حمل و نقل ترکیبی، راهی برای ارتقای شبکه های ریلی
تین نیوز | بخش حمل و نقل از جمله بخش های زیربنایی اقتصاد هر كشور است. این بخش یكی از شاخص های مهم سطح توسعه یافتگی به حساب می آید. به عبارت دیگر حمل ونقل ریلی است كه انقلاب صنعتی روی آن حركت می كند و در یك جمله صنعت حمل ونقل نیروی محركه توسعه اقتصادی و اجتماعی هر كشوری است.
در حالی كه كریدور شرق به غرب امكان مناسبی را برای ترانزیت كالا مهیا كرده اما هنوز زیرساخت های مورد نیاز برای ترانزیت كالا از طریق كشور فراهم نشده است. (مانند حمل بار ترانزیت به وسیله كانتینر، تعویض بوژی، تكنولوژی و...)
یكی از فرصت های مهم درآمدزایی برای كشور، ترانزیت كالا از طریق خاك ایران است كه این مهم باید با برنامه ریزی های كارشناسانه و سرمایه گذاری های هدفمند )كه در راستای سند چشم انداز بیست ساله كشور و برنامه توسعه چهارم است( انجام شود و بتواند سهم صنعت حمل و نقل ریلی و به ویژه ترانزیت را بالا ببرد كه در پایان برنامه چهارم توسعه نیز بتواند به رشد سالانه 8 درصدی كمك كند.
ترانزیت
ترانزیت در لغت به معنی عبور، گذر و راه است. ترانزیت كالا به معنی ورود كالا به یك كشور و خروج از مرز دیگر می باشد كه ممكن است با استفاده از امكانات حمل و نقل كشور نیز همراه باشد.
در جهت گسترش هر چه بیشتر ترانزیت كالا می باید به نكاتی از جمله بین المللی بودن ترانزیت، مقرون به صرفه بودن وجود تسهیلات و امكانات لازم و مناسب بودن وضعیت حمل و نقل توجه داشت تا جریان ترانزیت كالا با موفقیت همراه باشد.
ایران به لحاظ شكل خاص شبكه راه آهن خود و اتصال آن در مرز رازی، از طریق راه آهن تركیه به شبكه راه آهن های خاورمیانه و اروپا اتصال می یابد. شبكه ریلی ایران در مرز جلفا از طریق راه آهن جمهوری های آذربایجان به شبكه سراسری راه آهن های قفقاز و ماورای قفقاز و نهایتا به راه آهن روسیه متصل است و در مرز سرخس از طریق راه آهن پاكستان، پل ارتباطی غرب به شرق و شمال به جنوب ایران كامل می شود.
طول شبكه راه آهن كشور حدود 8500 كیلومتر است كه در آن تعداد 320 ایستگاه تشكیلاتی و غیرتشكیلاتی جهت ارائه خدمات در شبكه موجود است.
حمل و نقل تركیبی
سیستم حمل و نقل تركیبی در واقع عبارت از به كارگیری مجموعه سیستم های حمل و نقل به منظور دستیابی به حداكثر جابه جایی كالا با بیشترین مطلوبیت است. بدیهی است برای پاسخگویی به نیازهای این سیستم مركب لازم است تغییراتی در ساختار بسته بندی كالا ایجاد شود.
نتیجه گیری
با توجه به موارد فوق الذكر می توان چنین اظهار داشت كه یكی از مواردی كه می تواند در پیشبرد ترانزیت ریلی برای حمل كالا موثر واقع شود سیستم حمل و نقل تركیبی است.
به عبارتی شیوه های مختلف حمل نقل به سبب ویژگی های خاص خود، هر یك نقش مهمی را در جابه جایی كالا ایفا می كنند. در حالی كه سیستم حمل و نقل جاده ای به سبب انعطاف پذیری خود امكان دسترسی به بیشترین نقاط را فراهم می سازد، راه آهن به عنوان یك وسیله حمل انبوه می تواند سبب صرفه جویی در هزینه و انرژی به خصوص در مسافت های طولانی شود. مجموع این خصوصیات سبب شده است تا امروز صنعت حمل و نقل برای استفاده مطلوب از شبكه و انواع سیستم های حمل و نقل، به جای استفاده جداگانه از هر یك از این شیوه ها سعی در پیوند دادن روش های مختلف حمل ونقل داشته و بدین ترتیب امكان حمل ونقل انبوه كالا را در
حداقل زمان، با كمترین هزینه و بیشترین ضریب ایمنی فراهم سازد.
حمل كالا در مسیر ترانزیت از كشورهای آسیای میانه به سمت اروپا نیز به صورت حمل و نقل تركیبی انجام می شود. نباید ارتباط تنگاتنگ سیستم حمل و نقل تركیبی با كانتینر را فراموش كرد زیرا كانتینر به دلیل امتیازات خاص خود به سرعت در شبكه حمل و نقل بین المللی رسوخ پیدا كرده و منجر به تغییر ساختار سیستم حمل و نقل در بسیاری از كشورها شده است. سودمندی های این سیستم به تدریج جهان را به سوی حمل كانتینری سوق می دهد و به موازات آن تحولات تازه ای در جهت استفاده از این سیستم در شیوه های بسته بندی، حمل و نقل، تخلیه و بارگیری و انبارداری صورت می گیرد كه مرتبا رو به افزایش می باشد. كشورهایی
مثل ژاپن، آلمان و هلند در حال حاضر 60 درصد كالاهای خود را با استفاده از كانتینر حمل می كنند.
پس برای اینكه گامی بلند در عرصه ترانزیت كالا برداریم و به این افق نزدیك و نزدیكتر شویم لازم است كانتینریزاسیون در ترانزیت كالا و به طور كلی در عرصه مبادلات تجاری جهان را به طور كامل در كشور پیاده كنیم.
به عبارت دیگر می توان نتیجه گیری كرد كه با استقرار این سیستم حمل و نقل همراه با كانتینر راحتی حمل و نقل كالا، تسریع بارگیری و تخلیه مستمر و از همه مهم تر كاهش تشریفات اداری و گمركی كالا و سرویس تحویل در به در كالا میسر شود.
و جمله پایانی اینكه سرمایه گذاری مناسب در زمینه ساخت و نگهداری اسكله ها، ترمینال ها، جرثقیل های مخصوص لیفتراك ها و سایر تمهیدات خاص حمل و نقل كانتینری از مهم ترین عوامل موثر در توسعه روزافزون سطح تجاری در كشورهای توسعه یافته و به تبع آن مبادلات بیش از پیش حكم ترانزیت كالا است.در كشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه، به دلیل فقدان برنامه های لازم برای چگونگی توسعه سیستم های مختلف، سرمایه گذاری های انجام شده هیچگاه به صورت هدفدار و مبتنی بر برنامه ریزی نبوده و نتیجه آن سرمایه گذاری های ملی متوالی برای ایجاد تاسیساتی است كه جز هزینه بری سود دیگری ندارند