نقش نظارت و کنترل فعالیت کند. دخالت دولت در اجرا هم به ضرر دولت است هم كشور. علاوه بر این كه دولت باید به دقت در انتخاب كارفرما دقت و سخت گیرى كند باید درك كند همه جوره باید موانع غیر ضرورى را از جلوى سرمایه گذار و پیمانكار بردارد. این امر باعث افزایش اعتماد دیگر شركتها براى دیگر سرمایه گذارى ها هم میشود. علاوه براین دولت میتواند با یكسان سازى شیوه محاسبات سی بی ای یا سود و هزینه در زمینه هاى مختلف هم كار خود رابرای نظارت آسان كند و هم زحمت سرمایه گذار را كم كند. در انگلستان در زمینه حمل و نقل راهنماى جامعی در
این زمینه تولید شده كه لینك آن را در انتها خواهم گذاشت. دولت به سادگى باید شبیه این راهنما را تولید و در اختیار همه قرار دهد. حتما نمونه هاى مشابه در همه كشور هاى توسعه یافته وجود دارد كه ما میتوانیم براى كشور خود با تغییرات لازم بومی كنیم.
در حال حاضر به دلیل كمبود منابع مالی و ناكافى بودن تكنولوژى تنها راه وارد كردن سرمایه خارجی قراردادهای بی اُ تى است. البته میشود قرارداد طوری بسته شود كه هم از تخصص داخلی به خوبی استفاده شود و هم تكنولوژى هاى مدرن به كشور بیایند و ما با تعلیم آنها به علم روز دنیا هم دست پیدا كنیم.
لازم به ذكر است كه جذب سرمایه خارجی بهترین روش براى افزایش جی دی پى ساخت زیرساخت هاى اساسى كشور به شیوه مدرن، حل مشكلات اشتغال، جلوگیرى از خام فروشی و در نتیجه كمك به اقتصاد مقاومتى است. دولت با درك این موضوع باید قصد تسهیل در تخصیص پروژه هاى مختلف كشور را با سیاست برد-برد داشته باشد و سایر قوا هم باید به دولت كمك نمایند.
محمدرضا نظر داده است:
ا توجه به پراكندگى مباحث و اهمیت موضوع و جهت گیرى ان، پیشنهاد میكنم چون اصلى ترین علامت سؤال این موضوع در حال حاضر چگونگى مدیریت بهره بردارى است، دوستان نظر خود را حول و حوش این محور متمركز نمایند كه آیا بهره بردارى در بخشى از شبكه راه آهن باید تابعى از كل باشد یا فقط به دلیل ورود بخش خصوصى سایر شبكه باید بر أساس این مسیر خاص بهره بردارى شود؟ در این صورت اگر بخش هاى مختلفى از شبكه به صورت بى او تى به سرمایه گذاران مختلف واگذار شود چه اتفاقى براى بهره بردارى خواهد افتاد؟
سید مرتضی نظر داده است:
سوال آقای مهندس عابد مربوط به امكان پذیری و شرایط و نحوه واگذاری امور مدیریت بهره برداری به بخش غیردولتی بحث مهمی است و به موضوع این مبحث یعنی واگذاری پروژه به روش بی او تی مرتبط هست ولی به نظرم سوال مزبور به قدری وسیع است كه بهتر است به صورت مستقل در یك مبحث جداگانه بحث و بررسی شود ضمن اینكه واگذاری یك پروژه ریلی به روش بی او تی لزوما به معنای واگذاری مدیریت بهره برداری نیست و همانطور كه در مثال راه آهن كرمان - زاهدان توضیح داده شد ممكن است مستقل از مدیریت بهره برداری از خط ، روش بی او تی را در ایجاد پروژه بكار گرفت.
محمدرضا نظر داده است:
علت طرح موضوع این بود كه در مذاكرات بعمل آمده با سرمایه گذاران، برداشت برخى دوستان از بهره بردارى در عبارت بى او تى، واگذارى این امر به سرمایه گذار و استقلال ان از راه آهن به عنوان سرمایه پذیر بوده و به نظر میرسد وابسته به این امر میباشد.
امیر نظر داده است:
دستور قانونی است ولی زمینه اجرای آن به سختی فراهم می شود و با وضعیت فعلی وزارت راه شدنی نیست.
سید مرتضی نظر داده است:
منظور شما از الزام قانونی كدام مواد قانونی است؟ اگر به ماده 164 برنامه پنجم رجوع نماییم استفاده از روش بی او تی مجاز شمرده شده است نه الزامی و اگر به ماده 126 قانون بودجه سال 92 رجوع نماییم متاسفانه رد آن در قانون بودجه 93 وجود ندارد و در واقع تبصره 8 لایحه بودجه 93 در مجلس حذف شد و استدلال مجلس آن بود كه این موضوع بایستی به یك لایحه مستقل تبدیل شود.
لطفا در خصوص چگونگی فراهم نمودن زمینه اجرایی قراردادهای بی او تی توضیح بفرمایید و چرا وضعیت فعلی وزارت را مغایر با اجرایی شدن موضوع می دانید.