پایان عصر سنجش خودرو با متر تیراژ | پیام پزشکیان در کیلومتر ۱۵ جاده مخصوص چه بود؟

در شرایطی که میانگین مصرف ۸.۳ لیتری خودروهای صفرکیلومتر، بحران ناترازی سوخت را روزبه روز عمیق تر می کند، تأکید رئیس جمهور بر توسعه پیشرانه های پیشرفته نشان داد که حفظ تولید بدون ارتقای فناوری دیگر پاسخگوی نیازهای کلان اقتصاد نیست؛ پیامی صریح که لزوم بازنگری فوری در سبد محصولات را پیش روی خودروسازان قرار داده است.

عددهایی که فاصله را نشان می دهند

به گزارش سرویس خودرو تین نیوز،سال ها تولید، تیراژ و مدیریت تقاضای بازار، خط کش اصلی سنجش عملکرد صنعت خودرو به شمار می رفت؛ اما تشدید ناترازی بنزین، این معادله را به شکلی بنیادین دستخوش تغییر کرده است.

میانگین مصرف سوخت ناوگان در حال تردد کشور در حال حاضر حدود ۹.۲ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر برآورد می شود. نکته نگران کننده تر آنکه این عدد برای خودروهای صفرکیلومتر خروجی از خطوط تولید به ۸.۳ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر می رسد؛ آماری که نشان می دهد محصولات نوپلاک نیز فاصله معناداری با استانداردهای نوین مصرف سوخت در جهان دارند.

وقتی این اختلاف های به ظاهر کوچکِ چند لیتری در مقیاس میلیون ها دستگاه خودرو و میلیاردها کیلومتر پیمایش سالانه ضرب می شود، ابعاد فرسایش منابع سوختی کشور به وضوح رخ می نماید. در چنین شرایطی، اعلام کاهش میانگین مصرف محصولات جدید سایپا به ۷.۳ لیتر و هدف گذاری پنج ساله برای رساندن آن به ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر، نشانه ای از درک همین الزام است؛ چراکه مصرف سوخت خودروها اکنون دیگر یک مشخصه فنی صرف نیست، بلکه پیوندی مستقیم با امنیت اقتصادی و انرژی کشور پیدا کرده است.

خودروی فردا با موتور دیروز ساخته نمی شود

کاهش پایدار مصرف سوخت نیازمند بازطراحی ساختار قوای محرکه است و با اصلاحات سطحی در پیشرانه های قدیمی محقق نمی شود. عبور از چالش مصرف نیازمند توسعه نسل جدید پیشرانه ها نظیر موتورهای توربوشارژ، فناوری پاشش مستقیم سوخت (GDI)، بهینه سازی دقیق موتورهای تنفس طبیعی و گام نهادن در مسیر توسعه محصولات هیبریدی و پلاگین هیبرید است.

حرکت سایپا در چارچوب پروژه «آریا» و محصول هیبریدی «آریانو» در همین راستا ارزیابی می شود؛ پروژه ای که با بهره گیری از فناوری پلاگین هیبرید، دستیابی به مصرف ترکیبی حدود ۲.۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر را هدف گذاری کرده است. هرچند یک محصول به تنهایی نمی تواند بار سنگین ناترازی بنزین را از دوش کشور بردارد، اما تغییر جهت گیری در تعریف محصولات جدید متناسب با بحران انرژی را بازتاب می دهد.

بار ناترازی بر دوش یک شرکت نیست

اگر مهار مصرف سوخت قرار است به یک راهبرد جامع و اثربخش تبدیل شود، نمی توان انتظار داشت یک خودروساز به تنهایی بار آن را به دوش بکشد. وسعت بازار خودروی ایران به گونه ای است که هر تحول فناورانه یا درجا زدن در تکنولوژی های قدیمی، مستقیماً آمار مصرف سوخت در سطح ملی را جابه جا می کند.

از این رو، ضروری است تمامی تولیدکنندگان بزرگ کشور برنامه ای شفاف، زمان بندی شده و مبتنی بر اهداف کمی مشخص برای کاهش میانگین مصرف سوخت سبد محصولات خود تدوین و منتشر کنند؛ نقشه راهی که خط مشی هر شرکت را در گذار از موتورهای پرمصرف مشخص سازد.

توقف فناوری؛ خطایی جبران ناپذیر در روزهای تحریم

نگاهی به تجربه خودروسازی در کشورهای درگیر بحران های بین المللی نشان می دهد که متوقف کردن بخش تحقیق وتوسعه (R&D) در بزنگاه های سخت اقتصادی، عواقب سنگینی به همراه دارد. پس از جنگ اوکراین و خروج شرکای خارجی از روسیه، تیراژ خودرو در این کشور با افت ۶۰ درصدی مواجه شد و برخی خطوط برای مدتی از حرکت ایستادند. مسکو برای بازسازی این ظرفیت ناچار به بازآرایی ساختار صنعت، فعال سازی مجدد ظرفیت های بومی و ایجاد زنجیره های نو شد؛ تجربه ای که اثبات کرد در شرایط بحرانی، اتکا به توان فناورانه داخلی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

صنعت خودروی ایران نیز سال هاست با تحریم های همه جانبه، تنگناهای ارزی و اختلال در زنجیره تأمین قطعات دست وپنجه نرم می کند. در این فضا حفظ چرخ تولید اهمیت بالایی دارد، زیرا هرگونه توقف می تواند به شبکه قطعه سازی، خدمات فنی و اشتغال کشور آسیب بزند. اما حفظ تولید نباید به معنای درجا زدن، فدا کردن فناوری و به تعویق انداختن تحقیق وتوسعه تعبیر شود. همان گونه که صنعت خودروی کره جنوبی و برند کیا در جریان بحران مالی ۱۹۹۷ با وجود چالش های مالی مسیر ارتقای پلتفرم و توسعه محصول را متوقف نکردند، خودروسازی ایران نیز نمی تواند تغییرات ساختاری را به آینده ای نامعلوم موکول کند.

طراحی موتور، توسعه پلتفرم یا ساخت سامانه های برقی فرایندی چندساله است. اگر تحقیق و توسعه امروز تعطیل شود، پیامد منفی آن سال ها بعد و در شرایطی دامن گیر بازار خواهد شد که شاید چالش های جاری تغییر شکل داده باشند.

پیام ترافیک مدیران ارشد در کیلومتر ۱۵

توالی بازدیدهای اخیر مقامات ارشد کشور از جاده مخصوص، دلایل این تغییر رویکرد را روشن تر می سازد. حضور وزیر صمت، معاون علمی رئیس جمهور و در نهایت شخص رئیس جمهور در سایپا، نشان می دهد که محور مطالبات دولت از خودروسازان تغییر یافته است. دولت به دنبال خودرویی است که تولید آن نه تنها متوقف نشود، بلکه متناسب با واقعیت های ناترازی انرژی در کشور بازطراحی گردد.

حضور رئیس جمهور در خطوط تولید سایپا حاوی این پیام روشن بود که از این پس کارنامه شرکت های خودروساز با میزان وفاداری به فناوری های کم مصرف و اثرگذاری شان بر کاهش اتلاف انرژی سنجیده خواهد شد. با شفاف شدن برنامه های سایپا در مسیر کاهش مصرف سوخت و پروژه های هیبریدی، اکنون نگاه ها متوجه دیگر قطب خودروسازی کشور است تا تصویر مشخص خود را از نقشه راه مهار مصرف سوخت پیش روی افکار عمومی و سیاست گذاران بگذارد.