◄مهماندار، مدل لباس نیست
داود ربیعی / پژوهشگر هوانوردی
تیننیوز| در روزهای اخیر، خبر و عکسی مبنی بر استفاده یکی از شرکتهای هواپیمایی تازه تاسیس از فرهنگهای بومی برای لباس مهمانداران خود دست به دست در فضای مجازی پیچید؛ عکسی ساده در زمینهای سفید و معلق بودن افراد حاضر در عکس که تحلیل اشتباههای موجود در تصویر و اثر روانی مخرب آن که در این مجال نمیگنجد. به هر صورت، نیت و هدف شرکت هواپیمایی مذکور را میتوان به فال نیک گرفت، هر چند نحوه ارائه آن بسیار غیرحرفهای بود.
استفاده از عناصر فرهنگی بومی و محلی در شرکتهای هواپیمایی نکته جدید و نوینی در صنعت هوانوردی جهانی نیست و بسیاری از شرکتها، بسیار از این موضوع بهرهگیری کردهاند. آنچه سبب شد تا این نوشته به تحریر در آید، تحلیلی کوتاه بر ایده ذکر شده است.
شرکت هواپیمایی تفتان، تلاش دارد در جهت معرفی فرهنگ بومی استان مظلوم سیستان و بلوچستان، از لباسهای محلی به عنوان لباس مهمانداران خود استفاده کند اما باید به این نکته توجه کرد که راه رفتن بر مسیر فرهنگهای بومی، طی مسیر بر لبه تیغ است. گاهی آن چنان حرفهای این ایده به اجرا در میآید که میتواند ابعاد جهانی پیدا کند و گاهی به سادهترین شیوه ممکن اجرا میشود که میتواند بازتاب قومی و محلی پیدا کند.
به عنوان یک پژوهشگر فرهنگ هوانوردی از ایده ذکر شده توسط تفتان خوشحال شدم، چرا که یک شرکت در ابتدای مسیر خود، نگاهی ویژه دارد و سعی می کند متفاوت حرکت کند اما لباس مهماندار هواپیما دارای فاکتورها و عوامل متعددی است که نمیتوان هر پوششی را به عنوان لباس رسمی مهمانداران انتخاب کرد.
راحت بودن مهمانداران در لباس، توجه به شرایط دمای محیط مهمانداران، توجه به خستگیهای موجود به علت ساعتهای پرواز و جلوگیری از آسیبهای فیزیکی به مهمانداران به سبب لباسهای غیر استاندارد از جمله مواردی است که باید به آن دقت کرد.چه بسیار مهماندارانی که به علت لباس و کفشهای خود که به انتخاب مدیران بر تن کردهاند، آسیبهای متعدد فیزیکی شدهاند.
لباس محلی، میتواند یک شعار تبلیغاتی و حتی حرکت فرهنگی زیبایی باشد، اما فعالیت در هواپیما با لباسهایی که با پیچش زیاد پارچه به روی بدن مهمانداران و مخصوصا بانوان مهماندار ایجاد میکند، حرکت مهماندار را در مواقع اضطراری کند میکند. به یاد داشته باشیم که مهماندار، مانکن و مدل لباس نیست، بلکه آموزش دیده تا در مواقع حساس به نجات جان مسافر بشتابد. حال با لباس محلی سیستان که پارچههای زیبا و نقشدار با چند دور به اندام مهماندار پیچیده شده است چگونه میتواند، سرعت مهماندار را افزایش دهد حتی کفشهای این نوع پوشش نمیتواند برای مهماندار مناسب
باشد، چرا که فعالیتهای روزمره وی را کاهش خواهد داد .
در تمامی ایرلاینهای آسیای شرقی از عناصر فرهنگی و هنری خود بهره میبرند، امام همان لباس محلی که همیشه برای زنان به نوعی لباس تشریفاتی قلمداد میشود، استفاده نمی گردد. به عنوان نمونه شما «کیمونو» بر تن مهمانداران مالزی یا ایرآسیا و یا کره نمی بینید بلکه سعی شده از رنگهای نوستالژیک لباسهای بومی بهرهبرداری شود. در ایرلاینهای هند، نیز لباس مهماندار تابع همان اصول بینالمللی هوانوردی است و تنها در هنگام حضور مهماندار در ترمینال و هنگام سوار شدن مسافر، لباسی شبیه به «ساری» بر تن دارند تا نمایشگر فرهنگ بومی کشور باشد.
باید به یاد داشته باشیم که استفاده از لباس محلی در تمامی نقاط دنیا، تنها برای مراسم تشریفاتی به کار برده میشود و نمیتوان در صنایع کنونی از همان نوع پوشش بومی استفاده کرد، چرا که اگر لباس بومی میتوانست کاربرد روزمره داشته باشد. هم اکنون در سراسر دنیا از لباسهای بومی خود استفاده میکردند. در گذر زمان، بر اساس تغییر نحوه فعالیت انسان لباسها نیز تغییر طرح داشتهاند.
به نظر میرسد، هنوز در کشور ما تمامی ایدهها بدون کارشناسی و تنها بر اساس جذابیت موجود ارائه میشود چرا که در هنگام ایدهپردازی از فعالان صنفی که قرار است این ایده را اجرا کند استفاده نمیشود. به جرات میتوان گفت هیچ مهمانداری در هنگام انتخاب ایده لباس، مورد مشورت قرار نمیگیرد و تنها مهمانداران ملزم به حفظ پوشش انتخابی هستند؛ شاهد این ادعا نارضایتی تمامی مهمانداران از لباسهای خود است. گاهی فرم لباس با جنس پارچه همخوانی ندارد و گاهی طرح لباس به گونه است که به تن کردن آن، زمان زیادی میطلبد.
بسیار متن قابل تاملی بود بنده نیز امیدوارم این شرکت هوایی از این لباس سنتی برای همیشه استفاده نکند که نه تنها فاکتورهای استاندارد پوشش مهماندار را همانطور جناب ربیعی فرموده اند ندارد بلکه لباس سنتی و محلی تنها می تواند بر مذاق همان افراد آن ناحیه خوش آید حال آنکه مسافران شرکت هوایی از نقاط مختلف و با فرهنگ های مختلف هستند که این خود می تواند به نوعی ضد تبلیغ تلقی گردد. با این حال به نظر می رسد یک ایده جالب در استفاده از این لباس برای افتتاح پروازهای این شرکت و یا در مراسم هایی که احتمالا شرکت برگزار می کند باشد. با امید موفقیت برای این شرکت هواپیمایی.