◄ خستگی پشت فرمان؛ تهدید پنهان سفرهای جاده‌ ای اربعین

سفر اربعین برای بسیاری از زائران از نیمه شب و از مبدأ شهرهای دور آغاز می شود؛ سفری طولانی که گاه پس از ساعت ها رانندگی در مسیرهای یکنواخت، پرتردد و ناآشنا ادامه پیدا می کند. در چنین شرایطی، کاهش تمرکز راننده ممکن است تنها چند ثانیه طول بکشد، اما همین چند ثانیه می تواند خودرو را از مسیر خارج و سفر زیارتی را به حادثه ای جبران ناپذیر تبدیل کند.

به گزارش تین نیوز، مسئولان  پلیس راهور فراجا، با اشاره به افزایش حجم سفرهای اربعین و تردد گسترده زائران در محورهای مواصلاتی کشور، توجه به علائم راهنمایی و رانندگی، پرهیز از سرعت غیرمجاز و خودداری از رانندگی در حالت خستگی و خواب آلودگی را از مهم ترین عوامل پیشگیری از حوادث جاده ای دانست.

پلیس راهور با تأکید بر نقش علائم عمودی و افقی در هدایت ایمن تردد گفت این علائم زبان مشترک رانندگان هستند و هر تابلو یا هشدار جاده ای پیام مشخصی برای شرایط مسیر دارد. به گفته این نهاد امنیت جاده ای، افزایش تعداد علائم در یک محور معمولاً به معنای ورود رانندگان به محدوده ای با شرایط خاص یا خطر بالقوه است و باید با کاهش سرعت، افزایش دقت و رعایت هشدارها همراه شود.

واژگونی؛ پیامد ترکیب خستگی و سرعت

در میان انواع حوادث جاده ای، واژگونی خودرو یکی از مهم ترین تصادفاتی است که در مسیرهای برون شهری و طولانی رخ می دهد. معاون اجتماعی پلیس راهور فراجا، خستگی و خواب آلودگی راننده و همچنین سرعت غیرمجاز و غیرمطمئن را دو عامل اصلی این نوع حوادث عنوان کرده است.

این دو عامل، زمان واکنش راننده را کاهش می دهند. راننده خسته ممکن است تابلو، تغییر مسیر، مانع یا حرکت خودروهای مقابل را با تأخیر ببیند و راننده ای که با سرعت بالا حرکت می کند، فرصت کافی برای اصلاح مسیر یا کنترل خودرو نداشته باشد. با این حال، به گفته زارع، حوادث ناشی از خواب آلودگی در بسیاری از موارد پیامدهای سنگین تری دارند و می توانند به فوت یا جراحات شدید منجر شوند.

مسئله در سفرهای اربعین فقط طولانی بودن مسیر نیست. بسیاری از زائران پیش از آغاز حرکت، خواب کافی ندارند، در طول مسیر چندین ساعت بدون توقف رانندگی می کنند و در زمان بازگشت نیز به دلیل خستگی سفر و عجله برای رسیدن به مقصد، بیش از همیشه در معرض خطر قرار می گیرند. به همین دلیل، مسیر بازگشت را نمی توان از نظر ایمنی کم خطرتر از مسیر رفت دانست.

نشانه هایی که باید جدی گرفته شوند

 کارشناسان پلیس راهور  کاهش تمرکز، خمیازه های مکرر، سنگینی پلک ها و انحراف ناخواسته خودرو از مسیر به عنوان نشانه های هشدار خستگی برمی شمرند و تأکید دارند رانندگان باید به محض مشاهده این علائم، در نخستین محل ایمن توقف کنند و پس از استراحت کافی به مسیر ادامه دهند.

رانندگی در جاده های یکنواخت و طولانی، به ویژه در ساعات پایانی شب یا بامداد، احتمال خواب آلودگی را افزایش می دهد. باز گذاشتن پنجره، افزایش صدای موسیقی یا نوشیدن موقتاً محرک ها نمی تواند جایگزین استراحت واقعی شود. راهکار اصلی، توقف در محل ایمن، خروج از خودرو، استراحت و در صورت نیاز، سپردن رانندگی به راننده ای دیگر است.

از سوی دیگر، ناآشنایی بخشی از زائران با مسیرهای منتهی به مرزها، پیچ های جاده ای، محدودیت های ترافیکی، نقاط حادثه خیز و تغییرات موقت مسیر، اهمیت توجه به تابلوها و پیام های پلیس را دوچندان می کند. در این شرایط، استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی، تغییر مسیر ناگهانی و سبقت های پرخطر می تواند پیامدهای حادثه زایی داشته باشد.

راهداری؛ ایمن سازی مسیر از دوربین تا راهدارخانه

هم زمان با هشدارهای پلیس، سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای و ادارات کل راهداری استان ها مجموعه ای از اقدامات زیرساختی و مدیریتی را برای ایمن سازی مسیرهای اربعین در دستور کار قرار داده اند.

