پیشگیری بهتر از درمان است
رحیم نیکخو: تهران روز پنجشنبه ۳۰ دیماه ۹۵، را با شوک آتشسوزی و فروریختن اولین و قدیمیترین برج خود آغاز کرد. آتشسوزی و فروریختن ساختمان پلاسکو که از دیرباز بهعنوان یکی از دو نماد پایتخت به شمار میرفت، باعث ایجاد بحران و معضلات شهری در پایتخت شده است.
بروز حوادث غیرمترقبه از این دست، بار دیگر از آماده نبودن سیستم مدیریت بحران کشور خبر میدهد. بهطوریکه این ستاد در مواقع حساس و بروز حوادث پیشبینی نشده، برنامه مشخصی برای مهار بحران از خود نشان نداده است و در بسیاری از مواقع با سردرگمی و دادن تلفات زیاد انسانی با موارد روبهرو بوده و نداشتن تجهیزات مدرن جهت کنترل وضعیت به وجود آمده نیز مزید بر علت میشود.
رئیس ستاد مدیریت بحران کشور در یک اظهار نظر جدید اعلام کرده است: در صورت بروز حادثه بزرگتر، این ستاد تنها قادر به پوشش و ساماندهی ۲۰ درصد از محل حادثه خواهد بود.
نزدیک به دو ماه پیش نیز در بدترین حادثه ناگوار ریلی در یک دهه گذشته، دو قطار مسافری در محور مشهد برخورد کردند که در حدود ۴۸ نفر از هموطنان ایرانی جان خود را از دست دادند و در این حادثه نیز مستأصل بودن گروههای امداد و نجات به وضوح ملموس بود و امدادرسانی به افراد گرفتار در این حادثه با تأخیر و با امکانات بسیار محدود آغاز شد. در نهایت بهدلیل عدم پیشبینیهای لازم برای بروز حوادث ناگهانی، چند تن از مسافران درون واگنهای قطار در میان شعلههای آتش گرفتار شدند و تلخترین حادثه ریلی رقم زده شد.
در کنار سایر مزیتهای حملونقل ریلی، ایمن بودن این وسیله نقلیه در مقایسه با سایر مدها، همیشه سرآمد بوده است و این ویژگی خاص راهآهن، با رعاین نکات ایمنی لازم باید همیشه حفظ شود تا اعتماد مردم به این وسیله نقلیه از آن سلب نشود.
کشور ایران جزء یکی از کشورهای بسیار حادثهخیز در جهان شناخته میشود و طول ادوار گذشته هر از گاهی شاهد بروز حوادث طبیعی از قبیل سیل و زلزله و... بوده است. راهآهن ایران قدمتی نزدیک به ۸۰ سال دارد و اکثر خطوط و ایستگاههای آن قدیمی و فرسوده هستند و با توجه به این موضوع پیشبینی خطرات احتمالی برای خطوط و ایستگاههای آن باید پیشبینی و در جهت رفع این خطرات اقدامات لازم صورت گیرد.
فرونشست زمین جدیدترین تهدید علیه حملونقل
تا چندی پیش مهمترین مخاطره طبیعی که پایتخت را تهدید میکرد احتمال وقوع زمینلرزهای بود که بسیاری از کارشناسان شهرسازی بهدلیل ایمن نبودن ساختوساز در تهران، هشدار بروز فاجعهای بسیار هولناک را میدانند، اما امروز مخاطره دیگری آرام و خاموش پیشتاخته و نشانههای خود را زودتر از زلزلهای که بسیاری نسبت به آن هشدار میدادند نشان داده و آن مسئله فرونشست زمین است.
نخستین نشانههای فرونشست در ایران در سال ۸۴ خود را نشان داد و از آن زمان تاکنون حدود یکسوم مساحت کشور با این بحران که نتیجه افزایش چاههای غیرمجاز و برداشت از سفرههای زیرزمینی است، دست و پنجه نرم میکند.
چند مورد فرونشست در سال گذشته زنگ هشدار تازهای برای پایتخت بود. علاوه بر ابعاد مختلف این حادثه یکی از وجوهی که بسیار درباره فرونشست میتواند حائزاهمیت باشد موضوع در خطر بودن مراکز حملونقلی پایتخت ازجمله ۱۲۰ کیلومتر مسیر ریلی میتواند باشد.
براساس اعلام مرکز تحقیقات راه و شهرسازی، نهتنها جادههای منتهی به پایتخت در معرض یک تهدید هولناک هستند بلکه زیر لایه پوستی زمین در محل راهآهن شهر، پمپبنزینها و باند فرودگاه مهرآباد خالی شده است. جنوب تهران بهطورجدی با مخاطرات نشست زمین مواجه است و در کل، حدود ۱۲۰ کیلومتر خط راهآهن در محدوده فرونشست تهران قرار دارد.
تازهترین اخبار نشان میدهد که این شکافهای عمیق ناشی از فرونشستها به حوالی خطوط راهآهن مانند خط تهران - مشهد رسیده که در صورت ادامه، ممکن است آسیبهای جدی به کشور وارد کند.
همچنین بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تأیید میکند که بیشترین ترکها و شکافها در اطراف خط راهآهن تهران - مشهد ایجاد شده، اگرچه خوشبختانه هنوز راهآهن تهران - مشهد آسیبی ندیده است.
بهطورکلی آغاز فرونشست در خطوط راهآهن، سال گذشته از سوی شرکت راهآهن و همینطور مشاهدات اداره راه و شهرسازی به مرکز تحقیقات مسکن وزارتخانه راه و شهرسازی اعلام شده است و از همان زمان کارشناسان این مرکز در حوزه زلزله موضوع جلوگیری از وقوع خسارت را در دستور کار خود قرار دادهاند و ازسویدیگر هم توصیههایی به شرکت راهآهن داده شده تا فعلاً ۲۰ کیلومتر قبل و بعد از شکاف، سرعت قطارها کاهش یابد.
از سوی دیگر بسیاری از خطوط ریلی کشور، بهخصوص محور جنوب قدمتی زیادی دارند و سالانه شاهد حوادث زیادی در این محور هستیم. این محور یکی از پرترددترین محورهای کشور هم از لحاظ باری و هم مسافری است و وقوع حادثهای سخت میتواند بسیار هولناک باشد.
وقوع حادثه تلخ فرو ریختن ساختمان پلاسکو، تلنگری برای کشور است. راهآهن نیز یکی از ارگانهایی است که با مسافران سرو کار دارد و از این رو باید در بحث ایمنی تمام جوانب را در نظر بگیرد تا جان مسافران به خطر نیافتد. ساختمانهای قدیمی راهآهن در کشور، خطوط ریلی، پلها مواردی هستند که در معرض خطر هستند و پیشبینی اقدامات لازم برای کنترل بروز حوادث باید در نظر گرفته شود تا دچار غافلگیری نشوند.
از طرفی برنامهریزی برای شهرهای ریلپایه و همچنین ایجاد امکانات ریلی داخل شهری از جمله آمبولانسهای ریلی برای انتقال مصدومان و مجروحان احتمالی در مواقع بروز حادثه، میتواند از برنامههای پیشگیرانه در مدیریت شهری و مدیریت بحران باشد.
لینک خبر