هفتخوان راهآهن
رحیم نیکخو:
شاید کمتر کسی از کارشناسان ریلی تصور میکرد راهآهنی که به تدریج روی ریل توسعه و پیشرفت افتاده بود به دلیل بیمبالاتی یکی از کارکنان ایستگاهها و حادثه دلخراش تصادف دو قطار مسافری که باعث کشته شدن ۴۵ و مجروح شدن بیش از ۱۰۰ نفر از هموطنان عزیز شد، مدیرعامل موفق خود را از دست دهد.
محسن پورسیدآقایی به زعم اکثر کارشناسان یکی از موفقترین مدیران در حوزه ریلی است و در طول سه سال از مدیرعاملی خود در راهآهن توانسته بود با استفاده از مدیریت خوب خود بخش ریلی را به سمت و سوی توسعه و مدرن شدن ببرد. صنعت حمل و نقل ریلی در طول سالیان گذشته علیرغم تأکیدات فراوان در خصوص ارجحیت و اولویت در میان وسایل نقلیه، همیشه در حالتی سکون باقی مانده بود و همین سکون باعث عقبماندگی این حوزه مهم حمل و نقل نسبت به کشورهای همسایه شده بود.
راهآهن ایران با قدمتی حدود ۸۰ سال، زمانی در خاورمیانه یکهتاز بود ولی به دلیل عدم توجه سیاستگذاران و مدیران وقت خود و عدم تخصیص بودجههای مورد نیاز در حال حاضر با ناوگان و خطوط فرسوده از قافله رقابت با رقبای همسایه بازمانده است.
امور زیربنایی یکی از عوامل مهم توسعه در هر زمینهای است و راهآهن از این قاعده مستثنی نیست. سرمایهگذاری در بخش زیربنایی و توجه ویژه به اصلاح و نوسازی خطوط و ناوگان و همچنین انتقال دانش فنی و مدرن کردن شبکه ریلی، عامل توسعه و شکوفایی بسیاری از کشورهای توسعهیافته است. این بخش در زمان مدیریت وی با پیشرفت چهار برابری نسبت به دورههای قبلی جهش ویژهای داشت.
به دلیل موقعیت عالی ژئوپلتیک و جغرافیایی، کشور ایران در شاهراه ترانزیت جهان قرار گرفته است و در واقع تکمیل خطوط ریلی و اتصال استانهای مرزی کشور به شبکه ریلی میتواند به بخش حمل و نقل ریلی داخلی و ترانزیتی کمک شایانی کند.
با توجه به آمار و ارقام ارائه شده، در مقایسه با دورههای گذشته، میزان ترانزیت ریلی افزایش قابل ملاحظهای داشته و بالتبع با تکمیل و تجهیز خطوط ریلی استانهای مرزی و اتصال آنها به کشورهای همسایه مانند آذربایجان، افغانستان، روسیه و آسیای میانه و ... این میزان ترانزیت افزایش چندین برابری خواهد یافت و با درآمدزایی ارزی باعث شکوفایی اقتصادی و خروج از درآمد تک محصولی خواهد شد.
دیپلماسی فعال خارجی با کشورهای آسیای میانه و سایر کشورهای صاحب نام ریلی یکی دیگر از عوامل موفقیت راهآهن در منطقه بوده و خواهد بود. در طول ادوار گذشته، راهآهن ایران اختلافات فاحشی با کشورهای آسیای میانه داشت و این موضوع باعث کاهش میزان ترانزیت بار از طریق راهآهن ایران شده بود.
اما در حال حاضر مشکلات موجود بین راهآهن ایران و کشورهای یادشده تا حدود زیادی حل شده و تعامل سازندهای بین راهآهنهای ایران و آنها وجود دارد، همچنین بسیاری از کشورهای پیشرفته خواهان حضور جدی در بخش ریلی کشور هستند و سرمایهگذاری و فاینانسهای بسیار خوبی در حوزه ریلی کشور در حال شکل گرفتن است.
اتمام پروسه طولانی برقی کردن خطوط ریلی کشور و همچنین راهاندازی قطار پرسرعت، شاید به رویایی دست نیافتنی در راهآهن ایران شبیه بود. اما در طول سه سال گذشته از مدیریت ریلی، این رویا به سمت واقعیت قدم برداشت و عملیات اجرایی هر دو طرح در مسیرهای تهران-مشهد و تهران-قم-اصفهان آغاز شد.
بحث یکپارچهسازی شقوق حمل و نقل و شهرسازی ریلپایه از دیگر مباحث مطرح شده در دوران مدیرعاملی پورسیدآقایی بود که به جدیت و با پشتیبانی وزیر راه و شهرسازی دنبال میشد و با جانمایی مجدد ایستگاههای راهآهن که پیش از این در فواصل دور از شهرها بنا شده بود و بیشتر چهره باری به راهآهن ایران بخشیده بود با این اقدام به مقوله بخش مسافری نیز بها داده شد و جذابیت سفرهای ریلی تا حدودی افزایش یافت.
کاهش تعرفههای دسترسی ریلی و پیشنهاد بستههای حمایتی از بخش خصوصی یکی دیگر از اقدامات مدیریت دوران پورسیدآقایی بود تا به نوعی سرمایهگذاران بخش ریلی را به حضور سازنده و پررنگ در بخش باری و مسافری ترغیب کند. از آنجایی که راهآهن به عنوان بخش حاکمیتی نمیتوانست ناوگان جدید به مجموعه ریلی وارد کند بنابراین، بستههای حمایتی از سرمایهگذاران خصوصی نقش بسیار مهمی در نوسازی ناوگان ریلی کشور داشت.
توجه به حمل و نقل شهرهای اقماری کلانشهرها با استفاده از قطارهای حومهای مقوله دیگری بود که با پشتکار و جدیت از سوی مدیرعامل مستعفی راهآهن دنبال میشد که این تلاش باعث راهاندازی چندین قطار حومهای در شهرهای مختلف کشور شد و خطوط ریلی کشور در بعضی از مسیرها به دو یا چند خط افزایش یافته است.
بحث افزایش بودجه و گرفتن سهم راهآهن از صرفهجویی سوخت در راستای استفاده از منابع فوق برای توسعه، نوسازی و اصلاح خطوط ریلی کشور از دیگر تلاشهای این مدیر توانا بود که با توجه به تفاهمنامه امضا شده با وزارت نفت، راهآهن مجاز به استفاده از ۷ میلیارد دلار از محل صرفهجویی سوخت شد.
حال راهآهن در حساسترین برهه از زمان تأسیس خود قرار گرفته است و استعفای دکتر پورسیدآقایی که نشان از مسئولیت بالای وی در خصوص حادثه اتفاق افتاده است، میتواند بخش ریلی را از حرکت سریع به سمت توسعه و مدرنشدن باز بدارد.
انتصاب دکتر تقیزاده به عنوان سرپرست راهآهن به دلیل آشنایی و هماهنگی تفکرات با دکتر پورسیدآقایی خیلی مؤثر و بجا بود اما تجربیات بسیار بالای وی با توجه به حضور مداوم در بخش ریلی و مدیرعاملی موفق در طول سه سال گذشته نباید به فراموشی سپرده شود. امید است با حضور مدیری توانمند اقدامات آغاز شده در دوران پورسیدآقایی همچنان دنبال شود.
لینک خبر