در استان خوزستان، نصب ۱۸ سامانه نظارت تصویری جدید در محورهای پرتردد و حساس منتهی به مرزهای شلمچه و چذابه پیش بینی شده است. این سامانه ها امکان پایش ترافیک، شناسایی گلوگاه ها و مدیریت سریع تر اختلالات و حوادث را فراهم می کنند.

در استان مرکزی نیز از میان ۸۱ پروژه عمرانی فعال، ۳۲ پروژه به ایمن سازی مسیرهای منتهی به پایانه های مرزی غرب کشور اختصاص یافته است. آماده سازی راهدارخانه ها برای اسکان اضطراری زائران، نظارت بر مجتمع های خدمات رفاهی و ارتقای سامانه های هوشمند جاده ای، بخشی از این اقدامات اعلام شده است.

در محورهای مواصلاتی بندر خمیر نیز عملیات لکه گیری آسفالت، شانه سازی نقاط حادثه خیز و لایروبی پل های بزرگ انجام شده است. این اقدامات اگرچه در ظاهر عمرانی و فنی هستند، اما مستقیماً با ایمنی سفر ارتباط دارند؛ زیرا خرابی روسازی، کاهش عرض شانه، آب گرفتگی یا نقص در سازه های عبوری می تواند در شرایط ترافیک سنگین احتمال وقوع حادثه را افزایش دهد.

مدیریت ناوگان؛ حلقه مکمل ایمنی جاده ای

ایمنی سفرهای اربعین فقط به وضعیت جاده و رفتار راننده خودروهای شخصی محدود نمی شود. مدیریت ناوگان اتوبوسی، کنترل تردد در پارکینگ ها و پایانه های مرزی و جلوگیری از شکل گیری گره های ترافیکی نیز بخشی از برنامه ایمنی این سفرهاست.

در مرز خسروی، بیش از ۲۳۰ دستگاه اتوبوس برای جابه جایی زائران از پارکینگ ها تا نقطه صفر مرزی مستقر شده اند. همچنین برای مرز مهران، استقرار ۵۸۵ دستگاه اتوبوس فعال در داخل کشور، ۱۴۰ دستگاه ناوگان پشتیبان و تخصیص ۲۵۰ دستگاه اتوبوس برای خدمات رسانی در داخل خاک عراق پیش بینی شده است.

پایش تصویری فرآیند جابه جایی زائران از پارکینگ ها تا نقطه صفر مرزی نیز در دستور کار قرار گرفته است. چنین نظارتی می تواند به توزیع بهتر ناوگان، کاهش زمان انتظار، جلوگیری از توقف های طولانی و مدیریت سریع تر ازدحام کمک کند؛ عواملی که در نهایت فشار روانی و خستگی مسافران و رانندگان را کاهش می دهد.

در برخی استان ها، نصب GPS روی ناوگان مسافری نیز برای رصد لحظه ای عملکرد اتوبوس ها و کنترل تخلفات اجرایی شده است. این ابزار به مدیران حمل ونقل اجازه می دهد سرعت، مسیر حرکت و وضعیت تردد ناوگان را بهتر پایش کنند و در صورت مشاهده رفتار پرخطر یا انحراف از برنامه، مداخله سریع تری داشته باشند.

ایمنی، حاصل جمع رفتار راننده و آمادگی جاده

اقدامات راهداری، نصب دوربین، آماده سازی راهدارخانه ها و تأمین ناوگان، زمانی اثر کامل خود را نشان می دهد که با رفتار مسئولانه رانندگان همراه شود. هیچ سامانه ای نمی تواند جای خواب کافی، رعایت سرعت مطمئنه و توقف به موقع را بگیرد.

توصیه پلیس راهور به زائران این است که سفر را از نظر زمانی مدیریت کنند، حرکت را به ساعات کم خطرتر محدود کنند، پیش از سفر استراحت کافی داشته باشند و برای رسیدن سریع تر به مقصد، زمان توقف و استراحت را حذف نکنند. همچنین رانندگان باید پیام های تابلوهای جاده ای و هشدارهای پلیس را جدی بگیرند و در صورت مشاهده نشانه های خستگی، ادامه مسیر را به تعویق بیندازند.

در سفرهای اربعین، مهم ترین تهدید ایمنی الزاماً مانع قابل مشاهده ای در جاده نیست؛ گاهی خطر در پشت فرمان و در قالب چند ساعت بی خوابی، کاهش تمرکز یا عجله برای رسیدن به مقصد شکل می گیرد. پیشگیری از حوادث جاده ای، از همین تصمیم ساده آغاز می شود: توقف پیش از آنکه خستگی به حادثه تبدیل شود.