◄ جزئیات پیش‌ فروش بلیت اتوبوس اربعین ۱۴۰۵ با سامانه هوشمند «سپاس»

 با نزدیک شدن به ایام پررفت وآمد اربعین حسینی، حمل ونقل جاده ای بار دیگر به نقطه کانونی جابه جایی میلیون ها زائر تبدیل شده است؛ جابه جایی ای که بدون سامانه های هوشمند، مدیریت یکپارچه ناوگان و رصد لحظه ای سفرها، به سختی می تواند با این حجم از تقاضا هماهنگ شود. در همین چارچوب، سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای از سامانه

به گزارش تین نیوز، مهدی خضری معاون حمل ونقل سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای، با اشاره به مشارکت گسترده ناوگان اتوبوسی در طرح جابه جایی زائران اربعین امسال، تأکید کرد که سامانه سپاس نقش مهمی در تسهیل تهیه بلیت، پایش سفر و جلوگیری از سرگردانی زائران در پایانه ها دارد. او گفت این سامانه با هدف مدیریت هوشمند سفرهای بین شهری و کنترل بهتر ناوگان طراحی شده و اکنون در بخش حمل ونقل عمومی مسافری کشور وارد مرحله بهره برداری شده است.

سپاس چیست و چرا راه اندازی شد؟

«سپاس» مخفف سامانه پایش آنلاین سفر است؛ سامانه ای که سازمان راهداری آن را برای نظارت هوشمند بر سفرهای مسافری بین شهری و ارتقای سطح کنترل بر ناوگان عمومی طراحی کرده است. فلسفه راه اندازی این سامانه، تنها فروش اینترنتی بلیت نیست؛ بلکه هدف اصلی، یکپارچه سازی اطلاعات سفر، مدیریت ظرفیت ناوگان، کاهش خطای انسانی، نظارت بر اجرای مقررات و رصد لحظه ای وضعیت سفرها است.

در واقع، سپاس به عنوان یک زیرساخت نرم افزاری به سازمان راهداری اجازه می دهد که تصویر دقیق تری از جریان سفر در شبکه حمل ونقل عمومی داشته باشد؛ از لحظه برنامه ریزی و تخصیص ناوگان گرفته تا رصد حرکت اتوبوس ها در طول مسیر و مدیریت وضعیت عرضه و تقاضا در روزهای اوج سفر.

سازمان راهداری از کجا شروع کرد؟

بررسی روند شکل گیری این سامانه نشان می دهد که سازمان راهداری ابتدا با تمرکز بر دیجیتالی کردن فرآیندهای نظارتی و عملیاتی حرکت کرد؛ فرآیندی که پیش تر تا حد زیادی به روش های دستی، گزارش های پراکنده و کنترل های میدانی متکی بود. در مرحله بعد، با تعریف سپاس، مجموعه ای از داده های عملیاتی و نظارتی در قالب یک بستر متمرکز گردآوری شد تا هم تردد ناوگان و هم صورت وضعیت های مسافری قابل رصد و کنترل باشند.

به بیان دقیق تر، سپاس محصول یک نیاز عملیاتی بود:

نیاز به سامانه ای که بتواند در شرایط پرترافیک و حساس، مثل اربعین، به سازمان راهداری کمک کند تا اختلال در عرضه بلیت، ازدحام در پایانه ها، و سردرگمی مسافران را به حداقل برساند.

قابلیت های سامانه سپاس چیست؟

بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده از سوی وزارت راه و شهرسازی، سپاس مجموعه ای از قابلیت های کلیدی دارد که آن را از یک ابزار صرفاً فروش بلیت فراتر می برد:

۱. پایش آنلاین سفر

مهم ترین کارکرد سپاس، رصد موقعیت ناوگان در طول سفر است. این ویژگی به مسئولان حمل ونقل امکان می دهد وضعیت حرکت اتوبوس ها را به صورت لحظه ای دنبال کنند و در صورت بروز اختلال، تصمیم گیری سریع تری داشته باشند.

۲. کنترل تردد ناوگان

سامانه سپاس به سازمان راهداری کمک می کند ورود و خروج ناوگان مسافری را به صورت هدفمند کنترل کند؛ قابلیتی که در سفرهای پرترافیک، اهمیت آن چند برابر می شود.

۳. مدیریت صورت وضعیت ها

یکی دیگر از کارکردهای مهم سپاس، مکانیزه کردن صورت وضعیت های مسافری است. این موضوع نه تنها سرعت عمل را بالا می برد، بلکه از خطاهای انسانی نیز می کاهد.

