◄ عبور قیمت روغن موتور و لاستیک از مرز بحران؛ واکاوی طرح توزیع ۳۰۰ نقطه‌ ای در تهران

در ماه‌های اخیر، افزایش چشمگیر قیمت اقلام مصرفی خودرو به‌ویژه روغن موتور و لاستیک، فشار سنگینی را بر دوش رانندگان و فعالان ناوگان حمل‌ونقل تحمیل کرده است. مداخله واسطه‌های غیرضروری و به هم خوردن تعادل میان عرضه و تقاضا کار را به جایی رسانده که امروز شاهد تشکیل صف‌های طولانی در مراکز توزیع هستیم؛ پدیده‌ای که زنگ خطری جدی برای معیشت شاغلان حوزه حمل‌ونقل و دسترسی عموم شهروندان به این کالاهای حیاتی به شمار می‌رود.

آغاز فاز آزمایشی توزیع ۳۰۰ نقطه‌ای در تهران

برای پاسخ به التهابات اخیر و مهار قیمت‌ها، طرح توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور با محوریت وزارت صنعت، معدن و تجارت و عاملیت اتاق اصناف ایران کلید خورده است. بر اساس اعلام مسئولان صنفی، این طرح در گام نخست به‌صورت آزمایشی در مناطق ۲۲گانه تهران و از طریق ۳۰۰ مرکز منتخب اجرایی شده است.

در این زنجیره‌ی تأمین، لاستیک مورد نیاز مستقیماً از کارخانه‌های داخلی و روغن موتور از چهار پالایشگاه و تولیدکننده اصلی کشور تأمین می‌شود. محصولات از طریق تعاونی‌های مرتبط در اختیار واحدهای صنفی دارای پروانه کسب معتبر قرار می‌گیرد تا با نظارت مستقیم اتحادیه به دست مصرف‌کننده نهایی برسد.

مکانیزم قیمت‌گذاری و سود قانونی توزیع

یکی از محورهای کلیدی این طرح، شفافیت در قیمت‌گذاری است. به گفته‌ی مقامات صنفی، محصولات عرضه شده در این ۳۰۰ مرکز کاملاً بر اساس نرخ مصوب کارخانه‌ها به فروش می‌رسند و تعاونی‌های عامل صرفاً حدود سه درصد سود بابت هزینه‌های تأمین و لجستیک دریافت می‌کنند. اتاق اصناف همچنین از تداوم این روند و تسری آن به سایر واحدهای صنفی پایتخت و دیگر استان‌ها در روزهای آینده خبر داده است.

جزئیات طرح عرضه مستقیم در ۳۰۰ نقطه تهران

بر اساس اعلام قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران، با تأکیدات وزارت صمت، طرح توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور به واحدهای صنفی منتخب کلید خورده است.

• گستره ی اجرا: این طرح در فاز نخست به صورت آزمایشی در مناطق ۲۲گانه تهران و در ۳۰۰ مرکز منتخب در حال اجراست.
• زنجیره ی تأمین: لاستیک مورد نیاز از تولیدکنندگان داخلی و روغن موتور از چهار کارخانه اصلی کشور تأمین می شود.
• کانال توزیع: محصولات از طریق تعاونی های مرتبط در اختیار واحدهای صنفی دارای پروانه کسب و مجوز معتبر قرار می گیرد تا با نظارت دقیق اتحادیه به دست مصرف کننده نهایی برسد.
• مکانیسم قیمت گذاری: قیمت فروش کاملاً بر اساس نرخ مصوب کارخانه ها محاسبه شده و تعاونی ها صرفاً حدود سه درصد سود بابت هزینه های تأمین و توزیع دریافت می کنند.

رئیس اتاق اصناف ایران همچنین از استمرار این روند خبر داده و تأکید کرده است که با هماهنگی های صورت گرفته، دایره ی توزیع مستقیم تا چند روز آینده به سایر واحدهای صنفی نیز تسری خواهد یافت.

 مرهم موقت یا درمان ریشه ای؟

شکل گیری صف های خرید دولتی، بیش از هر چیز گویای این واقعیت است که روش های توزیع دستوری و کوپنی مانند، تنها پاسخی اضطراری به التهابات کوتاه مدت بازار هستند و نمی توانند چالش های ساختاری اقتصاد خودرو را حل کنند.

از منظر کارشناسان اقتصاد کلان، تا زمانی که ریشه های تورم، عدم تعادل در هزینه های تولید کارخانجات و فاصله معنادار میان درآمد رانندگان و هزینه های نگهداری خودرو درمان نشود، پدیده هایی نظیر صف های روغن موتور و بحران تأمین لاستیک تکرار خواهد شد. آنچه فعالان بازار و رانندگان مطالبه می کنند، فراتر از طرح های مقطعی، تضمین دسترسی پایدار، شفافیت قیمت ها و حذف واسطه های غیرضروری از زنجیره ی ارزش است تا بازار روانکارها به آرامش پایدار برسد.