◄ توسعه جهشی قطارهای حومهای با ۵ درصد هزینه آلودگی
تیننیوز| آنچه امروز در شهرهای بزرگ و پایتخت ازنظر آلودگی هوا شاهد هستیم ناشی از عدم توجه به توسعه حملونقل ریلی و ناوگان عمومی حملونقلی در بخش شهری است. افزایش ترافیک شهرها و جادهها و در کنار آن افزایش مصرف سوخت و تولید آلایندههای زیستمحیطی از دستاوردهای عدم توسعه حملونقل ریلی است. علت اصلی مرگومیرهای غیرطبیعی در ایران به ترتیب تصادفات و مصرف گسترده مواد مخدر است؛ با مبنا قرار دادن این مسئله و محاسبه و مقایسه نرخ علتهای مرگ در ایران با کل جهان این نتیجه مشاهده میشود که احتمال مرگ براثر تصادفات رانندگی ۱.۷ برابر و بر اثر مصرف مواد
مخدر ۲ برابر بیشتر از متوسط جهانی است.
با اشاره به سهم ۸۶ درصدی جاده در میزان مرگومیر در بین انواع مدلهای حملونقلی باید یادآور شد که میزان مرگومیر در ایران سالانه ۲۱ هزار نفر است که اگر آمار کشته شدن ۱۸ هزار نفر در سوانح رانندگی در سال را مدنظر قرار دهیم نتیجه این میشود که سوانح رانندگی سهم حدود ۸۶ درصدی در این رقم دارد که تأملبرانگیز است. بررسی عوامل مرگومیر در ایران و جهان حائز این مطلب است که معضل آلودگی هوا ازجمله شاخصهای قابلتوجه در رشد میزان مرگ به شمار میرود که نهتنها در ایران که در جهان نیز رتبههای بالایی به آن اختصاص دادهشده است.
بر اساس مستندات آلودگی هوا چهارمین عامل مرگومیر در جهان است بهاینترتیب که از هر ۱۰ مرگ در جهان یک نفر بر اثر آلودگی هوا جان میبازد و در همین راستا ۵.۵ میلیون نفر از جانباختگان دنیا بر اثر صدمات ناشی از آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند. نکته دیگری که وجود دارد هزینه ۵ تریلیون دلاری آلودگی هوا طبق آمار و مستندات میتواند باشد. برآوردهای اقتصادی بر آن است که معضل یادشده از نظر اقتصادی ۵ تریلیون دلار به اقتصاد جهان صدمه میزند.
طبق مطالعات تطبیقی آلودگی هوا در ایران سالانه در شهر تهران بیش از ۴ هزار و ۴۰۰ نفر بر اثر آلودگی هوا جان میبازند. هرچند این آمار هنوز از سوی نهادهای رسمی مورد تأیید قرار نگرفته است اما با در نظر داشتن متوسط این رقم در نمای کلی در سراسر کشور هزینهای معادل ۸۰ هزار میلیارد تومان در سال برمبنای قیمت دلار هزینه روی دست کشور میگذارد. کارشناسان در خصوص رفع این مشکل مواردی مانند توسعه شبکه حملونقل عمومی، حذف تردد خودروهای شخصی و توسعه قطارهای حومهای را پیشنهاد میدهند که به نظر میرسد با توجه به رشد جمعیت کنونی و مشکلات ناشی از آن گسترش قطارهای
حومهای اثرات قابلقبولتری را در مقایسه با سایر راهکارها داشته باشد. به این دلیل که از ابتدای راهاندازی این قطارها تاکنون در شهرهای حاشیه کلانشهرها بهخصوص تهران در حال حاضر به گفته مدیر پروژه قطارهای حومهای راهآهن این ابزار حملونقلی سالانه ۵ میلیون مسافر را جابهجا میکند.
قطارهای حومهای در کنار تعداد قابلتوجهی مسافرانی که جابهجا میکنند میزان سوخت کمتری نیاز دارد ضمن آنکه آلودگی زیستمحیطی کمتری نسبت به حملونقل جادهای ایجاد میکند. میزان آلودگی ناوگان ریلی در مقایسه با حملونقل جادهای در کلانشهری مثل تهران کمتر از ۰.۳ درصد است. با اختصاص رقمی کمتر از ۵ درصد هزینه ۸۰ هزار میلیارد تومانی ناشی از آلودگی هوا میتوان نسبت به توسعه جهشی در حوزه قطارهای حومهای کل کشور اقدام کرد که با این تفاوت هزینهها جا دارد متولیان و تصمیمگیرندگان مسئول با نگاهی جامعتر به این آمار و ارقام بنگرند.
*محسن معیری/ کارشناس حملونقل ریلی