۴. نظارت بر اجرای قوانین

سپاس به عنوان یک ابزار کنترلی، می تواند به نظارت بر اجرای مقررات حمل ونقل عمومی کمک کند و زمینه تخلف یا بی نظمی را کاهش دهد.

۵. دستیار هوشمند

در طراحی این سامانه، یک دستیار هوشمند نیز پیش بینی شده تا به پرسش های ذی نفعان پاسخ دهد؛ قابلیتی که برای شرکت های حمل ونقل، رانندگان، مالکان ناوگان و حتی مسافران مفید است.

۶. دسترسی به اطلاعات ثبت شده

کاربران و ذی نفعان می توانند به اطلاعات ثبت شده در سامانه و سامانه های مرتبط دسترسی داشته باشند؛ مسئله ای که شفافیت اطلاعاتی را افزایش می دهد.

چه کسانی ذی نفع سپاس هستند؟

سپاس فقط برای نهادهای نظارتی طراحی نشده، بلکه طیف گسترده ای از ذی نفعان را پوشش می دهد:

• شرکت ها و انجمن های حمل ونقل مسافری

• مالکان و رانندگان ناوگان

• مسافران

• بازارگاه های فروش بلیت

به همین دلیل، سپاس هم یک ابزار حاکمیتی است و هم یک ابزار خدمات رسانی؛ یعنی هم به سازمان برای نظارت کمک می کند و هم به مسافر برای دسترسی آسان تر و مطمئن تر به بلیت.

سپاس چه کمکی به زائران اربعین می کند؟

اهمیت واقعی سپاس در ایام اربعین آشکار می شود؛ زمانی که تقاضای سفر به شدت افزایش می یابد و فشار زیادی بر پایانه ها، شرکت های مسافربری و ناوگان اتوبوسی وارد می شود. در چنین شرایطی، سپاس سه مزیت کلیدی برای زائران دارد:

۱. جلوگیری از سرگردانی برای خرید بلیت

یکی از مشکلات همیشگی سفرهای اربعین، شلوغی پایانه ها و دشواری در تهیه بلیت بوده است. سپاس با هوشمندسازی فرآیند عرضه و پایش بلیت، این سرگردانی را کاهش می دهد.

۲. توزیع بهتر ظرفیت ناوگان

با استفاده از داده های سپاس، سازمان راهداری می تواند ظرفیت اتوبوس ها را هدفمندتر به مسیرهای پرتقاضا اختصاص دهد. در اربعین امسال نیز بخش عمده ظرفیت به مسیرهای منتهی به مرزهای خسروی و شلمچه تخصیص یافته است.

۳. شفافیت و پیش بینی پذیری بیشتر

وقتی مسافر بداند بلیت از مسیر رسمی، قابل رصد و مبتنی بر داده صادر می شود، اعتماد بیشتری به شبکه حمل ونقل پیدا می کند. این همان نقطه ای است که فناوری، به تجربه سفر آرام تر منتهی می شود.

 برای اربعین ۱۴۰۵، پیش فروش بلیت رفت وبرگشت نیز فعال شده و سپاس در کنار آن نقش پشتیبان و مدیریتی دارد. به عبارت دیگر، سپاس صرفاً یک درگاه فروش نیست، بلکه مغز متفکر مدیریت سفر است؛ سامانه ای که اطلاعات فروش، ظرفیت، ناوگان و وضعیت حرکت را در یک شبکه واحد گرد هم می آورد.

چرا این سامانه برای آینده حمل ونقل جاده ای مهم است؟

اگر سپاس در اربعین موفق عمل کند، می تواند به الگویی برای مدیریت دیگر سفرهای پرتردد کشور تبدیل شود؛ از نوروز گرفته تا سفرهای تابستانی و مناسبت های زیارتی. مزیت اصلی این سامانه در آن است که نظارت، فروش، برنامه ریزی و پایش را در یک بستر واحد جمع می کند؛ همان چیزی که حمل ونقل جاده ای سال ها به آن نیاز داشت.

در واقع، سپاس فقط پاسخ امروز اربعین نیست؛ می تواند یکی از پایه های آینده نگرانه حمل ونقل عمومی ایران باشد؛ آینده ای که در آن، سفر نه با صف های طولانی و تصمیم های لحظه ای، بلکه با داده، پیش بینی و مدیریت هوشمند اداره می شود.